Η ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ
ΣΤΗ ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ

Το Ηπειρώτικο πολυφωνικό τραγούδι, η αρχαιότερη μορφή πολυφωνίας στα Βαλκάνια, ίσως και στην Ευρώπη, δεν ήταν και ο καλύτερος πελάτης των δισκογραφικών εταιριών και κατά συνέπεια δεν ευτύχησε να φιλοξενηθεί συχνά αποτυπωμένο στο βυνίλιο. Τα τραγούδια που "έσπευδαν" να αποτυπώσουν οι εταιρείες ήταν γρήγορα χορευτικά, και μάλιστα ορισμένα απ' αυτά με αρκετά πιο γρήγορη την ρυθμική αγωγή τους. Η μεγάλη καταστροφή επήλθε την εποχή της δικτατορίας, όταν την δισκογραφία της εποχής κατέκλυσαν τα λεγόμενα "πανηγυριώτικα".

Η Ηπειρώτικη πολυφωνία είχε εκ των πραγμάτων εξοβελιστεί και ήταν υπόθεση μόνο των μελετητών.

Η πρώτη καταγραφή πολυφωνικού έγινε από τον δάσκαλο Σίμωνα Καρά, και αποτυπώθηκε αργότερα στο βινίλιο, στο δίσκο "Τραγούδια της Ηπείρου" (Σ.Δ.Ε.Μ. 111, 1975) του Συλλόγου προς διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής, όπου καταγράφονται το "Αλησμονώ και χαίρομαι" και η "Δεροπολίτισσα", με το Πολυφωνικό των Κτισμάτων Πωγωνίου.

Ο αξέχαστος Άρης Φακίνος, στα πλαίσια της σειράς "Μουσικές του κόσμου" της ετικέτας "Ocora" της Γαλλικής ραδιοφωνίας, ηχογράφησε, το 1984, και πάλι το "Αλησμονώ και χαίρομαι" και μια σειρά άλλα πολυφωνικά τραγούδια και οργανικά κομμάτια, επίσης με το "Πολυφωνικό των Κτισμάτων" και λαϊκούς μουσικούς, σ' ένα δίσκο που κυκλοφόρησε σ' όλο τον κόσμο με τίτλο "Chants polyphoniques et musique d' Epire" (ΗΜ 558631). Στα πρόσφατα χρόνια, στα πλαίσια μιας πιο συστηματικής καταγραφής και μιας ειλικρινέστερης(;) προσέγγισης του παραδοσιακού -και ιδιαίτερα του πολυφωνικού- μας τραγουδιού, έχουμε μια σειρά από ενδιαφέρουσες καταγραφές και στην δισκογραφία.

Θα επιχειρήσω να καταγράψω παρακάτω τις προσπάθειες αυτές, ελπίζοντας ότι δεν έχω κάποια ή κάποιες παραλείψει.

 

"Τραγούδια της ξενητειάς"
(1989)

Μια έκδοση της Δόμνας Σαμίου και της Ύπατης Αρμοστείας του Ο.Η.Ε. για τους πρόσφυγες, όπου συναντάμε και πάλι το "Αλησμονώ και χαίρομαι" με το συγκρότημα των Κτισμάτων, το οποίο αναφέρεται (για άγνωστους λόγους) σαν Πολυφωνικό Πωγωνίου.

 

"Το μοιρολόι της Πρεμετής"
(1993)

Έκδοση της Διεθνούς Οργάνωσης Λαϊκής Τέχνης (IOFA 02), όπου τα πολυφωνικά "Η κόρη των κυμάτων" (αλβανόφωνο) και "Σύρε μάνα πες του Γιάννη" (ελληνόφωνο), με πολυφωνικό σχήμα από την Πρεμετή.

"Το Πολυφωνικό της Ηπείρου"
(1993)

Από την εταιρεία Πάπιγκο και την Λύρα με την στήριξη του Ρ/Σ "Μελωδία" FM επίσης με το Πολυφωνικό των Κτισμάτων, αλλά με διαφοροποιημένη σύνθεση -λόγω θανάτων και αποχωρήσεων- αυτή τη φορά.

"Ηπειρώτικη Μουσική παράδοση"
(1994)

Ο δεύτερος διπλός δίσκος του Δήμου Ιωαννιτών (Π.Κ.Δ.Ι. 3-4), όπου και μία σειρά τραγουδιών με ομάδα τραγουδιστών από τα χωριά Χλωμό και Τσάτιστα Πωγωνίου Βορείου Ηπείρου και ομάδα γυναικών από τον Παρακάλαμο.

"Τραγούδια από το έπος του Μεσολογγίου"
(1998)

Από το "Αρχείο Ελληνικής μουσικής", (Α.Ε.Μ. 006), όπου το τραγούδι "Ένα πουλί θαλασσινό" με το Πολυφωνικό Δερβιτσάνης

Αρχείο Ελληνικής Μουσικής
(1999)

Οι δίσκοι "Τα κάλαντα των Ελλήνων", "΄κούγω τον άνεμο κι αχάει" (1999), καθώς και "Πήραν την Πόλιν, πήραν την" (2000), επίσης από το "Αρχείο Ελληνικής μουσικής" (Α.Ε.Μ. 007, 008 & 011), όπου τα Πολυφωνικά Δερβιτσάνης και Χειμάρρας τραγουδούν "Σήμερα είν' τα Φώτα" στο πρώτο και "του Ντελή παπά", "της κλεφτοπούλας", "του κάστρου της Ωριάς" και "της Χειμάρρας" στο δεύτερο και "Πήραν την Πόλιν, πήραν την" στο τρίτο.

 

 

"Έλληνες Ακρίτες - Ήπειρος"
(2000)

Στη σειρά "Έλληνες Ακρίτες - Ήπειρος" της FM Records (FM 823), θα συναντήσουμε και πάλι τα Πολυφωνικά Δερβιτσάνης και Χειμάρρας να τραγουδούν τα τραγούδια: "Ένα πουλί θαλασσινό", στην καταγραφή του σαν τραγουδιού της ξενητειάς με το ίδιο τσάκισμα (καημένε Μάρκο Μπότσαρη), "Τον άμμον - άμμο πήγαινα", "Χειμαριώτισσα", "Βασίλω", "Της Χάϊδως", "Της νύφης", "Όλην την ημέρα" και "Τούτον το χειμώνα"..

"Πολυφωνικά τραγούδια"
(2000)

Από την εταιρεία "Άπειρος" (ΑΡ-001) με συμμετοχή 10 σχημάτων από την Ελλάδα και την Αλβανία όπου ανθολογούνται 21 Ελληνόφωνα, Αλβανόφωνα και Βλαχόφωνα πολυφωνικά τραγούδια. Ζωντανή ηχογράφηση στο Παλλάς της συναυλίας της 14/4/2000.

Πολυφωνικά τραγούδια περιέχονται επίσης στην έκδοση "Το πολυφωνικό της Βο-ρείου Ηπείρου" (βιβλίο + CD, από την "Δωδώνη"), καθώς και στην έκδοση της Ria music "Η Ήπειρος της πεντατονίας", με το συγκρότημα του Βαγγέλη Κώτσιου, μια έκδοση που εισέπραξε -και δίκαια- πολύ κακές κριτικές.

Αλέξης Γκλαβάς    



Περιεχόμενα
Επιστροφή