«Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΖΩΗ»

Καθηγούµενου Ἱεϱᾶς Μεγίστης Μονῆς Βατοπαιδίου, Ἀϱχιµ. Ἐφϱαίµ

(Ἱεϱός Ναός Πατϱῶν Ἁγίου Ἀνδϱέου, Πάτϱα, Σάββατο 27 Ἰανουαϱίου 2007)

Σεβασµιώτατε,

Θέλουµε νά ἐϰφϱάσουµε τήν πνευµατιϰή µας χαϱά πού βϱισϰόµαστε στήν ἀποστολιϰή πόλη τοῦ ἁγίου Ἀνδϱέου τοῦ Πϱωτοϰλήτου, ϰατόπιν τῆς πϱοσϰλήσεώς σας νά φέϱουµε γιά πϱοσϰύνηση τήν ϰάϱα τοῦ µεγάλου οἰϰουµενιϰοῦ διδασϰάλου τῆς Ἐϰϰλησίας ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χϱυσοστόµου. Ὡς βατοπαιδινοί ἔχουµε τήν µεγάλη εὐλογία νά διαφυλάσσονται στήν Μονή µας δύο ἀπό τίς ϰάϱες τῶν Τϱιῶν Ἱεϱαϱχῶν, τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χϱυσοστόµου ϰαί τοῦ ἁγίου Γϱηγοϱίου τοῦ Θεολόγου, ὅπως ἀναφέϱαµε ἀναλυτιϰά ϰαί στήν πϱοσφώνησή µας ϰατά τήν ὑποδοχή τῆς τιµίας ϰάϱας.

Στήν ὁµιλία µας αὐτή θά πϱοβοῦµε στήν παϱουσίαση ὁϱισµένων θέσεων ϰαί συµβουλῶν τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χϱυσοστόµου γιά τήν οἰϰογένεια. Ὁ θεσµός τῆς οἰϰογενείας σήµεϱα, ἀγαπητοί µου ἀδελφοί, βϱίσϰεται σέ ϰϱίση παγϰοσµίως. Ἴσως ἐµεῖς ἐδῶ στήν Ἑλλάδα βϱισϰόµαστε σέ λίγο ϰαλύτεϱη θέση ἀπό αὐτήν τῶν λοιπῶν µελῶν ϰϱατῶν τῆς Εὐϱωπαϊϰῆς Ἑνώσεως. Ὅµως δέν γνωϱίζουµε πόσο ἰσχυϱό εἶναι ἀϰόµη τό πνευµατιϰό ἀνοσιοποιητιϰό σύστηµα τοῦ συγχϱόνου ῞Ελληνα ϰαί πόσο θά ἀντέξει στίς πϱοϰλήσεις ϰαί τούς πειϱασµούς τῆς ἐποχῆς.

Πϱοβλήµατα ϰαί ϰϱίσεις στίς ἀξίες, στούς θεσµούς, στήν ϰοινωνία, στό ὑπαϱϰτιϰό ἐπίπεδο ἀντιµετωπίζει ὁ Νεοέλληνας ὅταν ἑϰουσίως ἀποϰόπτεται ἀπό τήν Ὀϱθόδοξη Παϱάδοση. Αὐτή ἡ παϱάδοση γιά τόν ὀϱθόδοξο Ἕλληνα εἶναι βαϱύτιµη, εἶναι ἀνεϰτίµητη, εἶναι πϱογονιϰή. Γι’ αὐτό ϰαί ὅποιος τήν ἀποϱϱίπτει, ἀποϱϱίπτει οὐσιαστιϰά τό ὀντολογιϰό του εἶναι ϰαί βιώνει µία µεγάλη ϰϱίση αὐτοσυνειδησίας.

Μόνο αὐτός πού ἐναϱµονίζεται ϰαί ζεῖ τήν Ὀϱθόδοξη Παϱάδοση σύµφωνα µέ τίς ὑποθῆϰες τῶν ἁγίων µας,µέ τίς ἐντολές τοῦ Χϱιστοῦ, εἶναι ἡ ὥϱιµη πϱοσωπιϰότητα πού δέν µποϱεῖ νά ϰλονισθεῖ ἀπό ὁποιαδήποτε θλίψη ϰαί ϰϱίση. Ζεῖ τήν ἐν Χϱιστῷ ζωή πέϱα ἀπό ϰάθε ἠθιϰισµό ϰαί ϰαθηϰοντολογία. Ζεῖ ἐν Χϱιστῷ 24 ὧϱες τό 24ωϱο. Ζεῖ ἐν Θεῷ µέσα στήν ϰαθηµεϱινότητα, στήν οἰϰογένεια, στήν ἐϱγασία, στήν ϰοινωνία. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χϱυσόστοµος θεωϱήθηϰε ἀπό ϰάποιους µελετητές ὡς ὁ δηµιουϱγός τῆς θεολογίας τοῦ ϰαθηµεϱινοῦ βίου. Βέβαια ἡ ὀϱθόδοξη θεολογία εἶναι µία, ἡ ὁποία εἶναι ἀµέϱιστη ϰαί ἐµπειϱιϰή. Ἀλλά γιά λόγους µεθοδολογιϰούς µποϱοῦµε νά ἀποδεχθοῦµε ϰαί ἐµεῖς αὐτήν τήν διάϰϱιση ϰαί θά ἀφήσουµε τόν ἅγιο νά µᾶς ἀναπτύξει τίς σϰέψεις του ὅσον ἀφοϱᾶ τήν οἰϰογένεια, τόν ϰύϱιο παϱάγοντα τοῦ ϰαθηµεϱινοῦ βίου.

Ὁ Θεός πϱογνωϱίζοντας τό τί θά ἐπαϰολουθοῦσε µετά τήν δηµιουϱγία τῶν ἀνθϱώπων τούς ἔπλασε βιολογιϰά ἕτοιµους γιά «γάµου ϰοινωνίαν». Ἡ δηµιουϱγία ἀναφέϱεται ἀϱχιϰά µόνο στόν Ἀδάµ. «Τοῦ Ἀδάµ ϰαθεύδοντος, ἡ γυνή ϰατασϰευάζετο». Ὁ Χϱυσόστοµος ἀναφέϱει ὅτι ὁ Μωυσῆς δέν χϱησιµοποιεῖ τό ϱῆµα «ἔπλασεν» ὅταν µιλᾶ γιά τήν Εὔα ἀλλά τό «ᾠϰοδόµησεν» θέλοντας νά δείξει ὅτι αὐτή ἔγινε ἀπό τήν ἴδια οὐσία τοῦ Ἀδάµ, ὄχι ἀπό ἄλλη, διαφοϱετιϰή. Ἡ γυναίϰα λοιπόν δέν ὑπολείπεται σέ ϰάτι ἀπό τόν Ἀδάµ. Εἶναι ἀνθϱώπινη ὕπαϱξη τέλεια ἀλλά ϰαί ἰσότιµη πϱός αὐτόν. Ὁ Θεός πϱογνωϱίζοντας τήν πτώση τῶν πϱωτοπλάστων ἐπινοεῖ τό γάµο ϰαί τήν ἀνάγϰη τῆς ἀµοιβαίας παϱηγοϱιᾶς τους.

Πϱίν ἀπό τήν παϱαϰοή ϰαί τήν ἔξοδο ἀπό τήν παϱαδείσια ζωή δέν ὑπῆϱχε ὁ γάµος. Οἱ πϱωτόπλαστοι ζοῦσαν παϱθενιϰή ζωή,µιµούµενοι τήν ζωή τῶν Ἀγγέλων. Λέγει ὁ ἅγιος Χϱυσόστοµος:«Τά τῆς συνουσίας ἔγιναν µετά τήν παϱάβαση· µέχϱι τότε ζοῦσαν ὡς ἄγγελοι µέσα στόν παϱάδεισο, χωϱίς νά φλέγωνται ἀπό τήν σαϱϰιϰή ἐπιθυµία, οὔτε νά πολιοϱϰοῦνται ἀπό ἄλλα πάθη, οὔτε νά πιέζονται ἀπό τίς φυσιϰές ἀνάγϰες, ἀλλά ἀφοῦ δηµιουϱγήθηϰαν ἐντελῶς ἄφθαϱτοι ϰαί ἀθάνατοι, δέν εἶχαν ἀνάγϰη οὔτε νά φοϱοῦν ϱοῦχα. Πϱίν µπεῖ ἡ ἁµαϱτία ϰαί ἡ παϱαϰοή ἦσαν ντυµένοι µέ τήν θεϊϰή δόξα, γι’ αὐτό ϰαί δέν ντϱέπονταν ἄν ϰαί ἦσαν γυµνοί». Οἱ πϱωτόπλαστοι δέν ϰατόϱθωσαν νά διατηϱήσουν τήν ἀνώτεϱη αὐτή ζωή γιά τόν ἑαυτό τους. Φάνηϰαν ἀνάξιοι τῶν τόσων µεγάλων ἀγαθῶν πού τούς ἔδωσε ὁ Θεός.

Αὐτά πού πϱό τῆς πτώσεως ἦσαν πεϱιττά, ἐνδύµατα, τέχνες, ἐϱγασία, γίνονται ἀναγϰαῖα λόγω τῆς ϰαταστάσεως τῆς ἀδυναµίας ϰαί ἀσθενείας τῶν ἀνθϱώπων. Σ’ αὐτή τήν ἀσθένεια τοῦ ἀνθϱώπου ἔχει τήν αἰτία ὁ γάµος· δηµιουϱγός του ὅµως εἶναι ὁ Θεός.

Ποιά εἶναι ἡ ἀσθένεια τῶν µεταπτωτιϰῶν ἀνθϱώπων; Ὁ Χϱυσόστοµος ἐπισηµαίνει ὅτι ἡ ἀσθένεια εἶναι ἔλλειψη αὐτάϱϰειας. Οὔτε ὁ ἄνδϱας οὔτε ἡ γυναίϰα εἶναι «αὐτάϱϰεις». Εἶναι ϰαί τῶν δύο ἡ φύση «ἐνδεής»(ἀνεπαϱϰής). Ἄϱα δέν εἶναι πλήϱεις. Ὁ ἕνας πϱέπει νά συµπληϱώνει τόν ἄλλον. Λέει:«Ἐπειδή ἡ φύση µας ἀπό τόν ∆ηµιουϱγόν ἔγινε ἀνεπαϱϰής (ἐνδεής) ϰαί δέν εἶναι αὐτάϱϰης ἀπό µόνη της, ϰανόνισε ὁ Θεός πϱός τό συµφέϱον µας νά συµπληϱώνεται ἡ ἀνεπάϱϰεια αὐτή µέ τήν ὠφέλεια πού πϱοϰύπτει ἀπό τήν συνάθϱοιση µας. Γι’ αὐτό ϰαί δηµιουϱγήθηϰε ϰαί ὁ γάµος, ὥστε ἐϰεῖνο πού λείπει ἀπό τόν ἕνα νά συµπληϱώνεται ἀπό τόν ἄλλον ϰαί ἡ ἐνδεής φύση µας νά γίνεται µέ αὐτόν τόν τϱόπον αὐτάϱϰης ϰαί νά ἔχει τήν δυνατότητα, ἐνῶ ἔγινε θνητή, νά διατηϱεῖ µέ τήν διαδοχή γιά πολύ χϱονιϰό διάστηµα τήν ἀθανασία». ∆ηλαδή µέσα στόν γάµο ὁ σύζυγος ϰαί ἡ σύζυγος ἑνώνονται ϰαί ὁλοϰληϱώνονται ὡς πϱοσωπιϰότητες.

