Σεβασμιώτατοι Ἅγιοι Ἀρχιερεῖς, σεβαστοί πατέρες καί ἀδελφοί ἐν Κυρίῳ.

Ἑορτάζουμε τήν Ἀνακομιδή τῶν Ἱερῶν Λειψάνων τοῦ ἐν Ἁγίοις Πατρός ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου ἀπό τόν τόπο τῆς ἐξορίας του στήν Κωνσταντινούπολη. Ἦταν καί εἶναι ἕνα γεγονός συγκλονιστικό, πού συνοδεύθηκε μέ πλῆθος σημείων, καί εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα  τήν καθιέρωση τῆς σημερινῆς ἑορτῆς. Ἐφέτος συμπληρώνονται 1600 ἔτη ἀπό τήν Κοίμηση τοῦ Ἱεροῦ Πατρός. Σύμπασα ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία πανηγυρίζει αὐτήν τήν ἐπέτειο. Ἀλλά καί ἡ τοπική μας Ἐκκλησία διά τοῦ Ἐπισκόπου της θέλησε, νά προβάλλει κατά ἰδιαίτερο τρόπο τήν Ἁγία Μορφή τοῦ Ἱεροῦ Χρυσοστόμου.

Κατά θείαν εὐδοκίαν εὑρίσκεται σήμερα ἀνάμεσά μας ἡ Τιμία Κάρα τοῦ Ἁγίου μεταφερθεῖσα ἀπό τήν Ἱερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου, συνοδείᾳ ἁγίων Πατέρων μέ ἐπικεφαλῆς τόν Πανοσιολογιώτατο Καθηγούμενο  Ἀρχιμανδρίτη Ἐφραίμ. Μεγάλη ὄντως ἡ εὐλογία! Ὁ Ἅγιος καί σωματικῶς ἀνάμεσά μας. Μέσα στόν Ναό τοῦ Ἀποστόλου Ἀνδρέου. Στήν καρδιά τῆς Ἀποστολικῆς μας Μητροπόλεως.

Καί ἀβίαστα ποικίλοι συνειρμοί ἔρχονται στήν σκέψη μας. Ἔχουμε ἐδῶ ἐνώπιόν μας μία συνάντηση. Στόν τόπο τοῦ ἀποστολικοῦ μαρτυρίου, πλησίον τῆς Τιμίας κάρας τοῦ Πρωτοκλήτου φιλοξενεῖται ἡ Ἁγία Κάρα τοῦ Ἱεροῦ Χρυσοστόμου. Ὁ ἱδρυτής τῆς ἐδῶ τοπικῆς Ἐκκλησίας ὑποδέχεται τόν διάδοχό του. Διάδοχο ὄχι μόνον στόν θρόνο τῆς Βασιλευούσης ἀλλά κυρίως στόν τρόπο. Καί ὅπως τότε τό Λείψανο τοῦ Ἁγίου Ἱεράρχου κατετέθη στόν Ναό τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἐκεῖ ὅπου ἤδη βρισκόταν τό ἱερό λείψανο τοῦ Ἀποστόλου Ἀνδρέου, ἔτσι καί τώρα ἔχουμε μία ἐπανάληψη, μία νέα συνάντηση  τῶν Ἁγίων Ἀνδρέου τοῦ Πρωτοκλήτου καί Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου. Ἀναπόφευκτα γίνεται μέσα μας μία σύγκριση μεταξύ τῶν δύο αὐτῶν στύλων τῆς Ἐκκλησίας.

Ἀντλώντας πολύτιμο ὑλικό ἀπό τά Συναξάριά τους καί ἑστιάζοντας σέ μερικές πτυχές τῆς πολύπλευρης ἁγίας προσωπικότητός τους, θά σταθοῦμε σέ τρία κοινά ἀλλά βασικά σημεῖα τῆς ζωῆς τους. Σέ τρία στάδια, τρεῖς βαθμίδες ὡρίμανσης καί πνευματικῆς ἐνηλικίωσης. Ἀντιστοιχοῦν σέ χρονικές περιόδους τῆς ζωῆς τους ἀλλά κυρίως σηματοδοτοῦν τρεῖς πνευματικές ἡλικίες.

