ΠΑΥΛΟΣ, Ο ΚΛΕΙΝΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ

ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

 

τοῦ Σεβ. Μητροπολτου Πατρῶν κ.κ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ

 

Κθε φορ πο ἑορτζομε τν μνμη τοῦ Ἁγου Ἀποστλου Παλου, τοῦ ἱδρυτοῦ τῆς Ἁγιωττης Ἐκκλησας τῆς Ἑλλδος, αἰσθανμεθα βαθει συγκνηση κα τν ἀνγκη ν εὐχαριστσωμε τν Θε γι τν μεγλη Του δωρε, ν μᾶς χαρσῃ τν ἱερ κα τρισμγιστο Ἀπστολ μας.

Ἡ θεκή πρνοια ὁδγησε τόν Ἀπόστολο Παῦλο, τόν Παῦλο ἀπό τήν Ταρσό, ν διαβῇ, ν περσῃ στν Ἑλλδα, στ δικ μας γῆ κα ἔχοντας ὡς ἐφδια τν χρη κα τ δναμη τοῦ Θεοῦ, τ δικ του ζῆλο, τήν Ἑλληνική γλῶσσα κα γιατ ὄχι τήν Ἑλληνική ψυχή, προκειμνου νά δώσῃ τό φῶς τό ἀνέσπερο στήν χώρα τήν «κατείδωλον», στήν χώρα τῶν πολλῶν πνευματικῶν ἀναζητήσεων. Μ συγκνηση πολλ θ τ βεβαισῃ ὁ ἴδιος ὁ τρισμακριος Παῦλος: «Τ Εὐαγγλιον ἡμῶν οὐκ ἐγεννθη εἰς ὑμᾶς ἐν λγῳ μνον, ἀλλ ἐν δυνμει κα ἐν πνεματι Ἁγῳ κα ἐν πληροφορᾳ πολλῇ» (Α’ Θεσ. 9,5). Τό γεγονός αὐτό περιποιεῖ ἰδιατερη τιμή καί φανερνει τήν ἀγπη τοῦ Θεοῦ γιά τούς Ἕλληνες καί ὅπως εἶναι φυσικό γεμζει μέ ἱερ ὑπερηφάνεια καί ἐν Κυρίῳ καύχηση τς ψυχς ἡμῶν τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι εἴχαμε καί ἔχομε τήν ἐξαιρετική τιμή ἀπό τόν Θεό γιά μι ττοια εὐλογία. Μᾶς ἠλησε ὁ Θες καθ’ ὅσον ὡς ὄργανο γι τόν φωτισμό καί πνευματικό ἀναβαπτισμό μας, ἐχρησιμοποίησε, «ἐν τῇ ἀφάτῳ αὐτοῦ εὐσπλαχνίᾳ», τόν Ἅγιο Ἀπόστολο Παῦλο, «Ἀπόστολον οὐκ ἀπ' ἀνθρώπων, οὐδέ δι' ἀνθρώπου, ἀλλά διά Ἰησοῦ Χριστοῦ καί Θεοῦ Πατρός τοῦ ἐγεραντος αὐτν ἐκ νεκρῶν» (Γαλ. 1,15). Ὡς ἐκ τοτου, δικαίως θεωρεῖται κα εἶναι, ὁ κλεινς Ἀπστολος, ὁ πνευματικός διδάσκαλος καί πατρ τῆς Ἑλλάδος.

Ἄς σταθοῦμε, λοιπν, σ μερικ σημεῖα, πο ἰδιαιτρως συγκινοῦν. Ἔρχεται ὁ Ἀπστολος Παῦλος στν Ἑλλδα κατπιν σημεου κα ὁρματος δοθντος ὑπ τοῦ Θεοῦ, κα προσφέρει τήν ἀλήθεια, τό Εὐαγγέλιο, τήν ἐν Χριστῷ Ἀποκάλυψη, σέ ἕνα κόσμο πού τόσο τήν εἶχε ἀνάγκη καί ζοῦσε μέ τήν προσμονή τῆς νέας ζωῆς. Αὐτ ἦταν τ θλημα τοῦ Θεοῦ, αὐτ τονζει κα ὁ ἴδιος ὁ Ἀπστολος: «Τοῦτο ἐστι θλημα Θεοῦ ὁ ἁγιασμς ὑμῶν» (Α’ Θεσ. 4, 3). Αὐτ τό θλημα, αὐτ τ θεκ μήνυμα, αὐτ τήν ἀποστολή τν σφραγίζει ὁ οὐρανομστης Παῦλος μέ τήν ἴδια του τήν ψυχή. "Εὐδοκοῦμεν μεταδοῦναι οὐ μόνον τό Εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ ἀλλά καί τάς ἑαυτῶν ψυχάς, διότι ἀγαπητοί ἡμῖν γεγένησθε" (Α' Θεσ. 2, 8), "Ὥστε ἀδελφοί μου ἀγαπητοί καί ἐπιπόθητοι, χαρά καί στέφανος, οὕτω στήκετε ἐν Κυρίῳ " (Φιλιπ. 4, 1 καί Α' Θεσ. 2, 19).  