Γιά νά µήν ἐξαφανισθεῖ τό ἀνθϱώπινο γένος µετά τήν εἴσοδο τοῦ θανάτου ὁ «εὐµήχανος» Θεός «συνεχώϱησεν διά τῆς συνουσίας αὐξηθῆναι τό γένος». Ἡ γέννηση τῶν παιδιῶν, ἡ τεϰνογονία, εἶναι πολύ µεγάλη παϱηγοϱιά λόγω τῆς θνητότητος τῶν ἀνθϱώπων. Ὁ γάµος γίνεται ἀϱχιϰά µέσον πϱός τεϰνογονία. Γιά νά ϰτυπήσει τό φοβεϱό πϱόσωπο τοῦ θανάτου ὁ Θεός χάϱισε «τήν τῶν παίδων διαδοχήν». Οἱ πϱῶτοι ἄνθϱωποι µέ τήν ἀπόϰτηση τέϰνων ἔβλεπαν τήν συνέχιση τῆς ζωῆς τους ϰαί παϱηγοϱοῦνταν γιά τόν θάνατό τους. Ἡ τεϰνοποιΐα θεωϱεῖται ἀϱχιϰή αἰτία τοῦ γάµου. Μετά τήν ἀνάσταση τοῦ Χϱιστοῦ µέ τήν ὁποία ϰαταϱγήθηϰε ὁ θάνατος, ὁ Χϱυσόστοµος λέει ὅτι δέν χϱειαζόταν ἡ παϱηγοϱιά τῆς τεϰνογονίας. Παϱηγοϱιά τώϱα εἶναι ἡ πϱοσδοϰία τῆς πϱοσωπιϰῆς ἀναστάσεως ϰαί ϰληϱονοµιᾶς τῆς οὐϱανίου Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, πού πϱοϋποθέτουν σωφϱοσύνη ϰαί ἀϱετή.

Ὁ Χϱυσόστοµος, ὅπως ϰαί ὅλοι οἱ Πατέϱες τῆς Ἐϰϰλησίας, δέχεται ὅτι ἡ συνουσία ἔχει τήν θέση της µόνο µέσα στό γάµο ϰαί ὄχι ἔξω ἀπό αὐτόν. Ὅσοι ὑποτιµοῦν (βδελύσσονται) τόν γάµο, ϰατά τόν ἅγιο Ἰωάννη, ϰάνουν ἔϱγο «σατανιϰόν» ϰαί «ἀπάνθϱωπον», ϰαί πεϱιφϱονοῦν τό δῶϱο τοῦ Θεοῦ, τήν ϱίζα τῆς διϰῆς µας γενέσεως. Σχολιάζοντας τήν Γένεσιν, τό πϱῶτο βιβλίο τῆς Π.∆., ἀναφέϱει ὅτι ἡ «συνουσία» τῶν συζύγων δέν εἶναι ἀϱϰετή γιά τήν γέννηση τέϰνων. Εἶναι ἀπαϱαίτητη ἡ βοήθεια τοῦ Θεοῦ,«ἡ ἄνωθεν συµµαχία, πού ϰινεῖ τήν φύση «πϱός γονήν». «Τήν γέννηση τῶν παιδιῶν δέν τήν ϰάνει ὁπωσδήποτε ὁ γάµος, ἀλλά ἐϰεῖνος ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ πού λέγει ‘αὐξάνεσθε ϰαί πληθύνεστε ϰαί γεµίστε τήν γῆ’. Καί τό βεβαιώνουν αὐτό ὅσοι σύναψαν βέβαια γάµο ἀλλά δέν ἔγιναν πατέϱες».

Θέλοντας ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χϱυσόστοµος νά ϰτυπήσει αἱϱετιϰές διδασϰαλίες τῶν Γνωστιϰῶν συστηµάτων, οἱ ὁποῖες θεωϱοῦσαν τό σῶµα ϰαϰό ἐξηγεῖ ὅτι τό γεγονός τῆς πτώσεως εἰσήγαγε τήν σαϱϰιϰή ἐπιθυµία. Αὐτή ὅµως γεννήθηϰε στό σῶµα, πού ἔγινε θνητό µετά τήν πτώση. Ἡ σαϱϰιϰή ἐπιθυµία ϰαί ὅλα τά ἄλλα πάθη, σωµατιϰά ϰαί ψυχιϰά, δέν ἀνήϰουν στήν φύση τοῦ ἀνθϱώπου, ἀλλά στήν ἐλεύθεϱη θέληση του, ἡ ὁποία ὡς δύναµη τῆς ψυχῆς ὁδηγεῖ τό σῶµα. Τό σῶµα, λοιπόν, δέν εἶναι ἀπό µόνο του ϰαϰό. Ἡ πϱοαίϱεση δέν ταυτίζεται µέ τήν φύση. Τό σῶµα ϰαί ἡ ψυχή εἶναι δηµιουϱγήµατα τοῦ Θεοῦ. Ἡ ϰίνηση τῆς πϱοαίϱεσεως εἶναι διϰή µας. Μέ τήν πτώση λοιπόν δέν ἄλλαξε ἡ φύση µας, δέν ἔγινε ϰαϰή ἡ οὐσία τοῦ ἀνθϱώπου.

Ὁ ἄνθϱωπος µετά τήν πτώση δέν ἔχασε τό θεϊϰό δῶϱο τῆς ἐλευθεϱίας νά ἐπιλέγει τό ϰαλό ἤ τό ϰαϰό. Ἡ ἐπιθυµία πϱέπει νά ϰινεῖται ϰατά τόν Χϱυσόστοµο µέσα σέ ὅϱια, νά ἔχει µέτϱο. Ἄν βγεῖ ἀπό τά ὅϱια τότε παϱασύϱει στήν ἁµαϱτία, ἐνῶ ἡ ἴδια δέν εἶναι ἁµαϱτία. Στήν «ἀµετϱία», τήν ὑπέϱβαση τῶν ὁϱίων, στό ἀχαλίνωτο τῆς ἐπιθυµίας βϱίσϰεται ϰαί ὁ λόγος τοῦ γάµου. Μέ τό γάµο ὁ ἄνθϱωπος µένει µέσα στά ὅϱια ϰαί ἡ ἐπιθυµία δέν γίνεται ἁµαϱτία.«Ἐπειδή γάϱ εἰσῆλθεν ἡ ἐπιθυµία, εἰσῆλθε ϰαί γάµος, τήν ἀµετϱίαν ἐϰϰόπτων ϰαί πείθων µιᾷ χϱῆσθαι γυναιϰί». Ἔξω ἀπό τό γάµο ἡ ἐπιθυµία πϱαγµατοποιούµενη ἐϰδηλώνεται ὡς ποϱνεία, µοιχεία ἤ ὁµοφυλοφιλία.

Ἐάν µεταξύ τῶν συζύγων δέν ὑπάϱχει σωφϱοσύνη ὁ γάµος δέν εἶναι τίµιος.«Πῶς τίµιος ὁ γάµος»; Ἡ ἀπάντηση: «Ὅτι ἐν σωφϱοσύνη, διατηϱεῖ τόν πιστόν». Ἐπειδή ὅµως ἡ «πύϱωση τῆς σαϱϰός», τά σαϱϰιϰά πάθη, εἶναι τόσο δυνατά πού γίνονται ἐµπόδιο στήν σωφϱοσύνη πϱοβάλλει τόν γάµο ὡς φάϱµαϰο ϰατά τῆς ποϱνείας. Χαϱαϰτηϱιστιϰά εἶναι τά λόγια του πού εἰσάγουν τήν ἀσϰητιϰή διάσταση µέσα στό γάµο.«Γάµος γάϱ, οὐχ ἵνα ἀσελγῶµεν εἰσενήνεϰται, οὐδ’ ἵνα ποϱνεύωµεν, ἀλλ’ ἵνα σωφϱονῶµεν» δηλ. ὁ γάµος δέν ἔχει γίνει γιά νά ἀσελγοῦµε, οὔτε νά ποϱνεύουµε, ἀλλά γιά νά σωφϱονοῦµε. Καί συνεχίζει:«∆ύο λοιπόν εἶναι αὐτά γιά τά ὁποῖα ἔχει θεσπισθεῖ ὁ γάµος, ϰαί γιά νά σωφϱονοῦµε ϰαί γιά νά γινόµαστε πατέϱες, ϰαί ἀπό τά δύο αὐτά πϱώτη εἶναι ἡ αἰτία τῆς σωφϱοσύνης».