Τό πρῶτο σημεῖο ἀφορᾶ τήν νεανική ἡλικία τους. Αὐτή χαρακτηρίζεται ἀπό τόν ἀσίγαστο πόθο γιά τήν ἀλήθεια, τήν ἀναζήτηση καί γνώση τοῦ Θεοῦ ἀλλά καί στό πῶς καλλιέργησαν ὑπερεκπερισσοῦ θετικῶς αὐτά τά θεόσδοτα δῶρα μέ τήν ἁγία ζωή τους.  Στόν Ἀπόστολο Ἀνδρέα διακρίνουμε δύο περιόδους. Ἀρχικῶς τήν ζωή του μέσα στήν πατρική  του οἰκογένεια καθώς καί σ’ αὐτήν τοῦ ἀδελφοῦ καί συνεργάτου του Σίμωνος Πέτρου. Καί στήν συνέχεια τήν ἀναχώρησή του στήν ἔρημο τοῦ Ἰορδάνου καί τήν μαθητεία του πλησίον τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου. Ὁ Ἀπόστολος Ἀνδρέας ἦταν ἀνήσυχο πνεῦμα. Αὐτό φανερώνει καί τό ἑλληνικό ὄνομά του ἀλλά καί ἡ προσαγωγή ἀπ’ αὐτόν κάποιων ἑλλήνων στόν Χριστό, γεγονός πού μαρτυρεῖ τή γνώση τῆς ἑλληνικῆς γλώσσης, σέ μιά ἐποχή δύσκολη, ὅταν δέν εἶχε φανερωθεῖ τό Φῶς τοῦ Εὐαγγελίου στόν κόσμο.

Στόν Ἱερό Χρυσόστομο ἐπίσης ἔχουμε δύο στάδια. Πρῶτον τήν κατά Θεόν ἀνατροφή  του ἀπό τήν μητέρα του Ἀνθοῦσα, ἡ ὁποία ἐνθάρρυνε τήν παρά Θεοῦ κλήση τοῦ υἱοῦ της καί παραλλήλως τίς σπουδές του. Δεύτερον τό στάδιο τῆς κατά Χριστόν μονώσεώς του στό πατρικό κτῆμα καί στήν συνέχεια τῆς μοναχικῆς του πολιτείας κάτω ἀπό πεπειραμένο Γέροντα εἴτε ἐνταγμένου σέ κάποια συνοδεία εἴτε στήν ἔρημο «μόνος μόνῳ Θεῶ».

