ΜΗΝΥΜΑ ΤΩΝ ΠΡΟΚΑΘΗΜΕΝΩΝ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝ ΦΑΝΑΡΙΩ ΣΥΝΑΞΙΝ ΑΥΤΩΝ

1. Συνελθόντες θείᾳ συνάρσει καί τῇ προφρόνῳ προσκλήσει τοῦ τῆς Κωνσταντίνου Πόλεως Ἀρχιεπισκόπου καί Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου ἐν τῇ ἐν Φαναρίῳ ἕδρᾳ αὐτοῦ, καί συλλειτουργοῦντες τῷ Κυρίῳ ἐν τῷ ἱστορικῷ Ἱερῷ Ναῷ τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας ἐν τῇ ἐνδόξω πόλει τῆς Νικαίας, ἔνθα οἱ Πατέρες ἡμῶν ὑπό τοῦ Παναγίου Πνεύματος κινούμενοι ἐθέσπισαν δόγματα ἀπαρασάλευτα τῆς Ὀρθοδόξου ἡμῶν Πίστεως, οἱ ἐλέῳ Θεοῦ Προκαθήμενοι τῶν ἀνά τήν οἰκουμένην Ἁγιωτάτων Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν ἀπευθύνομεν πρός τούς ἁπανταχοῦ τῆς γῆς Ὀρθοδόξους πιστούς, τούς ἀνά τόν κόσμον ἀδελφούς ἡμῶν χριστιανούς, καί πρός πάντα ἄνθρωπον καλῆς θελήσεως, εὐλογίαν ἀπό Θεοῦ ἀσπασμόν ἀγάπης καί εἰρήνης. Χαίρετε ἐν Κυρίῳ πάντοτε ἀδελφοί ἡμῶν· πάλιν ἐροῦμεν ὑμῖν, χαίρετε! (πρβλ. Φιλ. 4,5)

2. Συμπληροῦνται καί κορυφοῦνται διά τῆς Συνάξεως ἡμῶν ταύτης αἱ ἐκδηλώσεις ἑορτασμῶν ἐπί τῷ ἱερῷ ἰωβηλαίῳ τῆς δισχιλιετοῦς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας. Διά τῶν ἐκδηλώσεων τούτων σύμπασα ἡ ἀνά τήν οἰκουμένην Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία ἀνέπεμψεν αἶνον καί δόξαν τῷ ἐν Τριάδι Θεῷ, τοῦ Ὁποίου ἡ ἄπειρος ἀγάπη καί τό ἄμετρον ἔλεος ηὑδόκησαν, ἵνα ὁ Υἱός καί Λόγος Αὐτοῦ «σκηνώσῃ ἐν ἡμῖν» (Ἰωάν. 1,14) διά τῆς ἐνανθρωπήσεώς Του, διά τῆς ὁποίας «ἐθεασάμεθα τήν δόξαν Αὐτοῦ, δόξαν ὡς μονογενοῦς παρά Πατρός, πλήρης χάριτος καί ἀληθείας» (Ἰωάν. 1,14).

3. Ἀναλογιζόμενη δέ τήν μεγάλην ταύτην δωρεάν, διά τῆς ὁποίας ὁ Κύριος ἡμῶν ἐκένωσεν Ἑαυτόν καί ταπεινωθείς ἀνέλαβεν ἐν Ἑαυτῷ τόν παραπεσόντα ἄνθρωπον, καί ἔγινε πρός χάριν ἡμῶν «Ἐμμανουήλ, ὁ Θεός μεθ’ ἡμῶν» (Ματθ. 1,24), ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, ὡς τό σῶμα Αὐτοῦ, τό παρατεινόμενον εἰς τούς αἰῶνας, συνειδητοποιεῖ τό ὕψος τῆς ἀποστολῆς καί τό μέγεθος τῆς εὐθύνης αὐτῆς ἐν τῇ ἱστορίᾳ καί ἀτενίζει μετά δέους πρός τήν τε δισχιλιετῆ ἄχρι τοῦδε πορείαν αὐτῆς καί τάς προκειμένας αὐτῇ προκλήσεις τῶν καιρῶν.