Ὁ τονισµός φυσιϰά τῆς σωφϱοσύνης δέν ἀποϰλείει τήν τεϰνογονία. Ἡ «µίξις» δόθηϰε «πϱός παιδοποιΐαν». Τά τέϰνα ἀποτελοῦν συνδετιϰό ϰϱίϰο,«γέφυϱα» πού ἑνώνει τούς συζύγους. Μέ τήν ἀϱετή τῆς σωφϱοσύνης ὁ γάµος εἶναι γαλήνιο λιµάνι. Ἐπιϰϱατεῖ εἰϱήνη, εὐχάϱιστο πεϱιβάλλον, ὁµόνοια ϰαί ἀγάπη τῶν συζύγων. Ὁ γάµος µέ τίς βιοτιϰές του µέϱιµνες δέν εἶναι ἐµπόδιο στήν ἄσϰηση τῶν ἀϱετῶν. Φέϱνει ὡς παϱάδειγµα τό ζεῦγος τῶν ἁγίων ἀποστόλων Ἀϰύλα ϰαί Πϱίσϰιλλας, πού ἄν ϰαί «ἐϱγαστηϱίων πϱοειστήϰεσαν ϰαί τέχνην µετεχειϱίζοντο», ἦταν δηλ. ὑπεύθυνοι στό ἐϱγαστήϱιο ϰατασϰευῆς σϰηνῶν τίποτε δέν τούς ἐµπόδισε νά ἐπιδείξουν ἀϰϱίβεια στήν τήϱηση τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, ὅπως οἱ µοναχοί. Ἐάν ὁ γάµος ἐµπόδιζε τήν ἀϱετή τότε φταίει ὁ Θεός πού τόν εἰσήγαγε. Τονίζει ὁ ἅγιος:«Μή θεωϱεῖτε τόν γάµοἐµπόδιο γιά νά εὐαϱεστήσετε τόν Θεό...διότι ἐάν ὁ γάµος, ἀγαπητέ, ϰαί ἡ ἀνατϱοφή τῶν τέϰνων θά γινόταν ἐµπόδιο στό δϱόµο τῆς ἀϱετῆς, δέν θά τόν εἰσῆγε στήν διϰή µας ζωή ὁ ∆ηµιουϱγός... δέν ἐµποδίζει σέ τίπο τε στήν χϱιστιανιϰή µας ζωή ἐάν θέλουµε νά ἀγωνιστοῦµε». «Γιατί ἄν εἴµαστε ἄγϱυπνοι, ἐάν νήφωµεν, οὔτε ὁ γάµος, οὔτε ἡ ἀνατϱοφή, οὔτε ϰάτι ἄλλο θά µποϱέσει νά µᾶς ἐµποδίσει νά γίνουµε εὐάϱεστοι στόν Θεό».

Παϱαδέχεται ὅµως ὅτι οἱ ϰόποι ϰαί οἱ ἀγῶνες πού πϱέπει νά ϰάνουν γιά τήν σωτηϱία τους οἱ ἔγγαµοι εἶναι µεγαλύτεϱοι ἀπό τούς ϰόπους ϰαί τούς ἀγῶνες τῶν µοναχῶν. Οἱ µεγαλύτεϱοι ὅµως ϰόποι θά ἀµειφθοῦν µέ «λαµπϱότεϱους στεφάνους». Ἄν οἱ ἔγγαµοι δέν ἀποϱϱοφηθοῦν ἀπό τό ϰυνήγι τῶν ὑλιϰῶν ἀγαθῶν, ϰάνουν χϱήση τῶν ἀγαθῶν ϰαί ὄχι ϰατάχϱηση, τότε ὁ γάµος δέν γίνεται ἐµπόδιο. Ἐµπόδιο εἶναι ἡ πϱοαίϱεση τοῦ ἀνθϱώπου, ὁ ὁποῖος ϰάνει ϰατάχϱηση τοῦ γάµου.« Μετά συµµετϱίας τῷ γάµῳ χϱῷ ϰαί πϱῶτος ἐν τῇ βασιλείᾳ ἔσῃ ϰαί πάντων ἀπολαύσεις τῶν ἀγαθῶν». Χϱησιµοποίησε µέ συµµετϱία, δηλ.µέ σύνεση ϰαί µέτϱο, τόν γάµο ϰαί θά εἶσαι πϱῶτος στήν βασιλεία τοῦ Θεοῦ ϰαί τήν ἀπόλαυση ὅλων τῶν ἀγαθῶν της.

Ὁ γάµος χαϱαϰτηϱίζεται «Μυστήϱιον µέγα» ἀπό τόν ἀπόστολο Παῦλο. Γιά πϱώτη φοϱά βϱίσϰουµε ἐϰτενέστεϱη ἀνάλυση ἀπό τόν Χϱυσόστοµο τοῦ µυστηϱιαϰοῦ χαϱαϰτήϱα τοῦ γάµου. Ὁ γάµος εἶναι µυστήϱιο τῆς Ἐϰϰλησίας ϰαί πϱοϋποθέτει τήν παϱουσία τοῦ Χϱιστοῦ. Τύπος τῆς Ἐϰϰλησίας εἶναι ὁ γάµος. Ὅπως ἡ Εὔα πϱοῆλθε ἀπό τήν πλευϱά τοῦ Ἀδάµ, ἐνῶ ϰοιµόταν, ἔτσι ϰαί ἡ Ἐϰϰλησία πϱοῆλθε ἀπό τόν Χϱιστό, πού ἦταν νεϰϱός πάνω στόν σταυϱό. Ἀπό τήν λογχισµένη πλευϱά τοῦ Χϱιστοῦ βγῆϰε «αἷµα ϰαί ὕδωϱ», ἀπό τά ὁποῖα ἔγινε ἡ Ἐϰϰλησία. Στό µυστήϱιο τοῦ γάµου εἶναι παϱών ὁ Χϱιστός. Πῶς; Μέ τό «ὕδωϱ» τοῦ βαπτίσµατος ἀναγεννώµεθα ϰαί µέ τό «αἷµα» τοῦ Χϱιστοῦ διά τῆς Θείας Εὐχαϱιστίας τϱεφόµαστε πνευµατιϰά. Ἑποµένως οἱ σύζυγοι εἶναι µέλη τοῦ σώµατος τοῦ Χϱιστοῦ. Ἀπό αὐτό πϱοϰύπτει ἡ ἐντολή τοῦ ἀποστόλου Παύλου ὅτι οἱ ἄνδϱες ἔχουν ὑποχϱέωση νά ἀγαποῦν τίς γυναῖϰες τους «ὡς τά ἑαυτῶν σώµατα».

«Καί ὄχι µόνο γι’ αὐτό πϱέπει νά ἀγαπᾶµε τήν γυναῖϰα µας, ἐπειδή δηλαδή εἶναι µέλος µας ϰαί δηµιουϱγήθηϰε ἀπό µᾶς», λέει ὁ ἱεϱός Χϱυσόστοµος,«ἀλλά ϰαί ἐπειδή ὁ Θεός ὅϱισε νόµο γι’ αὐτό ἀϰϱιβῶς τό πϱάγµα, λέγοντας τό ἑξῆς· «ϰάθε ἄνδϱας θά ἐγϰαταλείψει τόν πατέϱα του ϰαί τήν µητέϱα του ϰαί θά συνδεθεῖ στενά µέ τήν γυναίϰα του, ϰαί θά γίνουν οἱ δυό τους µιά σάϱϰα. Γι’ αὐτό ἀϰϱιβῶς τόν λόγο ϰαί ὁ Παῦλος µᾶς διάβασε αὐτόν τόν νόµο, γιά νά µᾶς παϱαϰινήσει ἀπό παντοῦ πϱός τήν ἀγάπη αὐτή».

Ὁ νέος ϰαί ἡ νέα, λέει ὁ ἅγιος Ἰωάννης, ἐγϰαταλείπουν τούς γονεῖς τους γιά νά ζήσουν µαζί µιµούµενοι τόν Χϱιστό, πού ἄφησε τόν Πατέϱα Του-παϱαµένοντας Θεός-ϰαί ἦλθε στήν γῆ γιά νά µᾶς σώσει. Τό παϱάδειγµα τοῦ Χϱιστοῦ, ὁ ὁποῖος µέ τήν σταυϱιϰή θυσία Του, παϱέδωϰε τόν ἑαυτό Του γιά νά ἁγιάσει τήν Ἐϰϰλησία πϱοτϱέπει ὁ Χϱυσόστοµος νά ἀϰολουθήσουν οἱ ἄνδϱες.«Ὥστε ϰἄν ἀποθανεῖν ὑπέϱ τῶν γυναιϰῶν δέῃ,µή παϱαιτήσῃ». Ἄν πϱέπει δηλαδή νά πεθάνουν γιά τίς γυναῖϰες τους νά µήν τό ἀϱνηθοῦν.

Ὁ γάµος εἶναι µυστήϱιο ἀγάπης. Μόνο στόν ἐνάϱετο γάµο βϱίσϰεται ἡ ἀληθινή ἀγάπη, ἡ γαλήνη, ἡ ἀληθινή εὐτυ χία, ἡ ὁποία συµβαδίζει µέ τήν σωφϱοσύνη. Βλέποντας ὁ ἄνδϱας τά πνευµατιϰά χαϱίσµατα τῆς γυναίϰας του αὐξάνεται ἡ ἀγάπη ϰαί ὁ πόθος του γι’ αὐτήν ϰαί δέν παϱασύϱεται ἀπό ἄλλες γυναῖϰες.

Ὁ ἱεϱός Χϱυσόστοµος θέλει νά λειτουϱγεῖ ὁ γάµος σάν λιµάνι, νά µή γίνεται ἀφοϱµή ναυαγίου. Ἡ ἀποχή ἀπό τήν σαϱϰιϰή ἐπαφή νά ἀποφασίζεται ϰαί ἀπό τά ἀµφότεϱα µέϱη. Ἀναφέϱει σχετιϰά ὁ ἅγιος:«∆ιέταξε ὁ Χϱιστός µέ τό στόµα τοῦ Παύλου νά µή στεϱεῖ ὁ ἕνας τόν ἄλλο, ἀλλά µεϱιϰές γυναῖϰες µέ τήν δῆθεν ἐπιθυµία τῆς ἐγϰϱάτειας ἀποµαϰϱύνθησαν ἀπό τούς ἄνδϱες τους, χάϱιν τῆς εὐλαβείας, ϰαί τούς ἔσπϱωξαν στήν µοιχεία ϰαί σέ βάϱαθϱο ἀπωλείας». «∆έν θά στεϱεῖ ὁ ἕνας τόν ἄλλον χωϱίς συµφωνία. Τί σηµαίνει αὐτό; ∆έν θά ἐγϰϱατεύεται, λέει ὁ Παῦλος, ἡ γυναίϰα ἄν δέν τό θέλει ὁ ἄνδϱας. Οὔτε ὁ ἄνδϱας ἄν δέν τό θέλει ἡ γυναίϰα. Γιά ποιό λόγο; Γιατί γεννιοῦνται µεγάλα ϰαϰά ἀπό αὐτή τήν ἐγϰϱάτεια· ἐπειδή ϰαί µοιχεῖες ϰαί ποϱνεῖες ϰαί διάλυση οἰϰογενειῶν ἀπό αὐτό ἔγιναν. Γιατί ἄν ἔχοντας τίς διϰές τους γυναῖϰες ποϱνεύουν, πολύ πεϱισσότεϱο ἄν τούς τήν στεϱήσεις». Ἡ ἀδυναµία τοῦ ἑνός ἀπό τούς συζύγους πϱοϰαλεῖ συνεχεῖς πειϱασµούς, ἐϰνευϱισµούς, διαµάχες, συγϰϱούσεις. Χάνεται ἔτσι ἡ ἠϱεµία, ἡ ὁµόνοια ϰαί ἡ εἰϱηνιϰή συµβίωση· ἡ ἄσϰηση δέ πού ἐπιδιώϰεται εἶναι ἄχϱηστη γιατί διώχνει τήν ἀγάπη.«Ποιό εἶναι τό ϰέϱδος τῆς νηστείας ϰαί τῆς ἐγϰϱάτειας ὅταν σπάσει ἡ ἀγάπη; Κανένα».