Ἀπό τήν παιδική ἡλικία καί οἱ δύο Ἅγιοι ἐπόθησαν τόν Χριστό. Εἶναι βασικό θέμα ἡ ἀναγνώριση καί διαπίστωση τῆς κλήσεως τοῦ Θεοῦ καταρχήν γιά τήν ἐν Χριστῷ ζωή ἀλλά καί γιά μία ὁλοκληρωτική στροφή πρός Αὐτόν. Ὁ Θεός καλεῖ ὅλους. Ὅμως ἔχει μεγάλη σημασία ὁ σωστός προσανατολισμός καί ἡ καλλιέργεια αὐτῶν τῶν ἐφέσεων καί ταυτοχρόνως θείων καλεσμάτων. Ἔχει μεγάλη σημασία ἡ παιδική καί νεανική ἡλικία διότι τότε διαμορφώνεται ὁ βασικός χαρακτῆρας. Στήν ζωή τῶν δύο Ἁγίων Ἀνδρέου καί Χρυσοστόμου διακρίνουμε τά χαρακτηριστικά γνωρίσματα αὐτῆς τῆς περιόδου προετοιμασίας γιά ὅσα ὁ Θεός θά τούς καλοῦσε. Ἀρχικῶς ἡ κλήση τοῦ Θεοῦ ὅπως εἴπαμε ἀλλά σέ μία σπερματική μορφή. Ἡ καλλιέργεια καί αὔξησή της συμπληρώνεται ἀπό τό εὐσεβές οἰκογενειακό περιβάλλον. Ἡ ἐνασχόληση μέ τήν ἑλληνική καί γενικῶς τήν θύραθεν παιδεία καί ἐπίσης ἡ βαθεῖα μελέτη τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἀπό τόν Πρωτόκλητο καί ὁλοκλήρου τῆς Ἁγίας Γραφῆς ἀπό τόν Χρυσόστομο καί εὑρύτερα ἡ πνευματική μόρφωση.  Ἀκόμη ἡ συνειδητή ἐπιλογή τῆς παρθενικῆς ζωῆς καί τῆς σωφροσύνης.  Ἡ συναναστροφή στόν κόσμο καί ἡ τίμια ἐργασία, ὅπου ἀποκτᾶται πεῖρα τῆς ζωῆς. Ἡ ὑπακοή σέ πνευματοφόρο πνευματικό ὁδηγό καί ταυτοχρόνως ἡ ἁρμονική συνύπαρξη σέ μία κοινωνία ἀσκουμένων. Γενικότερα ἡ ἀσκητική βιοτή καί πολιτεία. Οὐσιαστικά μία νέα γέννηση κατά Θεόν συντελεῖται στήν περίοδο αὐτή τῆς ζωῆς τους. Ἔζησαν στήν ἔρημο, σπουδάζοντας μέ τήν ἄσκηση καί τήν προσευχή, τήν νήψη καί τήν τήρηση τῶν λογισμῶν τήν ἀνθρώπινη ψυχή, τίς ἀδυναμίες της, τίς ἐφέσεις της, τό σκοτάδι καί τό μεγαλεῖο πού κρύβεται μέσα μας. Μέσα στήν ἠσυχία γνώρισαν τόν Θεό, τί εἶναι πραγματικά γιά τόν καθένα ἀλλά καί γιά ὅλους. Βίωσαν ἐμπειρικῶς κι ὄχι στοχαστικῶς τό Θεό, καθαρίζοντας τόν ἑαυτό τους ἀπό πάθη καί ἀδυναμίες ἐρημώνοντας κυριολεκτικῶς ἀπό τά πάθη. Ὅλη αὐτή τήν ἐμπειρία καί τήν γνώση χρησιμοποίησαν κατόπιν στή διακονία τους ἀνάμεσα στούς ἀνθρώπους.

 Τό δεύτερο σημεῖο ἀναφέρεται στήν κλήση τοῦ Χριστοῦ νά ἀναλάβουν οἱ δύο ἅγιοι ἄνδρες εὑρύτερους ρόλους καί διακονήματα κοντά Του ἤ στήν Ἐκκλησία Του.  Ἀφοῦ ἔλαβαν τήν χάρη τοῦ Θεοῦ μέ τόν συνεπῆ καί συνεχῆ ἀγώνα τους, ἀφοῦ καθαρίσθηκαν ἀπό τά πάθη κυριρχώντας σέ αὐτά, ἔλαβαν τήν πρόσκληση τοῦ Θεοῦ γιά κάτι ἄλλο. «Οὐχ ἑαυτῷ τις λαμβάνει τήν τιμήν, ἀλλά καλούμενος ὑπό τοῦ Θεοῦ» (Ἑβρ. 5,4). Κι αὐτή ἡ Πρόσκληση ἀπό τό Θεό ἤ ἀπό τήν Ἐκκλησία ἀποτελεῖ μία βασική προϋπόθεση προκειμένου νά ὑπηρετήσουμε εὐαρέστως τόν Θεό ἤ τούς ἀνθρώπους. Ἡ ἐσωτερική καλλιέργεια, φαίνεται ἀπό τήν ἄμεση ἀνταπόκριση στήν κλήση τοῦ Χριστοῦ. Μετά τήν προετοιμασία του στήν ἔρημο καί πλησίον τοῦ Τιμίου Προδρόμου ὁ Ἀνδρέας καλεῖται πρῶτος αὐτός νά γίνει μαθητής καί συνεργός τοῦ Κυρίου τήν περίοδο τῆς δημοσίας παρουσίας Του στήν γῆ. Μία μαθητεία ἡ ὁποία διαρκεῖ μέχρι τόν σταυρικό θάνατο τοῦ Χριστοῦ στόν Γολγοθᾶ.

