ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΩΝ
ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΤΗΣ ΑΧΑΪΑΣ

ΜΑΡΤΥΡΙΟΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ
ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ

Το πρωτότυπο κείμενο και
η νεοελληνική απόδοσις.

Εισαγωγή, νεοελληνική απόδοσις, σχόλια:
υπό των αδελφών της Ι. Μονής
Χρυσοποδαριτίσσης Νεζερών Πατρών

Εκδόσεις "ΤΗΝΟΣ"
Αθήναι 1995

Εις την παρούσα έκδοσι προτιμήσαμε να περιορισθούμε εις ένα κείμενο πολύ μικράς εκτάσεως, αλλά ανυπολογίστου σημασίας και σπουδαιότητος. Είναι το "Μαρτύριον" του Αποστόλου, η επιστολή δηλαδή που έστειλαν οι πρεσβύτεροι και οι διάκονοι των Εκκλησιών της Αχαΐας για να γνωστοποιήσουν το μαρτυρικόν τέλος του Πρωτοκλήτου. Το κείμενο αυτό δεν δημοσιεύεται τώρα για πρώτη φορά. Συμπεριλήφθη εις τον 2ον τόμο της Ελληνικής Πατρολογίας του Μιγνίου (Migne), αλλά οι μελετηταί, πλήν του Μπέκ (Beck), εκ παραδρομής το είχαν ταυτίσει με άλλα, παράλληλά του, γνωστικά κείμενα, οπότε δεν έτυχε της αποδοχής που του άξιζε.

Όμως, κατά την γνώμη μας, δεν έχει καμμία απολύτως σχέσι με τα παράλληλά του γνωστικά κείμενα των πρώτων αιώνων, και θα ήταν δυνατόν να χρησιμοποιηθή χωρίς επιφυλάξεις.

Ο αναγνώστης μπορεί, ευθύς αμέσως, να διαπιστώση πως, όχι μόνον η εσωτερική μαρτυρία του κειμένου, το ότι συνετάγη από τους αυτόπτας του σταυρικού μαρτυρίου, αλλά και ολόκληρο το λιτό και ανεπιτήδευτο ύφος του, προδίδει την αρχαία καταγωγή και την αυθεντικότητά του. Ταπεινώς φρονούμε ότι πρόκειται για τον πρωταρχικό πυρήνα όλων των άλλων έργων περί του Αγίου Ανδρέου, και ότι είναι ένα αυθεντικό, από ιστορικής απόψεως, κείμενο, ικανό να μεταφέρη την πνευματικότητα, τον παλμό και τον μαρτυρικό ζήλο των πρώτων χριστιανών, αλλά, ατυχώς, διέφυγε της οφειλόμενης προσοχής και εκτιμήσεως.

Με την παρούσα έκδοσι, η οποία ως επίμετρο έχει δύο εγκωμιαστικούς λόγους προς τον Απόστολον Ανδρέαν, ένα του Αγίου Πρόκλου, Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, και έναν άλλον, αποδιδόμενο εις τον Άγιον Αθανάσιο, Αρχιεπίσκοπον Αλεξανδρείας, ευχόμεθα ταπεινώς, το "Μαρτύριον" του Πρωτοκλήτου να μας μυήσει βαθύτερα εις το "μυστήριον του Σταυρού".