Ὁ γάµος εἶναι ἕνα µυστήϱιο· ϰαί ὡς γεγονός ζωῆς ἀλλά ϰαί ὡς τελετή στόν ἱεϱό ναό. Μετά τήν τελετή αὐτή τά συµπόσια πού συνήθως ἀϰολουθοῦν, ἄς γίνονται, ἀλλά νά εἶναι σεµνά, νά πϱοϰαλοῦν χαϱά ϰαί εὐχαϱίστηση χωϱίς νά πϱοσβάλλεται ἡ σωφϱοσύνη. Λέει ὁ ἅγιος Χϱυσόστοµος:«Εἶναι δυνατόν νά ϰάνοµε εὔθυµο τόν γάµο,µέ πλούσια τϱαπέζια, µέ ϱοῦχα· δέν τά πεϱιοϱίζω αὐτά. Ἐπιτϱέπεται νά εὐφϱαινόµαστε µέ ϱοῦχα, ἐπιτϱέπεται µέ τίς παϱουσίες σεβαστῶν ἀνδϱῶν, σεβαστῶν γυναιϰῶν. Τά πάντα ὅµως πϱέπει νά γεµίζουν ἀπό σωφϱοσύνη, τά πάντα ἀπό σεµνότητα, τά πάντα ἀπό ϰοσµιότητα».

Ὁ ἱεϱός Χϱυσόστοµος ἀντιµετωπίζοντας τά ϰαθηµεϱινά πϱοβλήµατα τῆς οἰϰογενείας τῆς ἐποχῆς του θεωϱεῖ ὅτι αὐτά ὀφείλονται στήν ἔλλειψη ὀϱθῶν ϰϱιτηϱίων στήν ἐϰλογή τῆς ἤ τοῦ συζύγου. Ἀπευθύνεται στούς γονεῖς πού τότε ἔπαιζαν ἕνα σηµαντιϰό ϱόλο στήν ἐϰλογή ϰαί λέει στόν πατέϱα:«Ὅταν πεϱιεϱγάζεσαι ϰαί ἀναζητᾶς ὑποψήφιο γαµπϱό, νά πϱοσεύχεσαι· πές στόν Θεό· ὅποιον θέλεις ἐσύ στεῖλε· ἀνάθεσε σ’ Αὐτόν τήν ὑπόθεση, ϰαί ἀφοῦ τόν τίµησες µ’ αὐτή τήν τιµή θά σέ ἀνταµείψει. Παϱαϰαλεῖτε πάντοτε τόν Θεό νά γίνει µεσίτης σ’ ὅλα τά ἔϱγα σας. Γιατί, ἄν ϱυθµίσουµε ἔτσι τά ζητήµατα µας, οὔτε διαζύγιο θά ὑπάϱξει ποτέ, οὔτε ὑποψία γιά µοιχεία, οὔτε ἀφοϱµή γιά ζηλοτυπία, οὔτε διαµάχες ϰαί φιλονιϰεῖες, ἀλλά θά ἀπολαύσουµε πολλή εἰϱήνη ϰαί ὁµόνοια· ϰαί ὅταν ὑπάϱχει ὁµόνοια, θά ἀϰολουθήσουν ϰαί ἄλλες ἀϱετές». Αὐτή ἡ πϱοσευχή βέβαια µποϱεῖ νά γίνεται στίς ἡµέϱες µας ἀπό ϰάθε ὑποψήφιο πού ἐπιθυµεῖ νά παντϱευτεῖ.

Ἐπιτυχηµένος γάµος εἶναι αὐτός πού δέν θέτει σάν βά ση ἐπιτυχίας τόν πλοῦτο ἀλλά τήν ἀϱετή. Ὁ ἄνδϱας πϱέπει νά ἔχει εὐλάβεια ψυχῆς, ϰαλωσύνη, σύνεση, φόβο Θεοῦ. Λέει ὁ Χϱυσόστοµος:«Μιά νέα ϰόϱη πού εἶναι συνετή, ἐλεύθεϱη ϰαί ϰαλλιεϱγεῖ τήν εὐσέβεια, ἀξίζει ὅσο ὅλη ἡ οἰϰουµένη». «Πολλοί πού εἶχαν ἀποϰτήσει µεγάλη πεϱιουσία, τά ἔχασαν ὅλα, γιατί δέν εἶχαν µυαλωµένη γυναίϰα ἱϰανή νά τά διατηϱήσει».

Πολλοί θέλουν ἡ γυναίϰα τους νά εἶναι ὄµοϱφη. Εἶναι ὅµως αὐτό ἀϱϰετό γιά νά ἐπιτύχει ἕνας γάµος; Τονίζει ὁ ἅγιος:«Ἡὀµοϱφιά τοῦ σώµατος, ὅταν δέν συνοδεύεται ἀπό τήν ἀϱετή τῆς ψυχῆς, θά µποϱέσει νά σϰλαβώσει τόν ἄνδϱα γιά εἴϰοσι ϰαί τϱιάντα µέϱες, δέν θά διαϱϰέσει ὅµως πεϱισσότεϱο, ἀλλά ἀφοῦ δείξει τήν ϰαϰία της, θά διαλύσει τήν ἀγάπη. Οἱ γυναῖϰες ὅµως πού λάµπουν ἐξ αἰτίας τῆς ὀµοϱφιᾶς τῆς ψυχῆς, ὅσο πϱοχωϱεῖ ὁ ϰαιϱός ϰαί φανεϱώνουν τήν εὐγένεια τῆς ψυχῆς τους, τόσο πεϱισσότεϱο ἑλϰύουν τούς ἄνδϱες τους».

«Στόλισε λοιπόν», λέει ἀπευθυνόµενος στήν γυναίϰα, «στόλισε τό πϱόσωπο σου µέ ἁγνότητα,µέ σεµνότητα,µέ ἐλεηµοσύνη,µέ φιλανθϱωπία,µέ ἀγάπη,µέ τήν φιλοφϱοσύνη πϱός τόν ἄνδϱα,µέ τήν ἐπιείϰεια,µέ τήν πϱαότητα,µέ τήν ἀνεξιϰαϰία· αὐτά εἶναι τά χϱώµατα τῆς ἀϱετῆς· µέ αὐτά θά πϱοσελϰύσεις ἐϱαστές ὄχι ἀνθϱώπους µόνον, ἀλλά ἀγγέλους,µέ αὐτά θά ἀποσπάσεις τόν ἔπαινο τοῦ Θεοῦ. Καί ὅταν ὁ Θεός θά σέ ἀποδεχθεῖ, θά ὑποτάξει ὁπωσδήποτε ϰαί τόν ἄνδϱα σέ σένα».

Ἄς δοῦµεὅµως τί λέει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χϱυσόστοµος ϰαί γιά τίς ὑποχϱεώσεις τῶν συζύγων. Ἀπευθύνει τόν λόγο ϰυϱίως στούς ἄνδϱες. Ἴσως ἐπειδή ὁ ἀνδϱιϰός ἐγωϊσµός δύσϰολα δαµάζεται ϰαί πολλές φοϱές συµπεϱιφέϱονται µέ σϰληϱότητα. Ὁ Χϱυσόστοµος ϰαταδιϰάζει τήν ἐξάσϰηση σωµατιϰῆς βίας ϰαί τήν ϰαϰοποίηση τῆς γυναίϰας ἀπό τόν ἄνδϱα, φαινόµενο πού ὅσο ϰαί ἄν σᾶς φαίνεται παϱάξενο, συµβαίνει ϰαί σήµεϱα. Ἀντιθέτως ἀπαιτεῖ ἀπό τόν ἄνδϱα θυσιαστιϰό φϱόνηµα,µεγάλη συγχωϱητιϰότητα ϰαί ὄχι ἀπειλές ϰαί ἐϰφοβισµό. Μέ τήν ἐπιείϰεια ϰαί τήν ἡµεϱότητα θά ἐξασφαλίζεται ἡ βαθιά εἰϱήνη τῆς οἰϰογενείας ϰαί θά ἀποµαϰϱύνεται ἡ δυσαϱέσϰεια ϰαί θά αὐξάνεται ἡ ἀφοσίωση τοῦ ἑνός συζύγου πϱός τόν ἄλλο. Τονίζει ὁ Χϱυσόστοµος:«∆έν ὑπάϱχει τίποτε, τίποτε πολυτιµότεϱο ἀπό τό νά ἀγαπιέται ϰανείς τόσο πολύ ἀπό τήν γυναίϰα του ϰαί νά τήν ἀγαπάει».

Ὁ ἱεϱός Χϱυσόστοµος ἀναφέϱεται ϰαί σέ ἕνα συνεϰτιϰό στοιχεῖο, θεµέλιο τῆς συζυγίας, τήν ἐπιϰοινωνία τῶν συζύγων. Εἶναι ἡ ϰαθηµεϱινή ἀλληλεπίδϱαση τῶν δύο συζύγων. Ἡ ἐπιϰοινωνία γίνεται µέ λόγια ἤ χωϱίς λόγια. Εἶναι θετιϰή ἤ ἀϱνητιϰή. Τό σπουδαιότεϱο στοιχεῖο τῆς ἐπιϰοινωνίας εἶναι ἡ συζήτηση. Ἑτυµολογιϰά (σύν + ζητῶ), δηλαδή ἀπό ϰοινοῦ ἀναζητῶ τοῦ τί πϱέπει νά γίνεται στά θέµατα πού ἀφοϱοῦν τήν ϰοινή ζωή ϰαί τήν οἰϰογένεια. Ἡ συζήτηση πϱέπει νά γίνεται µέ οἰϰειότητα, ἀλληλοσεβασµό, σέ ϰλίµα ἐλευθεϱίας, ἰσοτιµίας ϰαί ἀγάπης. Τότε µποϱεῖ νά βϱεθεῖ ἡ λύση σέ πεϱίπτωση διαφωνίας ἤ σύγϰϱουσης.«Γιατί τίποτε δέν εἶναι πιϰϱότεϱο ἀπό τήν µάχη πού γίνεται ἀπό τόν ἄνδϱα ἐνάντια στήν γυναίϰα. Γιατί εἶναι πι ϰϱές, πϱαγµατιϰά, οἱ µάχες πού γίνονται ἀνάµεσα σέ πϱόσωπα πού ἀγαπιοῦνται, ϰαί δείχνουν ὅτι ὅταν ϰανείς διχάζεται µέ τό ἴδιο του τό µέλος, ὅπως λέγεται, αὐτό πϱέπει νά πϱοϰαλεῖται ἀπό µεγάλη πιϰϱία. Τό µέϱος, λοιπόν, τῶν ἀνδϱῶν εἶναι νά ἀγαποῦν ϰαί τῶν γυναιϰῶν νά ὑποχωϱοῦν. Ἐάν λοιπόν ϰαθένας συνεισφέϱει τό διϰό του µέϱος, ὅλα θά εἶναι στεϱεά. Καί ἡ γυναίϰα γίνεται φιλιϰή ϰαί ἀγαπιέται».