 Ὁ Ἰωάννης κατόπιν ἀγγελοφάνειας τόσον στόν ἴδιο, ὅσον καί στόν Ἀρχιεπίσκοπο Ἀντιοχείας πληροφορεῖται τό θέλημα τοῦ Κυρίου νά γίνει ἱερεύς. Τό Πανάγιο Πνεῦμα ὡς περιστέρι κατά τήν ὥρα τῆς χειροτονίας του ὀφθαλμοφανῶς θεᾶται ἐπί τῆς κεφαλῆς του. Ὑπηρετεῖ ἐπί 12 περίπου χρόνια τήν Ἐκκλησία τῆς Ἀντιοχείας ὡς πρεσβύτερος, τύπος γενόμενος «τῶν πιστῶν ἐν λόγῳ, ἐν ἀναστροφῇ, ἐν ἀγάπῃ, ἐν πίστει, ἐν ἁγνείᾳ». (Α΄ Τιμ 4,12).

Καί σ’ αὐτήν τήν περίοδο τῆς πορείας τους ἡ ὑπακοή καί ἡ μαθητεία καί γενικότερα ἡ ἄσκηση χαρακτηρίζουν  καί τούς δύο Ἁγίους ἄνδρες διότι οὐσιαστικῶς δέν σταματᾶ ποτέ γιά τόν ἄνθρωπο τοῦ Θεοῦ, ὁ ἀγώνας γιά τήν πνευματική του τελείωση.

Ἐξάλλου ἡ σωστή διακονία ἀνάμεσα στόν κόσμο προϋποθέτει μία τροπική ἀπομάκρυνση ἀπό αὐτόν. Ἡ ἄσκηση τῆς ἐσωτερικῆς ξενιτείας χαρακτηρίζει ὅλους τούς ἁγίους καί ἰδιαίτερα ὅσους ἐργάσθηκαν μέσα στήν κοινωνία. Ὁ χριστιανός ὀφείλει νά χρησιμοποιεῖ τά ἀγαθά τοῦ κόσμου σάν νά μήν εἶναι δικά του. Καί ὄντως δέν εἶναι δικά του (βλ. Α΄ Κορ. 7,31).  Νά μήν δένεται μέ τίποτε, οὔτε μέ πρόσωπα, οὔτε μέ πράγματα παρά μόνο μέ τό Θεό. Ὅλο καί λιγότερο νά ἐπηρεάζεται ἀπό τά γεγονότα, ἀπό τά συναισθήματα, εὐχάριστα ἤ δυσάρεστα, ἀπό τά αἰσθητά καί ἐν πολλοῖς ἀπατηλά πράγματα. Νά γίνεται ἀληθινά ἐλεύθερος ἀπό τόν κόσμο, τό διάβολο, τόν ἴδιο του τόν ἑαυτό. Νά ψάξει ὁ καθένας μέσα του νά δεῖ τί εἶναι αὐτό ἤ αὐτά πού τόν δεσμεύουν, πού θά λυπηθεῖ ἄν τά χάσει καί τά ὁποῖα στέκονται ἐνώπιόν του ἐμποδίζοντάς τον νά δεῖ τό Χριστό.  

Τό τρίτο καί τελευταῖο σημεῖο πού θέλουμε νά ὑπογραμμίσουμε εἶναι ἡ δραστηριότητα τῶν δύο Ἁγίων μέσα στήν Ἐκκλησία μέ τήν ἀνάληψη ἰδιαιτέρων ρόλων. Ἀναλαμβάνουν πλέον ὑπεύθυνη διακονία. Ὁ Ἀνδρέας ὡς Ἀπόστολος στά ἔθνη καί ὁ Ἰωάννης ὡς Ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως. Ὑπῆρξαν καί πάλι θεόκλητοι σέ αὐτό. Δέν ἐπεδίωξαν τίποτε. Ὁ Ἀνδρέας καλεῖται ἀπό τόν Χριστό μαζί μέ τούς ἄλλους Μαθητές, νά γίνει Ἀπόστολος δικός Του καί μάρτυρας τῆς σωστικῆς καί μοναδικῆς ἀλήθειας τοῦ Εὐαγγελίου. «Ἔσεσθέ μοι μάρτυρες ... ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς» (Πράξ. 1,8) τούς παραγγέλει ὁ Ἀναστάς Κύριος καί μέ τήν κάθοδο τοῦ Παναγίου Πνεύματος τούς καλεῖ νά σταθοῦν εἰς τύπον καί τόπον ἀλλά καί εἰς τρόπον ἰδικόν Του.