·                    Γιά πρώτη φορά ἀκούεται στήν Ἑλλάδα ἡ διδασκαλία περί τοῦ Ἑνός κα μνου Ἀληθινοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος "οὐκ ἐν χειροποιήτοις ναοῖς κατοικεῖ, οὐδέ ὑπό χειρῶν ἀνθρώπων θεραπεύεται προσ­δε­ό­με­νος τινος" (Πρξ.17,24-25)∙ τοῦ Θεοῦ ὁ Ὁποῖος κατβηκε κα ταπεινθηκε, περπτησε ἀνμεσ μας, γετηκε τν πνο μας κα τ χαρ μας, πο θυσιστηκε γι μᾶς κα ἀνστη ἐκ νεκρῶν γι ν μᾶς ἀναστσῃ ἀπ τν πτση κα τν ἁμαρτα. Τοῦ Θεοῦ πο εἶναι φῶς κα ζω. Γι πρτη φορ ἀκοεται μσα σ’ ἕνα κσμο κουρασμνο, πο εἶχε φτσει πλον στ ὅρια τῆς ἀντοχῆς του τ μνυμα τῆς ἀληθινῆς ἐλευθερας, πο ἀπορρει ἀπ τ Σταυρ κα τν Ἀνσταση τοῦ Κυρου τῆς ἐλευθερας πο εἶναι δωρε τοῦ Θεοῦ στν ἄνθρωπο κα στν κτση ὁλκληρη.

            Ἀλλοινονται, μ τν καλ ἀλλοωση, οἱ καρδιές ἀπό τήν ἀναφορά στήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος «ἐποησ τε ἐξ ἑνς αἵματος πᾶν ἔθνος ἀνθρπων  κατοικεῖν ἐπ πᾶν τ πρσωπον τῆς γῆς» (Πρξ.17,26) κα ἀπ τν ἀναφορ στν ἀγπη πρς τν συννθρωπο. Ὕστερα ἀπ αὐτ τ πρωτγνωρο ἄκουσμα τῆς ἀγπης πο ἑννει ὅλους τος ἀνθρπους ἀδιακρτως φυλῆς, γλσσης, ἡλικίας καί κοινωνικῆς τάξεως, οἱ ἀκροατα ἀρχζουν τν γνιμο κα μετ ταῦτα καρποφρο προβληματισμ.

            Μσα σ’ αὐτ τ πλασια κα μ αὐτ τν τρπο ὁ Θεῖος Παῦλος καθιστᾶ γνωστό στό χῶρο τῆς Ἑλλάδος τό μυστήριο τοῦ Θεοῦ, τό "χρόνοις αἰωνίοις σεσιγημένον" (Ἐφεσ. 3,4), ὥστε νά δυνηθοῦν οἱ Ἕλληνες νά εἰσέλθουν στήν φωτοφόρο περίοδο τῆς ἱστορίας τους, ἀφοῦ θ πέσουν ἀπό τά μάτια τους οἱ λεπίδες τῆς ἀγνωσίας γι τν ἄγνωστο Θε, πο τρα γνεται σ’ αὐτος οἰκεῖος κα προσιτς, Πατρ ἐλους κα Κριος οἰκτιρμῶν. Τοιουτοτρπως γνεται αὐτς ὁ κσμος γνωστικς Θεοῦ, ὡς θ ἔλεγαν ἀργτερα οἱ Ἅγιοι Πατρες τῆς Ἐκκλησας μας.

