Η Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου Αγίου Όρους με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Κύριλλο Ε' ίδρυσαν την Αθωνιάδα Ακαδημία το 1749 σ' ένα κοντινό λόφο της Μονής. Η Σχολή, που λειτουργεί ακόμη και σήμερα στις Καρυές, την πρωτεύουσα του Αγίου Όρους, στεγάζεται στην Βατοπαιδινή Σκήτη του Αγίου Ανδρέα.

Ο 18ος αιώνας ήταν η περίοδος της ουσιαστικής προσφοράς της Αθωνιάδος στην Παιδεία του Γένους. Με διδασκάλους και επιτρόπους λαμπρά ονόματα της εποχής (Μελέτιος Βατοπαιδινός, Ευγένιος Βούλγαρις, Νικόλαος Ζερζούλης, Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης, Νικόδημος Αγιορείτης) επόμενο ήταν να υπάρξουν μαθητές όπως οι: Κοσμάς ο Αιτωλός, Ιώσηπος Μοισιόδαξ, Χριστόφορος Μακραίος, Χριστόδουλος Παμπλέκης, Γαβριήλ Καλωνάς, Αθανάσιος Πάριος, και κατά τα λεγόμενα, ο Ρήγας Φεραίος. Οι μαθητές αυτοί είναι από τους δυναμικότερους εκφραστές των πνευματικών, ιδεολογικών και πολιτικών ρευμάτων τα οποία διαμόρφωσαν την συλλογική ζωή του Γένους κατά τις δεκαετίες που προηγήθηκαν της εθνικής παλιγγενεσίας.

Δεδομένου ότι οι στιγμές κατά τις οποίες μεγαλούργησε ο ελληνισμός πρέπει να υπενθυμίζονται και να προβάλλονται προς παραδειγματισμό και αναπτέρωση του φρονήματος στην εποχή μας, που αμφισβητείται κάθε αξία και ιδανικό, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση κατά την 250η επέτειο της Αθωνιάδος, επί πανελληνίου επιπέδου.

Η προσφορά της Αθωνιάδος στην Παιδεία και το Γένος θα κατανοηθεί κυρίως με την Επιστημονική Ημερίδα που διοργανώνει η Ιερά Μονή Βατοπαιδίου σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, η οποία θα διεξαχθεί στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών κατά την Κυριακή 12 Δεκεμβρίου του 1999. Θα παρουσιαστούν δεκατρείς πρωτότυπες εργασίες ειδημόνων εισηγητών (ιστορικών, θεολόγων, αρχειολόγων, αρχιτεκτόνων - αναστηλωτών), ως συμβολή στην έρευνα του αντικειμένου. Η εκδήλωση ενάρξεως των εργασιών της Ημερίδας θα πραγματοποιηθεί το βράδυ του Σαββάτου 11 Δεκεμβρίου και ώρα 7:00 μμ με προβολή του ντοκυμανταίρ "Η Μονή Βατοπαιδίου και η Παιδεία του Γένους" και με την εναρκτήρια εισήγηση του Καθηγουμένου της Μονής Βατοπαιδίου Αρχιμανδρίτη Εφραίμ.

Η Επιστημονική Επιτροπή απαρτίζεται από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Πασχάλη Κιτρομηλίδη, τον ιστορικό ου Ε.Ι.Ε. κ. Κρίτωνα Χρυσοχοΐδη, τον προϊστάμενο της 10ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων κ. Ιωάννη Ταβλάκη και τον αρχαιολόγο κ. Ιωακείμ Παπάγγελο. Την οργάνωση της Ημερίδας έχει αναλάβει το Αθωνικόν Κέντρον Ορθοδόξου Πολιτισμού "Άγιος Μάξιμος ο Βατοπαιδινός"