Ὁ ἱεϱός Χϱυσόστοµος στά ϰείµενα πού ἀναφέϱαµε, ἀλλά ϰαί στά πολλά πού παϱαλείψαµε,µιλᾶ γιά τήν συντϱοφιϰότητα, πού πϱέπει νά εἶναι πϱοτεϱαιότητα στήν συζυγιϰή ζωή, ἰδιαίτεϱα σήµεϱα πού πολλές φοϱές ἐϱγάζονται ϰαί οἱ δύο σύζυγοι. Σηµασία δέν ἔχει τό πόσο χϱόνο εἶναι µαζί οἱ σύζυγοι, ἀλλά τό πεϱιεχόµενο τῆς συντϱοφιϰότητας.

Ἡἀµοιβαία ἐϰδήλωση στοϱγῆς εἶναι ἀναγϰαῖο στοιχεῖο τῆς συζυγιϰῆς ἀγάπης. Ἡ ἀγάπη φανεϱώνεται µέ τήν τϱυφεϱότητα, τήν εὐγένεια, τό ἐνδιαφέϱον. Ἡ ἀγάπη ἐϰφϱάζεται µέ λόγια. Οἱ λέξεις εἶναι ἡ τϱοφή τῶν συναισθηµάτων, ζωντανεύουν τήν ἀγάπη. Στά ἁπλά ϰαθηµεϱινά πϱάγµατα βϱίσϰεται συχνά τό µυστιϰό τῆς εὐτυχισµένης οἰϰογενειαϰῆς ζωῆς. ∆υστυχῶς τά ξέχασαν αὐτά σήµεϱα οἱ σύζυγοι. Ξεχνοῦν νά ἐϰφϱάσουν τήν ἐϰτίµηση ϰαί τόν θαυµασµό τους γιά τά χαϱίσµατα, τίς ἱϰανότητες, τίς πϱοσπάθειες, τίς ἐπιτυχίες πού ϰάνει ὁ ϰαθένας στόν τοµέα του, ἀϰόµη ϰαί ἕνα ϰοµπλιµέντο γιά τήν ἐµφάνιση ϰαί τό ϰαθηµεϱινό ντύσιµο, τό ϰαλοµαγειϱεµένο φαγητό. Ἡ γυναίϰα ἀϰτινοβολεῖ, αὐξάνει τό φιλότιµό της ὅταν νιώθει ὅτι τήν ἀγαποῦν. Τό ἴδιο συµβαίνει ϰαί στούς ἄνδϱες. Σ’ αὐτούς αὐξάνεται ἡ ϰαλή αὐτοπεποίθηση. Ἡ ἀγάπη συντηϱεῖται µέ τήν ἐπινόηση τϱόπων ἐϰδήλωσεώς της. Ἡ ἱϰανοποίηση τῶν ἰδιαιτέϱων ἐπιθυµιῶν ϰαί ἡ ἀνοχή τῶν ἀδυναµιῶν τοῦ ἄλλου βοηθοῦν τήν συνοχή τῶν συζύγων.

Ὁ ἱεϱός Χϱυσόστοµος µέ τόν τονισµό τῆς ἀγάπης λέει στήν οὐσία ὅτι οἱ σύζυγοι πϱέπει νά µάθουν νά συγχωϱοῦν ϰαί νά ἀνέχονται. Ὁ πιό ὥϱιµος ἀπό τούς δυό πϱέπει νά ϰάνει τό πϱῶτο βῆµα. Μέσα στόν γάµο δέν ἔχει σηµασία ποιός ἔϰανε ἕνα λάθος ἤ γιατί τό ἔϰανε. Ἐϰεῖνο πού εἶναι ζητούµενο, εἶναι ποιός εἶναι ὁ πιό γϱήγοϱος τϱόπος γιά νά διοϱθωθεῖ ἡ ϰατάσταση.«Νά ἀνεχόµαστε, λέει ὁ ἅγιος, ὁ ἕνας τόν ἄλλο µέ ἀγάπη. Πῶς εἶναι δυνατόν νά ἀνέχεσαι ἄν εἶσαι ὀϱγίλος ϰαί ϰαϰόγλωσσος; Πές τόν τϱόπο: Μέ ἀγάπη. Ἄν δέν ἀνέχεσαι τόν πλησίον, πῶς θά σέ ἀνεχθεῖ ὁ Θεός; Ἄν σύ δέν ὑποφέϱεις αὐτόν πού εἶναι σύνδουλος σου, πῶς θά σέ ἀνεχθεῖ ἐσένα ὁ Κύϱιος;»

Μέ τήν ἀγάπη πϱολαµβάνεται ἡ ἀποξένωση τῶν συζύγων ϰαί ἡ νέϰϱωση τῆς σχέσης, πού συνήθως ἔϱχεται µέ τήν πάϱοδο τοῦ χϱόνου, τήν ϰόπωση ϰαί τήν ἀδιαφοϱία. Τότε µιλοῦµε γιά συµβατιϰό γάµο. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης γνωϱίζει ὅτι ὁ τϱόπος τῆς ἐπιϰοινωνίας εἶναι ἀναγϰαῖος γιά νά πϱολαµβάνονται οἱ συγϰϱούσεις. Αὐτό ἐξαϱτᾶται ἀπό τό τί θά πεῖ ϰαί τό πῶς θά µιλήσει ϰάποιος. Στό ἐϱώτηµα:«Τί λοιπόν πϱέπει νά τῆς πῶ;» δίνει τήν παϱαϰάτω ἀπάντηση.

Ἀϰοῦστε µέ πϱοσοχή τίς συµβουλές του:

«Λόγια ἀγάπης νά τῆς λές… Ἐγώ ἀπό ὅλα, τήν διϰή σου ἀγάπη πϱοτιµῶ ϰαί τίποτε δέν µοῦ εἶναι ὀδυνηϱό, ὅσο τό νά βϱεθῶ σέ διάσταση µαζί σου. Κι’ ἄν ὅλα χϱειαστεῖ νά τά χάσω, ϰι’ ἄν στούς ἐσχάτους βϱεθῶ ϰινδύνους, ὅ,τιδήποτε ϰι’ ἄν πάθω, ὅλα µοῦ εἶναι ὑποφεϱτά, ὅσο ἐσύ µοῦ εἶσαι ϰαλά. Καί τά παιδιά τότε µοῦ εἶναι πολύ ἀγαπητά, ἐφ’ ὅσον ἐσύ µέ συµπαθεῖς. Ὅλα διϰά σου εἶναι. Αὐτό µέ συµβουλεύει ὁ Παῦλος λέγοντας ὅτι ὁ ἄνδϱας δέν ἐξουσιάζει τό σῶµα του, ἀλλά ἡ γυναίϰα του. Κι ἄν δέν ἔχω ἐγώ ἐξουσία στό σῶµα µου, ἀλλά ἐσύ, πόσο µᾶλλον διϰά σου εἶναι ὅλα τά ἄλλα». Καί συνεχίζει:«Ποτέ νά µή µιλᾶς µέ πεζό τϱόπο, ἀλλά µέ φιλοφϱοσύνη,µέ τιµή,µέ ἀγάπη πολλή. Νά τήν τιµᾶς, ϰαί δέν θά βϱεθεῖ στήν ἀνάγϰη νά ζητήσει τήν τιµή ἀπό τούς ἄλλους. Νά τήν πϱοτιµᾶς ἀπό ὅλους γιά ὅλα, γιά τήν ὀµοϱφιά, γιά τήν σύνεση της, ϰαί νά τήν ἐπαινεῖς. Νά ϰάνεις φανεϱό ὅτι σέ ἀϱέσει ἡ συντϱοφιά της ϰαί ὅτι πϱοτιµᾶς νά µένεις στό σπίτι γιά νά εἶσαι µαζί της, ἀπό τό νά βγαίνεις στήν ἀγοϱά. Ἀπό ὅλους τούς φίλους νά τήν πϱοτιµᾶς, ϰαί ἀπό τά παιδιά πού σοῦ χάϱισε ἀϰόµα, ϰι αὐτά ἐξ αἰτίας της νά τά ἀγαπᾶς».

Πόσο ϰαλά ἐπιϰοινωνεῖτε; Μιλᾶτε µεταξύ σας; Μοιϱάζεστε τίς σϰέψεις σας; Τί πϱάξεις ϰάνετε γιά τήν ϰαθηµεϱινή ἐπιϰοινωνία σας; Ἀφιεϱώνετε χϱόνο, ἀπό αὐτό πού ἀπόµεινε, γιά νά εἶστε µαζί ϰαί νά µιλήσετε ἤϱεµα; Ἤ µήπως ἀδιαφοϱεῖτε γιά τά ἐνδιαφέϱοντα ϰαί τά πϱοβλήµατα τοῦ ἄλλου ϰαί ἀφήνετε ἀνεξέλεγϰτη τή γλώσσα σας; Αὐτό δέν εἶναι τό συµπέϱασµα τοῦ παϱαπάνω ϰειµένου πού ἀϰούσαµε;

Ἡ ϰαλή ἀνθϱώπινη πϱοαίϱεση, ἡ ἀνθϱώπινη ἀγάπη, πού δέν πϱοέϱχεται ἀπό τόν Θεό, ϰϱατάει µέχϱι νά γίνει ἐµφανές ὅτι ὁ ἄλλος δέν εἶναι παϱά µόνο ἕνα πϱάγµα, πού ἱϰανοποιεῖ ἐπιθυµίες. Ἡ ϰαλή πϱοαίϱεση ἐξαντλεῖται ὅπως ὁ «ϰαλός οἶνος» στόν γάµο τῆς Κανᾶ. Συχνά ἀϰοῦµε τήν ἴδια διαπίστωση γιά τόν χωϱίς Χϱιστό γάµο.«Οἶνον οὐϰ ἔχουσι». Ἡ ἀγάπη ἐξαντλήθηϰε γιατί ἦταν ἀνθϱώπινη. Ἡ παϱέµβαση τοῦ Χϱιστοῦ ἔχει σάν ἀποτέλεσµα νά διατηϱηθεῖ ὁ ϰαλός οἶνος, ἡ γνήσια ἀγάπη ϰαί νά µήν ἐξαντληθεῖ µόλις γίνει αἰσθητή ἡ ἀνάγϰη τῆς ἀµοιβαίας πϱοσφοϱᾶς ϰαί τῆς σταυϱώσεως τοῦ ἐγωϰεντϱισµοῦ. Γι’ αὐτό ἐπιµένει ὁ ἱεϱός Χϱυσόστοµος στήν ἀπόϰτηση τῶν ἀϱετῶν.

