Πϱοσφώνηση τοῦ Καθηγουµένου τῆς Ἱεϱᾶς Μεγίστης
Μονῆς Βατοπαιδίου, ἀϱχιµανδϱίτου Ἐφϱαίµ,
ἐπί τῇ ὑποδοχῇ τῆς τιµίας ϰάϱας τοῦ ἁγίου Ἰωάννου
τοῦ Χϱυσοστόµου στόν ἱεϱό ναό
τοῦ Ἀποστόλου Ἀνδϱέα Πατϱῶν
Παϱασϰευή 26 Ἰανουαϱίου 2007

Σεβασµιώτατε,

Μέ πολλή χαϱά ἀποδεχθήϰαµε τήν πϱόσϰλησή σας νά µεταφέϱουµε τήν ϰάϱα τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χϱυσοστόµου στήν µητϱόπολή σας, δεδοµένου ὅτι φέτος ἑοϱτάζουµε 1600 χϱόνια ἀπό τήν ϰοίµηση τοῦ ἁγίου ϰαί ὁ Οἰϰουµενιϰός Πατϱιάϱχης ϰ.ϰ. Βαϱθολοµαῖος στήν ἐγϰύϰλιο τῶν Χϱιστουγέννων ἀναϰήϱυξε τό ἔτος 2007 ὥς ἔτος ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χϱυσοστόµου.

Τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Χϱυσόστοµο πολλοί τόν πϱοβάλλουν ὡς ἕναν µεγάλο ϰοινωνιϰό ἐϱγάτη, δεινό ϱήτοϱα ϰαί ἑϱµηνευτή τῶν Γϱαφῶν, παϱαβλέποντας οὐσιαστιϰές πτυχές τῆς πϱοσωπιϰότητός του.

Ὁ ἅγιος Χϱυσόστοµος ἦταν ἕνας ἀσϰητής µοναχός. Ἔζησε ἀϱχιϰά ὡς ϰοινοβιάτης· ὑπετάγη σέ Γέϱοντα γιά τέσσεϱα χϱόνια ϰαί ϰατόπιν µέ τήν εὐλογία του ἔγινε ἐϱηµίτης. Σέ ὅλη τήν πεϱίοδο τῆς ζωῆς του ἐπιθυµοῦσε, ἐνεϱγοῦσε, σϰεφτόταν ὡς µοναχός. Θεωϱοῦσε τόν µοναχό ὑπεϱάνω τοῦ βασιλέως, ὅπως τό τεϰµηϱιώνει ϰαί στήν πϱαγµατεία του, Σύγϰϱισις βασιλιϰῆς δυναστείας πϱός µοναχόν. Ζοῦσε µέ µία συνεχή νήψη, ἦταν ἐϱαστής τῆς εὐχῆς τοῦ Ἰησοῦ γι’ αὐτό ϰαί συνιστοῦσε σέ ὅλους τούς χϱιστιανούς,«εἴτε ἐσθίετε εἴτε πίνετε εἴτε ὁδεύετε εἴτε τι ποιεῖτε ἀδιαλείπτως ϰϱάζετε· Κύϱιε Ἰησοῦ Χϱιστέ, Υἱέ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησον ἡµᾶς».

∆έν ἐπεδίωϰε ἀναγνώϱιση ϰαί ἀξιώµατα,µᾶλλον τά ἀπέφευγε. Ὅταν ὅµως βεβαιωνόταν ὅτι ϰάτι ἦταν θέληµα Θεοῦ, ὑπήϰουε χωϱίς νά πϱοβάλλει ἀντιϱϱήσεις. Εἰσῆλθε στόν χῶϱο τῆς ἱεϱωσύνης ὄχι αὐτόϰλητος, ἀλλά θεόϰλητος ϰαί λαοπϱόβλητος, γι’ αὐτό ϰαί στήν χειϱοτονία του πολλοί πιστοί ἔβλεπαν ὀφθαλµοφανῶς “ἐν εἴδει πεϱιστεϱᾶς” τήν θεία Χάϱη νά ϰάθεται πάνω στήν ϰεφαλή τοῦ ἁγίου.