Ὁ Ἰωάννης καλεῖται στήν ἀρχιερωσύνη καί τόν Πατριαρχικό θρόνο ἀκουσίως, κυριολεκτικῶς ἀπαγάγεται. Κοινό τους σημεῖο καί μέλημα εἶναι ἡ ποιμαντική φροντίδα προκειμένου ἡ Ἐκκλησία νά πορεύεται σωστά σώζοντας ψυχές ἀθάνατες «ὑπέρ ὧν Χριστός ἀπέθανε» (Ρωμ. 14,15) καί ἀνέστη. Παραλλήλως ἀγωνίζονται γιά τό ἅπλωμα τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ διά τῆς ἱεραποστολῆς πρός τούς πεπλανημένους στήν πίστη καί τούς ἐν ἀγνωσίᾳ τοῦ Θεοῦ ὑπάρχοντας. Ὁ Ἀπόστολος Ἀνδρέας ἵδρυσε καί μερίμνησε γιά τήν ὀργάνωση πλήθους  τοπικῶν Ἐκκλησιῶν φθάνοντας μέχρι τήν σημερινή Γεωργία. Καί ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἔστειλε Ἱεραποστόλους σέ αἱρετικούς καί εἰδωλολάτρες προκειμένου νά τούς ὁδηγήσει στό ἀληθινό Φῶς τοῦ Εὐαγγελίου. Τό ἀνδρεῖο φρόνημα τούς διακρίνει. Μέ κόπους καί θυσίες μέχρι αἵματος. Τό μαρτύριο εἶναι ἡ ὁλοκλήρωση τῆς προσφορᾶς τους στήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ.

Σεβασμιώτατοι ἅγιοι ἀρχιερεῖς, ἀδελφοί καί πατέρες,

Ἔχουμε ἀνάγκη καί σήμερα ἀπό τέτοιους ὁλοκληρωμένους, ἄρτιους ἀνθρώπους στή δύσκολη ἐποχή μας. Ἀνθρώπους πού ἔγιναν φῶτα καί δύνανται νά φωτίσουν. Ἀνθρώπους πού συνδυάζουν  νήψη καί πνευματικότητα, ἀλλά καί ἱεραποστολικό φρόνημα.