Ἕνα ϰοµµάτι τῆς οἰϰογενείας πού συγϰινοῦσε ἰδιαίτεϱα τόν ἱεϱό Χϱυσόστοµο ἦταν τά παιδιά ϰαί οἱ νέοι. Γιά τήν ϰαλή ἤ ϰαϰή πνευµατιϰή στάθµη τῆς νεολαίας ἔχουν εὐθύνη οἱ µεγαλύτεϱοι. Μέσα στό πεϱιβάλλον τῶν µεγαλυτέϱων ζοῦν, ἀναπτύσσονται ϰαί διαµοϱφώνονται οἱ νέοι. Εἶναι αὐτό πού ἔλεγε ὁ τϱαγιϰός ποιητής Εὐϱιπίδης: «Ὅταν δέ ϰϱηπίς µή ϰαταβληθῇ γένους ὀϱθῶς, ἀνάγϰη δυστυχεῖν τούς ἐϰγόνους». ∆ηλαδή: Ἄν δέν µποῦν γεϱά θεµέλια στήν οἰϰογένεια, ϰατ’ ἀνάγϰη θά δυστυχήσουν οἱ ἀπόγονοι.

Ὁ Χϱυσόστοµος ἔχει ἀνυπέϱβλητες πεϱιγϱαφές ϰαί ἀναλύσεις τῆς ϰαταστάσεως τῆς νεολαίας τῆς ἐποχῆς του. Ἀναφέϱει:«Ἡ νεότητα εἶναι µιά δύσϰολη ἡλιϰία, πού εἶναι ἀσταθής, πού ἐξαπατᾶται εὔϰολα, ἐπιϱϱεπής στήν πτώση ϰαί πού ἀπαιτεῖ πολύ δυνατά χαλινάϱια». «Ἡ νεότητα εἶναι ἄγϱιο πϱάγµα...µοιάζει µέ ἄλογο ἀδάµαστο ϰαί θηϱίο ἀτί

θασο». Εἶναι φωτιά πού µεταδίδεται εὔϰολα ϰαί ϰαίει τά πάντα. Μοιάζει µέ πέλαγος τϱιϰυµιῶδες, λόγω τῆς ἀπεϱισϰεψίας ϰαί τῆς φυσιϰῆς ἀστάθειας, πού τήν διαϰϱίνει. Ὑπάϱχουν ἀνθϱωποι, πού ϰάνουν ἀσχήµιες χειϱότεϱες ἀπό ἐϰεῖνες τῶν ἄγϱιων γαϊδουϱιῶν, ζώντας σάν µέσα στήν ἔϱηµο ϰαί ϰλωτσώντας. Σ’ αὐτή τήν ϰατάσταση βϱίσϰεται ἡ πλειοψηφία τῶν νέων. Γι’ αὐτό ϰαί φώναζε ὁ ἅγιος: Πϱώτη φϱοντίδα µας ἡ οἰϰογένεια, τά παιδιά.«Πάντα ἡµῖν δεύτεϱα ἔστω τῆς πϱονοίας τῶν παίδων».

Κατά τόν Χϱυσόστοµο γονέας δέν εἶναι αὐτός πού ἔφεϱε παιδιά στόν ϰόσµο, ἀλλά ἐϰεῖνος πού ϰουϱάστηϰε νά τά ἀναθϱέψει. Ὄχι τό «τεϰνοποιεῖν» ἀλλά τό «τεϰνοτϱοφεῖν» ϰάνει τόν γονέα.«Γιατί δέν ϰάνει ἕναν ἄνθϱωπο πατέϱα τό γεγονός ϰαί µόνο ὅτι συνετέλεσε νά γεννηθεῖ παιδί, ἀλλά τό νά τό διαπαιδαγωγήσει σωστά». Καί τότε ἀϰούονταν παϱάπονα γιά τήν ἀνησυχητιϰή ποϱεία τῶν νέων – ἀνυπαϰοή, ἐπανάσταση, θϱάσος, ἀσέβεια, ἀναϱχία. Βέβαια, πόσο ἀνησυχητιϰή εἶναι ἡ ϰατάσταση σήµεϱα, πού ἡ ἁµαϱτία ἔχει τεϱάστια ϰοινωνιϰή ἀποδοχή, ἔχει σχεδόν νοµιµοποιηθεῖ ϰαί οἱ πϱοϰλήσεις της εἶναι πιό ἔντονες στούς ἀσταθεῖς νέους! Ὁ Χϱυσόστοµος ἀποδίδει τήν ϰατάσταση στήν ἔλλειψη φϱοντίδας τῶν µεγαλυτέϱων ϰαί στήν ἐλλιπή ἀγωγή.«Ἡ αἰτία τῆς ἀνατϱοπῆς τῶν πάντων, εἶναι ὅτι δέν φϱοντίζουµε τά διϰά µας παιδιά. Φϱοντίζουµε γιά τά σώµατα τους, πεϱιφϱονοῦµεὅµως τήν ἀγωγή τῆς ψυχῆς τους». Ρωτᾶ, ἐλέγχοντας ὁ Χϱυσόστοµος.«Θέλεις παιδί ὑπάϰουο; Ἀπό τά πϱῶτα βήµατά του ἀνάθϱεψέ το ἐν παιδείᾳ ϰαί νουθεσίᾳ Κυϱίου». Ἄν δείχναµε τό ἴδιο ἐνδιαφέϱον γιά τήν πνευµατιϰή ἀγωγή τῶν παιδιῶν µέ ἐϰεῖνο πού δείχνουµε γιά τήν ἄλλη ϰατάϱτισή τους θά πϱολαµβάναµε πολλά ϰαϰά.

Τό ϰτίσιµο τοῦ χαϱαϰτήϱα τοῦ παιδιοῦ γίνεται ἀπό τούς γονεῖς. Χϱειάζονται ϰαί οἱ ἔλεγχοι, ἀλλά µέ διάϰϱιση. Ἔτσι µποϱεῖ τό παιδί νά τούς ἀφοµοιώσει ϰαί νά ἀποϰτήσει τήν ἀπαϱαίτητη ἐσωτεϱιϰή δοµή πού θά ἐπιτϱέψει τήν ἀνάπτυξη ϰαί ὁλοϰλήϱωση τῆς πϱοσωπιϰότητάς του. Λέγει ὁ ἅγιος Ἰωάννης:«Ὅταν ἕνας πατέϱας ϰάποιου πάϱα πολύ µαλθαϰοῦ παιδιοῦ, ἄν εἶναι ἄϱϱωστο τοῦ δίνει γλυϰίσµατα ϰαί δϱοσιστιϰά ϰαί µόνο ὅ,τι τό εὐχαϱιστεῖ, τίποτε ὅµως ἀπ’αὐτά πού χϱειάζονται γιά τήν ἀϱϱώστια του· ϰαί ὅταν µετά ὁ γιατϱός τόν ἐλέγξει, ἀπολογεῖται λέγοντας:«Τί µποϱῶ νά ϰάνω; ∆έν µποϱῶ νά βλέπω τό παιδί νά ϰλαίει». Φτωχέ ϰαί ἄθλιε ϰαί πϱοδότη! Γιατί µόνο πατέϱα δέν µποϱῶ νά τόν ὀνοµάσω ἕναν τέτοιο· πόσο ϰαλύτεϱα θά ἦταν γιά σένα, στενοχωϱώντας τό παιδί γιά λίγο νά τό ϰάνεις ὑγιές γιά πάντα, παϱά νά ϰάνεις αὐτή τήν σύντοµη εὐχαϱίστηση τό θεµέλιο µιᾶς διαϱϰοῦς λύπης». Μέ τήν ἱϰανοποίηση ϰάθε ἐπιθυµίας τοῦ παιδιοῦ τό ϰάνουµε ἐγωϰεντϱιϰό· ϰαί µέ ἕνα τέτοιο χαϱαϰτήϱα θά δυστυχήσει µέσα στόν ϰόσµο. Τονίζει ὁ ἅγιος:«Νά δίνετε πϱωτεύουσα θέση στήν ϰαλή ἀνατϱοφή τῶν παιδιῶν σας». «Σάν τούς γλύπτες νά ϰαταβάλλετε ϰάθε πϱοσπάθεια ὥστε νά ϰάνετε τά παιδιά σας θαυµάσια ἀγάλµατα πού νά µοιάζουν µέ τόν Θεό. Θά γίνουν δέ, ἄν ἀφαιϱεῖτε ἀπ´ αὐτά ϰάθε πεϱιττό, ἄν πϱοσθέτετε ὅ,τι πϱέπει, ϰαί ϰάθε µέϱα τά ἐπιθεω ϱεῖτε γιά νά δεῖτε ποιό φυσιϰό ἐλάττωµα ἔχουν γιά νά τό ἐξαλείψετε».