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ἦταν ἕνας τέλειος διδάσϰαλος ϰαί τοῦ ἤθους ϰαί τοῦ δόγµατος. ∆έν ἦταν µόνον ἕνας µεγάλος ἠθιϰολόγος ὅπως τόν πϱοβάλλουν οἱ ∆υτιϰοί, ἀλλά ϰαί ἕνας τέλειος ἑϱµηνευτής τῶν δογµάτων τῆς Ἐϰϰλησίας µας. Ὁ ἅγιος Γϱηγόϱιος ὁ Παλαµᾶς θέλοντας νά ἀναιϱέσει τήν διδασϰαλία τῶν αἱϱετιϰῶν τῆς ἐποχῆς του, Βαϱλαάµ Καλαβϱοῦ, Γϱηγοϱίου Ἀϰινδύνου ϰαί Νιϰηφόϱου Γϱηγοϱᾶ στηϱίχτηϰε ϰατά πολύ στήν δογµατιϰή διδασϰαλία τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χϱυσοστόµου. Ἡ διαµόϱφωση τῆς δογµατιϰῆς συνειδήσεως στήν ϰαϱδία τοῦ πιστοῦ συµβαδίζει ϰαί εἶναι ἀλληλένδετη µέ τήν πνευµατιϰή του ζωή. Ἔλεγε ὁ ἅγιος:«Ὁ ἐνάϱετος βίος πϱέπει νά συνοδεύεται ἀπό ὀϱθά δόγµατα. Ἐάν χωλαίνωµεν εἰς τό ἕν, οὐδέν ϰέϱδος ἔχοµεν ἐϰ τοῦ ἑτέϱου».

Ὁ Χϱυσόστοµος εἶχε γίνει ὁ ἱϰανός ϰυβεϱνήτης ϰαί ἰατϱός τῶν ψυχῶν. ∆έν ἀπέλπιζε ϰανέναν. Ἐνεθάϱϱυνε ϰαί ἔσωζε ψυχές ἀπό τά δίχτυα τοῦ διαβόλου ϰαί τῆς ἀπογνώσεως. Πολύ χαϱαϰτηϱιστιϰές εἶναι οἱ ἐπιστολές του, Πϱός Θεόδωϱον µοναχόν ἐϰπεσόντα, ὅπου ἐµπνέουν θάϱϱος ϰαί αἰσιοδοξία, πϱοτϱέπουν πϱός ἀληθινή µετάνοια, ὁδηγοῦν σέ θεῖο ζῆλο ὅσους ἔχουν ἁµαϱτήσει. Ἀϰόµη ϰαί ὡς πατϱιάϱχης, ὁ ἅγιος εἶχε µία φϱοντίδα· πῶς νά ϰεϱδίσει ψυχές ϰαί νά τίς πϱοσφέϱει στόν Θεό. ∆έν εἶχε ἀποϱϱοφηθεῖ ἀπό τίς διοιϰητιϰές εὐθύνες ϰαί µέϱιµνες –πού ϰαί αὐτές βέβαια δέν πϱέπει νά ἀποπέµπει ὁ σωστός ἱεϱάϱχης– ἀλλά ϰυϱίως ἦταν ἀληθινός ποιµένας, πού θυσίαζε τήν ψυχή του ὑπέϱ τῶν πϱοβάτων (βλ. Ἰω. 10,11).

Ἔϰανε ὑποµονή στίς θλίψεις, τίς ἀδιϰίες, τήν σωϱεία τῶν συϰοφαντιῶν πού τοῦ ἐπέσυϱαν. Οἱ πιστοί τόν λάτϱευαν, δέν ἄφησε ὅµως νά γίνει σχίσµα στήν Ἐϰϰλησία, ὑπέµεινε τίς ἄδιϰες ἐξοϱίες. Πϱοτιµοῦσε νά ϰαταδιϰασθεῖ ὁ ἴδιος, ἄν ϰαί ἀδίϰως, παϱά νά διασαλευθεῖ ἡ εἰϱήνη στήν Ἐϰϰλησία.

Ἦταν θαυµατουϱγός, ἀλλά ταπεινός. ∆έν εἶχε µεγάλη ἰδέα γιά τόν ἑαυτό του. ∆έν θεωϱοῦσε τόν ἑαυτό του ὅτι εἶναι ϰάτι, γι’ αὐτό ϰαί τόνιζε συχνά:«∆έν εἶµαι ἄξιος». Πάντοτε ἀπέδιδε τήν δόξα στόν Θεό. Συνέχεια ἔλεγε: «∆όξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεϰεν». Μέ αὐτούς τούς λόγους ὑπέµεινε τίς συϰοφαντίες, τίς ἐξοϱίες ϰαί µέ αὐτούς τούς λόγους παϱέδωσε τό πνεῦµα του στόν ἐπουϱάνιο Πατέϱα.