·                         Ἡ πνευματικ ὅμως πατρτης τοῦ Παλου γι τος Ἕλληνες δν περιορζεται μνο στν διδασκαλα, ἀλλ σφραγζεται κα ἀπ τν ἐν ἀγπῃ κατθεση ψυχῆς κα ἀπ τ πολ ἐνδιαφρον γι τν πνευματικ προδο τῶν παιδιῶν του κα τν κατ Θεν αὔξηση κα προκοπ. Ἐν τῷ μτρῳ αὐτῆς τῆς ἀγπης λγει: "περισσοτρως ἐσπουδσαμεν ἰδεῖν τό πρόσωπον αὐτῶν ἐν πολλῇ ἐπιθυμίᾳ" (Α' Θεσ. 2,17) κα εἰς ἄλλην περπτωσιν "ἐάν γρ μυρίους παιδαγωγούς ἔχητε ἐν Χριστῷ, ἀλλ' οὐ πολλούς πατέρας. ἐν γάρ Χριστῷ Ἰησοῦ διά τοῦ Εὐαγγελίου ἐγώ ὑμᾶς ἐγννησα" (Α Κορ. 4,15). Ὁ ἴδιος, λοιπν, ὁ Ἀπστολος Παῦλος μᾶς βεβαινει, ὅτι εἶναι ὁ πνευματικς μας Πατρ, ἀφοῦ ἦλθε σ ἐμᾶς, ἐκρυξε, ἐκακοπθησε, ἐργσθηκε ὑπρ τῆς ἀναγεννσες μας, ἔμεινε κοντ μας, ἐπνεσε κα ἐδκρυσε γι χρη μας, γι τν σωτηρα μας.

            Γι’ αὐτ γηθοσνως ἡ καθ’ Ἑλλδα Ἐκκλησα, ἡ πνευματικ θυγατρα τοῦ Μεγλου Ἀποστλου πανηγυρζει στ μνμη του, διακηρττουσα τν ἀποστολικτητ της κα μετ’ εὐλαβεας ἀκοει, τοῦ πνευματικοῦ Πατρς της, τν πνευματικ προτροπ: «Στκετε, κα κρατεῖτε τς παραδσεις ἅς ἐδιδχθητε εἴτε δι λγου εἴτε δ’ ἐπιστολῆς ἡμῶν» (Β Θεσ. 2,15). Γι’ αὐτ ἐκφρζει τν μυστικ χαρ κα καχησ της, ἀφοῦ ἐπ τσους αἰῶνες ἑδρασμνη στ διδασκαλα, στος κπους, στος ἀγῶνες κα ἱδρῶτες τοῦ ἱδρυτοῦ της, διετρησε ὡς κρην ὀφθαλμοῦ αὐτν τν ἱερ παρακαταθκη κα διατηρεῖ ἀλβητη τ διδασκαλα τοῦ Θεου Ἐσταυρωμνου κα Ἀναστντος Κυρου μ αὐστηρτητα, μ συνπεια, μ εὐθνη τοῦ χρους ἔναντι Θεοῦ κα ἀνθρπων κα αὐτῆς τῆς ἱστορας, χωρς ν ἀλλοινῃ, χωρς ν παραχαρττῃ ὅσα παρ τῶν Ἁγων Ἀποστλων, τῶν Ἀποστολικῶν Πατέρων, τῶν Διδασκάλων καί Ἁγίων της παρέλαβε. Να, χαρει κα ἀγγλεται ἡ Ἐκκλησα τῆς Ἑλλδος γιατ παρμεινε κα παραμνει πιστ εἰς ὅσα ἐπότισαν μέ τά δάκρυά τους οἱ Ὅσιοι Πατέρες της καί οἱ εὐκλεεῖς καί καλλίνικοι Μάρτυρές της ἀπό τος πρώτους χριστιανικος αἰῶνες, ἕως τος νεωτέρους χρόνους, ὅτε κλεινοί Νεομάρτυρες ἐπιβεβαίωσαν θυσιαστικ τήν ἐμμονή τους στό Δόγμα καί τήν ἀμώμητη Πίστη, κνοντας πρξη τν λγο τοῦ οὐρανοβμονος Παλου, «ζῶ δ οὐκτι ἐγ, ζῇ δ ἐν ἐμο Χριστς» (Γαλ. 2,20) κα «ἐμο γρ τ ζεῖν Χριστς κα τ ἀποθανεῖν κρδος» (Φιλ. 1, 21).