Οἱ ϰαλοί παιδαγωγοί ἐνεϱγοῦν ὅπως οἱ γεωϱγοί, οἱ ὁποῖοι ϰλαδεύουν µεϱιϰά φυτά ϰαί ἄλλα τά ἀφήνουν νά µεγαλώσουν. Μεϱιϰές φοϱές τιµωϱοῦν τήν ϰαϰότητα, ἐνῶ ἐνθαϱϱύνουν ϰαί πϱοάγουν τό ϰαλό. Ἐϰεῖνος πού δέχεται τήν παϱατήϱηση ϰαί τήν ἐπίπληξη πϱέπει νά ϰαταλάβει ὅτι ἐϰεῖνος πού τόν ἐπιπλήττει τό ϰάνει µέ ἀγάπη ϰαί ὄχι γιά νά τόν λυπήσει. Τότε δέχεται τά λόγια, ὄχι σάν νά πϱοέϱχονται ἀπό ὀϱγή ἀλλά ἀπό φϱοντίδα ἑνός πατέϱα πού ἀνησυχεῖ. Συµβουλεύει ὁ ἅγιος:«Νά τό τιµωϱεῖς (τό παιδί), ἄλλοτε ϰοιτάζοντάς το µέ αὐστηϱό βλέµµα, ἄλλοτε λέγοντας του πιϰϱά ϰαί ὑποτιµητιϰά λόγια ϰαί ἄλλοτε µέ ϰαλά λόγια ϰαί ὑποσχέσεις… Νά ὑπάϱχουν ἀπειλές ἀλλά νά µήν πϱαγµατοποιοῦνται. Τό ὅτι ὅµως εἶναι ἀπειλές νά µήν τό ἀντιλαµβάνεται τό παιδί. Ἡ ἀπειλή τότε ἔχει ἀποτέλεσµα ὅταν τό παιδί πιστεύει ὅτι θά πϱαγµατοποιηθεῖ. Γιατί ἄν τό παιδί πού ἔϰανε σφάλµα ϰαταλάβει ὅτι τό ἀπειλεῖς χωϱίς νά τό τιµωϱεῖς, θά ἀδιαφοϱεῖ. Ἄς πεϱιµένει νά τιµωϱηθεῖ, χωϱίς ὅµως νά τιµωϱεῖται, γιά νά µή χάσει τόν φόβο τῆς τιµωϱίας». «Αὐτό εἶναι ἀϰϱιβῶς τό χαϱαϰτηϱιστιϰό τοῦ παιδαγωγοῦ νά µή βιάζεται νά τιµωϱήσει, ἀλλά νά ἐπιδιώϰει τήν διόϱθωση ϰαί νά εἶναι ἐπιφυλαϰτιϰός νά ἐπιβάλει τιµωϱία».

Ὁ Χϱυσόστοµος θεωϱεῖ ἀντιπαιδαγωγιϰό νά ἐϰπαιδεύσουµε τό παιδί νά ἀπωθεῖ ϰαί νά ἀϱνεῖται τήν ὀϱγή του. Πϱέπει νά τοῦ διδάξουµε τϱόπους νά διοχετεύει δηµιουϱγιϰά τόν θυµό του. Λέει στούς γονεῖς:«Ἄς ἔλθουµε στήν πολύ ϰυϱίαϱχη ψυχιϰή λειτουϱγία, τόν θυµό. Αὐτόν δέν πϱέπει οὔτε νά τόν ἐϰϱιζώνουµε ἐντελῶς ἀπό τό παιδί, οὔτε νά τοῦ ἐπιτϱέψουµε νά τόν χϱησιµοποιεῖ ὁπουδήποτε ἀδιαϰϱίτως. Πϱέπει νά παιδαγωγήσουµε τούς νέους µέ τέτοιο τϱόπο ἀπό µιϰϱή ἡλιϰία, ὥστε ὅταν ἀδιϰοῦνται αὐτοί οἱ ἴδιοι, νά ὑποµένουν ϰαί νά µήν ὀϱγίζονται, ὅταν δέ βλέπουν ἄλλον νά ἀδιϰεῖται νά ἐπεµβαίνουν µέ θάϱϱος ϰαί νά τόν ὑπεϱασπίζονται µέ τά ϰατάλληλα µέσα». Πϱέπει νά ἐξασϰηθεῖ τό παιδί νά µήν εἶναι εὐέξαπτο ϰαί νά µποϱεῖ νά δεχθεῖ ϰάποια ἀπογοήτευση ἤ µαταίωση ϰάποιας ἐπιθυµίας του, χωϱίς νά ὀϱγίζεται. Ὅταν τό παιδί µάθει νά ὑποµένει µιϰϱοζηµιές ϰαί ἀπογοητεύσεις, θά µποϱέσει ἀϱγότεϱα νά ὑποµείνει τίς µεγαλύτεϱες ἄν ἐπιτϱέψει ὁ Θεός.

Εἶναι ἀπαϱαίτητο νά πϱοσφέϱουµε στό παιδί ἀβλαβεῖς διασϰεδάσεις ϰαί ψυχαγωγία, νά τό ὁδηγοῦµε σέ ἐνάϱετους ἀνθϱώπους, νά τοῦ δείχνουµε τίς ὀµοϱφιές τῆς φύσεως ϰαί τῆς τέχνης ϰαί νά τοῦ δίνουµε ϰάποια ἐλευθεϱία ϰινήσεως, ἀφοῦ τοῦ ποῦµε ὅτι τά ἄσεµνα ϰαί χυδαῖα θεάµατα δέν ἔχουν ϰαµµιά ἀξία.«Ὅταν τοῦ τά λέµε ὅλα αὐτά» λέει ὁ ἱεϱός Πατέϱας µας «πϱέπει νά τοῦ δίνουµε πολλά φιλιά ϰαί νά τό ἀγγαλιάζουµε σφιχτά, γιά νά τοῦ δείξουµε τήν µεγάλη µας ἀγάπη».

Οἱ γονεῖς πϱοπαϱασϰευάζουν τά παιδιά τους σιγά σιγά νά ἀντιµετωπίζουν τήν ζωή ἀπαιτώντας ἀπό αὐτά τήν ἀνάληψη ὁϱισµένων εὐθυνῶν γιά τόν ἑαυτό τους. Φέϱνει δέ ὡς παϱάδειγµα τίς µητέϱες τῶν πουλιῶν πού «δέν δι δάσϰουν στά νεογνά τους τήν τέλεια πτήση µέσα σέ µιά µέϱα, ἀλλά ἄλλοτε µέν τά βγάζουν τόσο µόνο ἔξω, ὅσο χϱειάζονται γιά νά βγοῦν ἔξω ἀπό τήν φωλιά, ἄλλοτε πάλι ἀφοῦ τά ξεϰουϱάσουν πϱῶτα, τά µαθαίνουν νά πετᾶνε ψηλότεϱα ϰαί τήν ἑποµένη µέϱα ϰάνουν ἄλλη πτήση ἀϰόµη πιό ψηλά ϰαί ἔτσι ἥσυχα ϰαί σιγά-σιγά τά ὁδηγοῦν στό ὕψος πού πϱέπει».

Ἡ πνευµατιϰή ἀνάπτυξη τοῦ παιδιοῦ πϱέπει νά εἶναι ἡ ϰύϱια φϱοντίδα τῶν γονέων. Πϱέπει νά µή µαθαίνουν µόνο γϱάµµατα ϰαί τέχνες γιά νά ἀποϰτήσουν χϱήµατα ἀλλά νά ἀνατϱέφονται «ἐν παιδείᾳ ϰαί νουθεσία Κυϱίου». Ὁ ἅγιος Χϱυσόστοµος τονίζει:«∆έν σοῦ λέω νά ϰϱατήσεις τό παιδί σου ἀνύπαντϱο ϰαί νά τό στείλεις στήν ἔϱηµο ἤνά τό ἀναγϰάσεις νά γίνει µοναχός. Ὄχι δέ σοῦ τό λέω αὐτό. Βέβαια θά τό ἤθελα ϰαί θά εὐχόµουν ὅλοι νά δεχθοῦν νά γίνουν µοναχοί. Ἀλλ’ ἐπειδή φαίνεται βαϱύ, δέν ἐπιµένω. Ἀνάθϱεψε, λοιπόν, ἕναν ἀθλητή τοῦ Χϱιστοῦ ϰαί µάθε τον ϰαί σάν ἄνθϱωπος τοῦ ϰόσµου νά εἶναι εὐσεβής ἀπό µιϰϱός».

Γιά τήν ἀξία τοῦ παϱαδείγµατος τῶν µεγαλυτέϱων ἀφιεϱώνει πολλές σελίδες ὁ Χϱυσόστοµος.«Σέ ὅποιο ἔδαφος τοποθετηθεῖ τό φυτό, τέτοιο ϰαϱπό παϱάγει». «Πῶς θά µποϱέσεις νά διοϱθώσεις τόν γιό σου, νά δώσεις τίς πϱέπουσες συµβουλές σέ ἄλλον πού εἶναι ἀµελής, ἀφοῦ σύ ὁ ἴδιος, πού βϱίσϰεσαι σέ πϱοχωϱηµένα γηϱατειά, ϰάνεις τέτοιες ἀσχήµιες; Αὐτά τά λέω ϰαί ἐπιϰϱίνω τούς ἡλιϰιωµένους, ὄχι γιά νά ἀπαλλάξω ἀπό ϰάθε ϰατηγοϱία ϰαί µοµφή τούς νέους, ἀλλά µέσω τῶν πϱώτων νά πϱοφυλάξω τούς δεύτεϱους». «Πῶς λοιπόν ὁ πατέϱας θά µάθει στούς ἄλλους νά συγϰϱατοῦν αὐτό τό πάθος τους, τήν αὐθάδεια ϰαί τήν ὀϱγή, ὅταν ὁ ἴδιος δέν ἔχει µάθει νά συγϰϱατεῖται». «Μᾶλλον ἐµεῖς πϱέπει νά ἔχουµε παιδαγωγούς ϰαί ὄχι ἐϰεῖνα, δηλ, τά παιδιά, ἀφοῦ τά λάθη τους δέν µποϱοῦν νά εἶναι µεγάλα, ἐνῶ τά διϰά µας εἶναι πάϱα πολύ µεγάλα». «Ὅλη ἡ ϰαϰία τῶν παιδιῶν µας πϱοέϱχεται ἀπό τήν διϰή µας ἀµέλεια ϰαί ἐπειδή δέν τά ὁδηγοῦµε ἀπ’ τήν ἀϱχή ϰαί ἀπό τήν µιϰϱή ἡλιϰία στόν δϱόµο τῆς εὐσεβείας».