Τί νοήµατα, τί ἀποϰαλύψεις θεϊϰές δέχθηϰε ἡ ϰάϱα αὐτή πού βϱίσϰεται σήµεϱα µπϱοστά µας! Πόσο θεόπνευστη ἦταν ἡ συγγϱαφή τῆς Θείας Λειτουϱγίας ἀπό τόν ἅγιο Χϱυσόστοµο, ὥστε νά ἐξαϰολουθεῖ νά χϱησιµοποεῖται στήν λατϱεία τῆς Ἐϰϰλησίας µας µέχϱι σήµεϱα ϰαί σχεδόν ἀποϰλειστιϰά! Πόσοι ἄγγελοι ϰαί ἅγιοι συνοµιλοῦσαν µέ τόν Χϱυσόστοµο, ὅταν αὐτός βϱισϰόταν ἐν ζωῇ! Ὁ ἀπόστολος Παῦλος τοῦ ἑϱµήνευε τίς ἐπιστολές του, ὅπως ἔβλεπε ἐν ὁϱάµατι ὁ µαθητής τοῦ ἁγίου Ἰωάννου Χϱυσοστόµου, ὁ ἅγιος Πϱόϰλος ϰαί µετέπειτα διάδοχός του στόν οἰϰουµενιϰό θϱόνο, ϰαί σέ πίστωση τῆς θεόπνευστης αὐτῆς ἑϱµηνείας ἔµεινε ἄφθοϱο τό ἀϱιστεϱό αὐτί τοῦ ἁγίου, ὅπως βλέπετε ἀγαπητοί µου ἀδελφοί, ἐδῶ ϰαί 1600 χϱόνια. Ἐπίσης ἔχει µείνει ἄφθοϱο ϰαί ἕνα µέϱος ἀπό τό δέϱµα τῆς ϰεφαλῆς τοῦ ἁγίου.

Ὅσοι θά πϱοσϰυνήσετε µέ πίστη τήν ϰάϱα τοῦ ἁγίου Χϱυσοστόµου θά αἰσθανθεῖτε µία ἄϱϱητη εὐωδία. Αὐτή ἡ εὐωδία δέν εἶναι φυσιϰή, εἶναι ὑπεϱφυσιϰή. Ἡ εὐωδία ϰαί ἡ ἀφθαϱσία τῶν ἱεϱῶν λειψάνων πϱοέϱχεται ἀπό τήν µόνιµη ἐνοίϰηση τῆς Χάϱιτος τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος σέ αὐτά. Τά ἅγια λείψανα ἀποτελοῦν τεϰµήϱιο τῆς θεώσεως τοῦ ἀνθϱώπου. ∆έν ἁγιάζεται µόνο ἡ ψυχή τοῦ πιστοῦ ἀλλά ϰαί τό σῶµα, γι’ αὐτό ἐξάλλου ϰαί πϱοσϰυνοῦµε τά λείψανα τῶν ἁγίων πού ἀποτελοῦν τά πολυτιµότεϱα ϰαί ἀνεϰτίµητα ϰειµήλια τῆς Ἐϰϰλησίας. Ὅπως πολύ εὔστοχα ἐπισηµάνθηϰε ἀπό τόν µαϰαϱιστό π. Ἰωάννη Ρωµανίδη, ἡ Ὀϱθόδοξη Ἐϰϰλησία εἶναι ἕνα ἐϱγοστάσιο παϱαγωγῆς ἁγίων λειψάνων.

Εἶναι ἰδιαίτεϱη εὐλογία ὅτι οἱ ϰάϱες τῶν Τϱιῶν Ἱεϱαϱχῶν ϰαί ∆ιδασϰάλων τῆς Οἰϰουµένης, Βασιλείου τοῦ Μεγάλου, Γϱηγοϱίου τοῦ Θεολόγου ϰαί Ἰωάννου τοῦ Χϱυσοστόµου βϱίσϰονται στό Ἅγιον Ὄϱος· τοῦ ἁγίου Γϱηγοϱίου ϰαί τοῦ ἁγίου Χϱυσοστόµου στήν Μονή µας ϰαί τοῦ ἁγίου Βασιλείου στήν Μεγίστη Λαύϱα. Μάλιστα τίς ϰάϱες τοῦ ἁγίου Ἰωάννου ϰαί τοῦ ἁγίου Γϱηγοϱίου µαζί µέ ἕνα τεµάχιο τῆς Ἁγίας Ζώνης δώϱησε στήν Μονή µας ὁ αὐτοϰϱάτοϱας τοῦ Βυζαντίου Ἰωάννης ὁ Κανταϰουζηνός, ὁ ὁποῖος ἄφησε ὅλη τήν αὐτοϰϱατοϱιϰή δόξα, τίς ἀνέσεις ϰαί ἡδονές ϰαί ἔγινε µοναχός µέ τό ὄνοµα Ἰωάσαφ, ϰαί ϰατά µία παϱάδοση στήν Μονή µας.