·                         Χρος ἱερ κα καθῆκον Ἅγιο τοῦ κθε τκνου εἶναι, ν τιμᾶ τν γενντορ του. Τοιουτοτρπως χρος κα καθῆκον ἡμῶν τῶν Ἑλλνων εἶναι ν μιμνησκμεθα, εὐκαρως ἀκαρως, τοῦ μεγλου πνευματικοῦ μας Πατρς κα Διδασκλου, τοῦ Θεου Παλου. Ν μιμνησκμεθα τῶν κατ πλιν δεσμῶν κα τῶν θλψεων, τῶν ἀγνων κα τῆς ἀγπης του. Ὁ λας μας ἔχει αὐτ τν εὐαισθησα κα τν δυναττητα.

Τέτοιες μνῆμες ἱερές δέν διαγράφονται ποτέ ἀπό τήν ψυχή καί τό νοῦ τοῦ φιλότιμου, εὐσεβοῦς Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος μέ πλεῖστες θυσίες διετήρησε τν ἀτμητο πνευματικ θησαυρ, πο παρλαβε ἀπ τν Ἀπστολο Παῦλο. Τοῦ λαοῦ πο ξρει ν ἀγωνζεται, ν ἀντιστκεται, ν θυσιζεται γι ὅ,τι ὑψηλ κα ὡραῖο. Τοῦ λαοῦ πο ξρει ν ὑπερασπζεται τ ἰδανικ κα τς ἀξες μσα στ διβα τῶν αἰνων. Γι’ αὐτ μποροῦμε ν ἀντξουμε σ κθε ἐπιβουλ κα δυσκολα, ἀφοῦ ἔχομε κα τν δναμη κα τν χρη κα τν εὐλογα. Μ αὐτ τ σκεπτικ εἶχε δκηο ὁ ποιητς, ὅταν ἔλεγε ὅτι: «Εἴμαστε λαός μέ παλληκαρίσια ψυχή πού κράτησε τά βαθειά κοιτάσματα τῆς μνήμης του σέ καιρούς ἀκμῆς καί σέ αἰῶνες διωγμῶν καί ἄδειων λόγων. Τώρα πού ὁ τριγυρινός μας κόσμος μοιάζει νά θέλει νά μᾶς κάνει τροφμους ἑνός οἰκουμενικοῦ πανδοχείου, θά τίς ἀπαρνηθοῦμε ἄραγε αὐτές τίς μνῆμες; Δέν γυρεύω μήτε τό σταμάτημα, μήτε τό γύρισμα πρός τά πίσω. Γυρεύω τό νοῦ, τήν εὐαισθησία καί τό κουράγιο τῶν ἀνθρώπων νά προχωροῦν ἐμπρός» [1] . Ἐξ ἄλλου ὁ κσμος μᾶς κοιτζει κατματα, ἱκευτικ, ζητντας πνεῦμα κα ψυχ, ζω κα χαρ, ἀνθρωπι κα ἀγπη.

·                    Χρεωστικῶς ὑποκλινμεθα ἐνπιον τῆς μεγλης μορφῆς τοῦ θειοττου κα μεγαλοφωνοττου Ἀποστλου Παλου, ἀναγνωρζοντας τν μεγλη προσφορ του στν τπο μας κα στν κσμο ὁλκληρο. Ἀποτελεῖ γι μᾶς μεγλη εὐλογα τ γεγονς, ὅτι ἡ Ἑλλάς, τό Ἑλληνικό πνεῦμα, ἔγινε ἡ χρυσῆ γέφυρα διά τῆς ὁποίας ὁ Θεῖος Ἀπόστολος κρατντας τόν μαργαρτη τῆς Ἀνατολῆς, πρασε στ Δύση γιά νά νοηματίσῃ καί νά καινοποιήσῃ τή ζωή της, γιά νά δώσῃ ἄλλη ἀξία στό μέλλον της.

            Να, ὁ ἄνθρωπος, τ ὄργανο τοῦ Θεοῦ πού διεμρφωσε τή νέα κοινωνική νοοτροπία, τήν διαποτισμένη ἀπό τό πνεῦμα τοῦ Θείου Διδασκάλου, δέν εἶναι ἄλλος ἀπό τόν Ἀπόστολο Παῦλο, ὁ ὁποῖος ἔδωσε Χριστιανικές ρίζες κα πνευματικ προοπτική στήν Ἑλλδα κα γενικ στν Εὐρπη.