Χρειαζόμαστε νέους Πρωτοκλήτους καί νέους Χρυσοστόμους, οἱ ὁποίοι θά ἀνοίξουν ὁδούς ζωῆς καί ἀσφαλῆ μονοπάτια γιά νά βαδίσει καί νά ζήσει ἐτοῦτος ὁ κόσμος καί νά πορευθεῖ, ὅπως τοῦ ἀξίζει, ὅπως τόν δημιούργησε ὁ Θεός. Ὁ πόθος γιά τόν Θεό ἀλλά κυρίως ἡ ἐσωτερική καλλιέργεια καί ἡ καλή μαρτυρία στό περιβάλλον ἀφορᾶ ὅλους μας. Ὅλους μᾶς καλεῖ ὁ Θεός. Ἴσως δέν τό διαπιστώσαμε ἤ δέν τό ἐκμεταλλευθήκαμε ὅσο ἀξίζει καί ἀδιαφορήσαμε. Μποροῦμε ὅμως νά καλύψουμε τόν χαμένο δρόμο διά τῆς μετανοίας καί τοῦ πνευματικοῦ ἀγῶνος. Ἄς ἀκούσουμε καί πάλι «σήμερον» τῆς φωνῆς τοῦ Θεοῦ!  «Σήμερον, ἐάν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε μή σκληρύνητε τάς καρδίας ἡμῶν» (Ἑβρ. 3,8). Ἔχουμε ἀνάγκη ἀπό ἀκοή, ἐσωτερική. Ἄς ἰσχύσει γιά ὅλους μας τό «Λάλει, Κύριε, ὅτι ἀκούει ὁ δοῦλος σου». (Α΄ Βασ. 3,9). Ὁ Ἀνδρέας ἔγινε Πρωτόκλητος γιατί ἄκουσε τή φωνή τοῦ Θεοῦ. Καί ὁ Ἰωάννης ὀνομάστηκε Χρυσόστομος γιατί εἶχε ἀκοή Θεοῦ. Ἄς εἴμαστε κι ἐμεῖς ἀνοικτοί κάθε στιγμή, σέ κάθε ἡλικία νά ἀκούσωμε τῆς «φωνῆς Αὐτοῦ» καί νά ἀκολουθήσωμε τό δικό Του θέλημα. Μποροῦμε νά σχεδιάζουμε τή ζωή μας ἀλλά πάντοτε νά εἴμαστε ἕτοιμοι νά ὑπακούωμε τό θεῖο θέλημα, τήν ὁδό τοῦ Κυρίου.

Σεβασμιώτατε Μητροπολίτα Πατρῶν κ.κ. Χρυσόστομε,

Μέσα σέ αὐτήν τήν σημερινή λαμπρά ἀτμόσφαιρα ἄγετε καί τά ὀνομαστήριά Σας. Ὁ Θεός Σᾶς ἀξίωσε νά συνδέσετε τήν ζωή Σας καί μέ τούς δύο μεγάλους Ἁγίους. Τόν Ἱερόν Χρυσόστομον, τοῦ ὁποίου ἐλάβατε τό ὄνομα καί τόν Ἀπόστολον Ἀνδρέα, τοῦ ὁποίου κατέστητε διάδοχος. Ἐπιτρέψτε μου νά πῶ ὅτι, χάριτι Θεοῦ στή ζωή σας διακρίνονται οἱ προαναφερθείσες τρεῖς χρονικές, πνευματικές περίοδοι. Ἀπό μικρός μεγαλώσατε «εἰς τάς αὐλάς τοῦ Κυρίου» (Ψάλμ. 83,3) μέ τό ὄραμα καί τόν πόθο τῆς ἀφιερώσεως καί τῆς ἱερωσύνης. Ἀφοῦ σπουδάσατε καί ἐργασθήκατε, καλλιεργηθήκατε πνευματικά καί πιό συστηματικά στήν Μονή τῆς μετανοίας Σας ὑπηρετώντας παραλλήλως μέ ταπείνωση καί πνεῦμα θυσίας καί διακονίας τούς Ἐπισκόπους Σας καί τήν Ἐκκλησία εὐρύτερα. Καί τώρα μέ τήν εὐδοκία τοῦ Θεοῦ ὡς Ἐπίσκοπος προσφέρετε τήν μαρτυρία Σας καί τόν ἑαυτό Σας εὑρισκόμενος ἐπί τήν λυχνίαν τῆς ἀποστολικῆς Μητροπόλεως Πατρῶν. Ἐκ μέρους τοῦ Ἱεροῦ Κλήρου, τῶν ἐντιμοτάτων ἀρχόντων καί τοῦ εὐσεβοῦς Λαοῦ εὔχομαι ταπεινῶς ὅπως Κύριος ὁ Θεός διαφυλάττει Ὑμᾶς ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ Του, σῶον, ἔντιμον, ὑγιᾷ, μακροημερεύοντα καί ὀρθοτομοῦντα τόν λόγον τῆς Αὐτοῦ ἀληθείας, μέτοχον τῶν τρόπων καί ἑπόμενον τοῖς ἵχνεσι τῶν Ἁγίων καί ἰδιαιτέρως τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου τοῦ Πρωτοκλήτου καί τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου. Ἀμήν.