Τό γεγονός ἀποθησαυϱίσεως τῶν ἱεϱῶν λειψάνων τῶν Τϱιῶν Ἱεϱαϱχῶν στό Ἅγιον Ὄϱος φανεϱώνει τήν εὐαϱέσϰεια τῶν ἁγίων πϱός τήν µοναχιϰή πολιτεία. ∆ιότι ἡ ἁγιοϱειτιϰή πολιτεία εἶναι ἡ µοναδιϰή ὀϱθόδοξη µοναστιϰή ϰοινότητα πού ἔχει παϱαµείνει ἐνεϱγός ἀπό τήν στιγµή τῆς ἱδϱύσεώς της. Ἡ ζωή ϰαί ἡ παϱάδοση στό Ἅγιον Ὄϱος εἶναι ἀδιάϰοπη. ∆έν ὑπῆϱχε πεϱίοδος, ἀπό τήν ἵδϱυση τοῦ Ἁγίου Ὄϱους ὥς σήµεϱα, πού τό Ἅγιον Ὄϱος διέϰοψε τήν ἀποστολή του µέσα στήν Ἐϰϰλησία ϰαί τόν ϰόσµο. Ἡ ἀποστολή αὐτή εἶναι τό νά δηµιουϱγεῖ ἁγίους, νά µεταλαµπαδεύει τήν ζῶσα παϱάδοση τῆς θεώσεως στόν σύγχϱονο ἄνθϱωπο. Τό Ἅγιον Ὄϱος ἔχει µία διαχϱονιϰή ἀντοχή,µία µοναδιϰότητα ζωῆς, ϰϱύβει ἕνα µυστήϱιο,µία ἀναγεννητιϰή δύναµη, δείχνει τόν Οὐϱανό. Γι’ αὐτό ϰαί πάϱα πολλοί πϱοσϰυνητές πού τό ἐπισϰέπτονται βϱίσϰουν τήν ἐσωτε ϱιϰή πνευµατιϰή τους ἀνάπαυση ϰαί πλήϱωση, ἀλλά ϰαί ὅσοι ἔχουν µία ἐπιϰοινωνία, µία σχέση µαζί του.

Ὁ ἅγιος Χϱυσόστοµος, ὡς γνήσιος φοϱέας τῆς ’Οϱθοδόξου Παϱαδόσεως, πϱότασσε τήν µοναχιϰή του ἰδιότητα ϰαί ϰατόπιν τήν ἐπισϰοπιϰή. Αὐτό τό φϱόνηµα νοµίζουµε ὅτι πϱέπει νά ἔχουν ϰαί οἱ σύγχϱονοι ἐπίσϰοποι γιά νά µποϱοῦν νά ἀντεπεξέϱχονται αἰσίως ϰαί θεαϱέστως στά ϰαθήϰοντά τους.

Εὐχόµεθα ταπεινῶς ἡ Χάϱις τοῦ ἁγίου Ἰωάννου Χϱυσοστόµου νά εὐλογήσει τόν συνώνυµο σεβασµιώτατο µητϱοπολίτη Πατϱῶν ϰ.ϰ. Χϱυσόστοµο –ὁ ὁποῖος πϱοῆλθε µέσα ἀπό ἀϰϱαιφνή µοναστιϰή παϱάδοση ϰαί µποϱεῖ γι’ αὐτό νά ϰαυχᾶται ἐν Κυϱίῳ– στό δύσϰολο ἔϱγο πνευµατιϰῆς ϰαθοδηγήσεως τοῦ λογιϰοῦ του ποιµνίου. Ἐπίσης ὅλους ὅσους θά ἔϱθουν νά πϱοσϰυνήσουν τήν τιµία ϰάϱα του ὁ ἅγιος νά τούς διαφυλάττει ἀπό ϰάθε ϰαϰό ϰαί νά δώσει ὑπεϱπεϱισσή Χάϱη ϰαί ἐνέϱγεια φωτισµοῦ ϰαί παϱαϰλήσεως στίς ψυχές τους.