Ἐλέγχει, ὁ Χϱυσόστοµος, τούς γονεῖς τῆς ἐποχῆς του γιά τό ἀϱνητιϰό τους παϱάδειγµα.«Τό ϰαϰό», λέει,«εἶναι ὅτι, ὄχι µόνο δέν συµβουλεύετε τά παιδιά σας τά πϱέποντα, ἀλλά τά ὠθεῖτε νά ϰάνουν ὅσα δέν πϱέπει… ∆έν ἀϰοῦς παϱά µονάχα ἔτσι νά µιλοῦν οἱ γονεῖς στά παιδιά τους: Ὁ τάδε, ἐνῶ ἦταν φτωχός,µέ τήν σπουδή του ἀπόϰτησε δύναµη,µεγάλα ἀξιώµατα, πλοῦτο µεγάλο. Πῆϱε γεϱή πϱοῖϰα, ἔϰτισε µεγάλο σπίτι. Ὅλοι φέϱνουν γιά παϱάδειγµα αὐτούς πού διαϰϱίθηϰαν πάνω στήν γῆ. Γι’ αὐτούς ὅµως πού δοξάστηϰαν στόν οὐϱανό ϰανένας δέν µιλᾶ». Συνεχίζει δέ: «Ἀλλά τό ϰαϰό δέν σταµατᾶ ἐδῶ, ἀλλά ϰάνετε ϰαί τό χειϱότεϱο. Καλύπτετε τήν ϰαϰία µέὄµοϱφα λόγια. Τήν παϱάδοση τοῦ ἀνθϱώπου στά ἱπποδϱόµεια ϰαί στίς διασϰεδάσεις τό ὀνοµάζετε ϰοινωνιϰότητα. Τό ϰυνήγι τοῦ πλούτου τό χαϱαϰτηϱίζετε ἐλευθεϱία, τήν φιλοδοξία τήν λέτε µεγαλοψυχία. Τό θϱάσος τό λέτε θάϱϱος. Τήν ἀσωτεία φιλανθϱωπία, ϰαί τήν ἀδιϰία ἀξιοσύνη ϰαί ἀνδϱεία. Ἔπειτα σάν νά µήν ἀϱϰοῦσε αὐτή ἡ ἀπάτη, ὀνοµάζετε τήν ἀϱετή µέ διάφοϱα ἀντίθετα ὀνόµατα. Ἔτσι τήν σωφϱοσύνη τήν λέτε χωϱιατιά, τήν ἐπιείϰεια δειλία, τήν διϰαιοσύνη ἀνανδϱεία, λές ϰαί φοβάστε,µήπως µάθουν ἀπό ϰάποιον τά παιδιά σας τήν ἀλήθεια γιά ὅλα αὐτά ϰαί πάθουν ϰαϰό».

Ὅταν ϰαταφεύγει ϰανείς στόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Χϱυσόστοµο, διαπιστώνει τήν πληϱότητα τῆς σϰέψεως του ϰαί τήν ἐπιϰαιϱότητά του. Ὁ λόγος του εἶναι διαχϱονιϰός. ∆έν ἀφήνει ϰαµµία πτυχή τῆς ἀνθϱώπινης ψυχῆς ἀνεξεϱεύνητη. Γνωϱίζει σέ βάθος τό νόηµα τῆς ὑπάϱξεως τοῦ ἀνθϱώπου. Μποϱεῖ βέβαια λόγω τῆς χϱονιϰῆς ἀποστάσεως πού µᾶς χωϱίζει, οἱ ἀπαντήσεις του νά γίνονται δεϰτές ὑπό ὁϱισµένες πϱοϋποθέσεις. Τό πνεῦµα τους ὅµως εἶναι πάντα ἐπίϰαιϱο ϰαί σύγχϱονο. Ἐπειδή βάζει στό ϰέντϱο τῶν σϰέψεων του τόν Χϱιστό, εἶναι δηλαδή Χϱιστοϰεντϱιϰός, γι’ αὐτό ϰαί ὑπεϱβαίνει τόν χϱόνο. Πϱοσφέϱει στήν οὐσία, λόγω τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος πού ϰατοιϰεῖ µέσα του ϰαί τόν φωτίζει, τόν λόγο τοῦ Εὐαγγελίου στήν ἐποχή του. Πάντα ὅταν τόν διαβάζουµε ἔχει ϰάτι νά πεῖ γιά τά πϱοβλήµατα τῆς ἐποχῆς του, πού φαίνεται ὅτι εἶναι ϰαί διϰά µας σηµεϱινά πϱοβλήµατα.

Ἡ ἐποχή µας µποϱεῖ νά τόν θεωϱήσει ἀπαιτητιϰό ϰαί ἴσως βαϱετό. Μποϱεῖ ϰάποιος νά ἰσχυϱιστεῖ ὅτι αὐτά πού λέει δέν ἐφαϱµόζονται σήµεϱα. Καί στήν ἐποχή του ὑπῆϱχαν τέτοιες φωνές.«∆έν θά ϰάνουµε τά παιδιά µας ϰαλογήϱους», φώναζαν µεϱιϰοί γονεῖς. Ὁ Χϱυσόστοµος µέ ἱεϱό πάθος τούς ἀποστόµωνε ἀπό τό βῆµα.«∆έν εἶναι ἀνάγϰη νά γίνουν µοναχοί· ϰάντε τους ϰαλούς Χϱιστιανούς».

Σήµεϱα στήν ἐποχή τῆς ϰϱίσεως τῶν θεσµῶν ϰαί ἀξιῶν, στήν ἐποχή τῆς ἀϱνήσεως τῶν πάντων πολεµεῖται πολύ ὁ θεσµός τῆς οἰϰογενείας. Στήν Βόϱεια Εὐϱώπη σχεδόν διαλύθηϰε. Οἱ γάµοι γίνονται µόνο γιά ἐθιµοτυπιϰούς, φολϰλοϱιϰούς λόγους, γιά νά βγοῦν φωτογϱαφίες, νά γίνουν τϱαπέζια. Πολλοί ἀπό αὐτούς διαϱϰοῦν γιά ἕξι µῆνες, ἕνα ἔτος. Ἐπώνυµοι ϰαλλιτέχνες δέν δηλώνουν µόνο ὅτι δέν θέλουν νά δηµιουϱγήσουν οἰϰογένεια, ἀλλά ϰαί ὅτι ἔχουν ὡς στόχο τήν διάλυση τῆς οἰϰογενείας. Αὐτοί εἶναι τά πϱότυπα τῆς σηµεϱινῆς νεολαίας.

Ἐµεῖς ἐϰεῖ στό Ἅγιον Ὄϱος πονοῦµε ϰαί ἀνησυχοῦµε πολύ γιά τήν ποϱεία τῆς οἰϰογενείας σήµεϱα. Ἀποτελεῖ ϰαθηµεϱινό αἴτηµα τῶν ταπεινῶν πϱοσευχῶν µας ἡ ϰατά Χϱιστόν εὐόδωση, ἡ διατήϱηση τῆς εὐλογίας τοῦ Θεοῦ στήν οἰϰογένεια. Μποϱεῖ ὁ Θεός νά µᾶς ἔδωσε τήν εὐλογία Του νά ζήσουµε ἐϰτός ϰόσµου, νά µήν δηµιουϱγήσουµε οἰϰογένεια, ἀλλά ϰαί ἐµεῖς πϱοήλθαµε ἀπό οἰϰογένεια. Ἐπιπλέον ὡς πνευµατιϰοί, πού ἔχουµε τά ϰλειδιά τῶν ϰαϱδιῶν τῶν ἀνθϱώπων, βλέπουµε ὅτι πολλοί νέοι ἔχουν πλήϱη ἄγνοια γιά τά θέµατα τῆς πίστεώς µας ϰαί παϱάλληλα ἀντιµετωπίζουν τήν ζωή µέ µεγάλη ἐπιπολαιότητα. Καί µᾶς γεννᾶται τό ἐϱώτηµα. Πῶς αὐτοί οἱ ἄνθϱωποι θά ϰάνουν αὔϱιο σωστή οἰϰογένεια; Τί θά ποῦν στά παιδιά τους ἀφοῦ οἱ ἴδιοι εἶναι τελείως ϰενοί;

∆υστυχῶς σήµεϱα στόν ϰόσµο ϰυϱιαϱχεῖ µία οὑµανιστιϰή θεώϱηση τῆς ζωῆς, πού ἔχει ὡς στόχο τήν ἀνθϱώπινη εὐδαιµονία. Πολλοί διδάσϰουν ὅτι πϱέπει νά γίνουµε ϰαλοί ἄνθϱωποι ϰαί αὐτό θά φέϱει τήν εἰϱήνη ϰαί τήν εὐτυχία. Αὐτό ὅµως οὐσιαστιϰά δέν εἶναι τίποτα. Ἄν δέν γίνουµε Χαϱιτωµένοι ἄνθϱωποι, δηλαδή δοχεῖα τῆς θείας Χάϱιτος, «ἐποιήσαµεν οὐδέν». Πϱέπει νά ἀποστϱαφοῦµε τόν στεῖϱο ϰαί ψυχϱό ἠθιϰισµό, πού ὁδηγεῖ στήν τυπολατϱεία ϰαί νά ἀγωνιστοῦµε σύµφωνα µέ τίς ὑποθῆϰες τῶν Πατέϱων τῆς Ἐϰϰλησίας µας γιά τήν ϰατάϰτηση τοῦ ἁγιασµοῦ, τῆς «υἱοθεσίας», πού ἀποτελεῖ τήν ὕψιστη τιµή γιά τήν ἀνθϱώπινη φύση. Καί αὐτό µποϱεῖ νά ἐπιτευχθεῖ ϰαί µέσα στόν ϰόσµο ϰαί µέσα στήν οἰϰογένεια. Ὑπεύθυνα σᾶς λέµε ὅτι γνωϱίζουµε ἀνθϱώπους οἰϰογενειάϱχες πού ἔχουν Χάϱη Θεοῦ πού δέν τήν ἔχουν µοναχοί, γιατί ἀγωνίζονται σωστά ϰαί ζοῦν θεάϱεστα,µέ τόν τϱόπο πού ὑποδείϰνυε ϰαί ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χϱυσόστοµος στούς χϱιστιανούς τῆς ἐποχῆς του.

Ἡ ἐπιστϱοφή στήν Ὀϱθόδοξη Παϱάδοση, ἡ στϱοφή πϱός τούς ἁγίους Πατέϱες, τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Χϱυσόστοµο, ἡ στϱοφή στήν µυστηϱιαϰή ζωή τῆς Ἐϰϰλησίας µας· αὐτό εἶναι τό µήνυµα πού σᾶς µεταφέϱουµε ἀπό τό Πεϱιβόλι τῆς Κυϱίας Θεοτόϰου. Εὐχόµεθα ταπεινά ὁ Θεός,µέ τίς πϱεσβεῖες τοῦ ἁγίου ϰαί θεοφόϱου Πατϱός ἡµῶν Ἰωάννου τοῦ Χϱυσοστόµου ϰαί µέ τίς εὐχές τοῦ ἁγίου ποιµενάϱχου σας, τοῦ σεβασµιωτάτου µητϱοπολίτου Πατϱῶν ϰ. Χϱυσοστόµου, νά εὐλογεῖ ὅλους ἐσᾶς πϱοσωπιϰά ϰαί τίς οἰϰογένειές σας ὥστε νά πετύχετε τόν ὕψιστο σϰοπό σας µέσα στήν οἰϰογένεια, πού εἶναι αὐτός τῆς σωτηϱίας, τοῦ ἁγιασµοῦ.