            Αὐτό τό νο ἦθος πο ἔφερε ὁ Θεῖος Παῦλος, τῇ τοῦ Θεοῦ προνοᾳ κα εὐλογᾳ, ἕνωσε τό παληό μέ τό καινούργιο. Ἔσωσε τν Ἑλληνισμ κα τοῦ ἔδωσε τιμ κα ἀξα, μλιστα σ μι ἐποχ πο ἔπνεε τ λοσθια. Γι’ αὐτ δύο χιλιάδες κα πλον χρόνια χριστιανικῆς ἱστορίας τῆς Ἑλλδος κα τῆς Εὐρώπης εἶναι ἀδύνατον νά τά διαγράψῃ κανείς, ὅσο καί ὅπως ν ἀγωνίζεται. Γιά ὅποιον παραβλέπει αὐτή τήν ἀλήθεια καί τήν πραγματικότητα, αὐτ τήν ἀποφασιστική τομή στόν ροῦν τῆς ἱστορίας πού δέν τήν ἔκανε «αἷμα καί σάρξ» ἀλλ' ὁ ἴδιος ὁ Θεός, γιά ὅποιον κλενει τ μτια του μπροστ σ’ αὐτ τ γεγονς, ὁ Ἀπόστολος Παῦλος κα τό ἔργο του, ἡ Ἑλλάς καί ἡ Εὐρώπη θ παραμένουν ἕνα πρόβλημα πού δέν θά λυθῇ ποτέ, παρά μόνον ὅταν ἐπιλυθοῦν τά πνευματικά του δεσμά τ ὁποῖα τν κρατοῦν στ τλμα μιᾶς πεζῆς βιολογικῆς πορεας, μιᾶς πορεας χωρς νημα κα προορισμ.

            Γιά τήν θυγατέρα τοῦ Παύλου, τήν Ὀρθδοξη Ἑλλάδα θ ἰσχῃ γι πντα ἡ ἀλθεια: «Ἐν Χριστῷ, καινή κτίσις. τά ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδο γέγονε καιν  τά πάντα» (Β Κορ. 5,17). Τό ποτάμι προχωρεῖ, δέν γυρίζει πίσω.

            Ὁ λγος δ τοῦ Ἀποστλου Παλου ὁ τομτερος ὑπρ πᾶσαν μχαιραν πνευματικν, θ ἀκοεται στν κσμο ὁλκληρο, ἰδιατερα ὅμως στν Ὀρθδοξη Πατρδα μας, ἄλλους χαροποιῶν κα ἄλλους ἐλγχων: «Οὐκ ἐντρέπων ὑμᾶς γράφω ταῦτα, ἀλλ' ὡς τέκνα μου ἀγαπητά νουθετῶ. ἐάν γάρ μυρίους παιδαγωγούς ἔχητε ἐν Χριστῷ, ἀλλ' οὐ πολλούς πατέρας. ἐν γρ Χριστῷ Ἰησοῦ δι τοῦ Εὐαγγελου ἐγ ἡμᾶς ἐγννησα» (Α Κορ. 4,14) κα «Ἐλεσομαι δ ταχως πρς ὑμᾶς... κα γνσομαι οὐ τν λγον τῶν πεφυσιωμνων, ἀλλ τν δναμιν. οὐ γρ ἐν λγῳ ἡ Βασιλεα τοῦ Θεοῦ, ἀλλ’ ἐν δυνμει. τ θλετε; ἐν ρβδῳ ἔλθω πρς ὑμᾶς, ἤ ἐν ἀγπῃ κα πνεματ τε πρατητος;» (ΑΚορ. 4, 19-21).

Ἡμεῖς δ ἀπαντῶμεν:

«Ἐλθ Τμιε Ἀπστολε, ἐλθ Πτερ κα Διδσκαλε ἡμῶν, ἐλθ πρς ἡμᾶς ἐν ἀγπῃ κα ἐν πνεματι πρατητος, ὅτι τκνα σ ἐσμν. Ἐλθ ἐν μσῳ τῆς πομνης σου κα τῆς ἀμπλου τατης ἥν δι σοῦ ἀφτευσεν ἡ ἀγπη τοῦ Θεοῦ κα πρσβευε ὑπρ αὐτῆς τῶ Κυρῳ, ἵνα παραμενῃ ἐν τῇ ἀληθεᾳ κα τῷ φωτ κα τῇ ἀγπῃ τοῦ οὐρανου Πατρς, ὧ πρπει πᾶσα δξα, τιμ  κα προσκνησις εἰς τος αἰῶνας τῶν αἰνων. Ἀμν».

 



[1]   Γεωργίου Σεφέρη. "Ἡ γλῶσσα στήν ποίησή μας". Στό τεῦχος «Γ. Σεφέρης ἐπίτιμος διδάκτωρ τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς. Ἐκδ. Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 1965, σελ. 30».