4. Καί ὡς πρός μέν τήν ἄχρι τοῦδε ἱστορικήν αὐτῆς πορείαν, ἡ Ἁγιωτάτη Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ πλήρης εὐχαριστίας ἀναφωνεῖ τό τοῦ χρυσορρήμονος Πατρός «δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν». Ἀπό τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ζωῆς αὐτῆς μέχρι καί τῆς ὥρας ταύτης, οὐ μήν ἀλλά καί «ἄχρις οὗ ὁ Κύριος ἔλθῃ» (Α’ Κορ. 11,26), αἴρουσα τόν σταυρόν Αὐτοῦ, καί κατέχουσα τήν χάριν Του, ἡ ὁποία «ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται» (Β’ Κορ. 12,9), διωκόμενη ὑπό παντοίων ἐχθρῶν νικᾷ, καί καθ’ ἡμέραν ἀποθνήσκουσα, ἰδού ζῇ! (πρβλ. Β’ Κορ. 6,9). Ἀναμιμνησκομένη τῶν λόγων τοῦ Κυρίου ὅτι «καί πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς» (Ματθ. 16,18) καί ἑδραζόμενη εἰς τήν δύναμιν τῆς Ἀναστάσεως Αὐτοῦ (πρβλ. Φιλιπ. 3,10), δέν πτοεῖται ἔναντι τῶν πολεμούντων αὐτήν, ὅσον ἰσχυροί καί ἄν εἶναι οὗτοι κατά κόσμον, δι’ ἕν καί μόνον ἀγωνιῶσα καί ἀγωνιζομένη: νά μεταφέρῃ καί ἐνσαρκώσῃ πιστῶς τήν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ, τήν σαρκωθεῖσαν καί ἀποκαλυφθεῖσαν ἐν Χριστῷ εἰς πάντα ἄνθρωπον καί εἰς πᾶσαν ἐποχήν, ὥστε νά αἰσθανθῇ καί νά αἰσθάνηται κάθε ἄνθρωπος, καί ὁ πλέον περιφρονημένος καί ἐγκαταλελειμμένος ἐν τῷ κόσμῳ, ὅτι ὁ Θεός εἶναι καί δι’ αὐτόν «Ἐμμανουήλ» ὅτι δι’ αὐτόν κυρίως καί κατ’ ἐξοχήν ἔγινεν ἄνθρωπος, ἐσταυρώθη καί ἀνέστη, καί ἐχάρισεν εἰς τόν κόσμον τό σῶμα Του, τήν Ἐκκλησίαν, διά νά ἐπισυνάξῃ τά διεσκορπισμένα (πρβλ. Ἰωαν. 11,52), νά καταλλάξῃ τά διῃρημένα, καί νά περιλάβῃ εἰς τήν ἀγκάλην της, ὡς εἰς ἀγκάλην τοῦ ἰδίου τοῦ Θεοῦ, ὅλους τούς «κοπιῶντας καί πεφορτισμένους» (Ματθ. 11,28), τούς δικαίους καί τούς ἁμαρτωλούς, τούς πτωχούς καί τούς πλουσίους, καί τήν κτίσιν ὁλόκληρον.

5. Συνερχομένη ἐν τῇ Θείᾳ Εὐχαριστίᾳ ἡ Ἐκκλησία πραγματοποιεῖ καί φανερώνει εἰς τόν κόσμον καί τήν ἱστορίαν τήν ἐν Χριστῷ ἐνσωμάτωσιν τῶν πάντων, τήν ὑπέρβασιν ὅλων τῶν διακρίσεων καί ἀντιθέσεων, μίαν κοινωνίαν ἀγάπης, εἰς τήν ὁποίαν «οὐκ ἔνι ἄρσεν καί θῆλυ, ἕλλην καί ἰουδαῖος, περιτομή καί ἀκροβυστία, βάρβαρος, σκύθης, δοῦλος, ἐλεύθερος» (Κολ. 3,11 καί Γαλ. 3,28), παρέχουσα τοιουτοτρόπως τήν εἰκόνα τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ἀλλά συγχρόνως καί τήν εἰκόνα τῆς ἰδεατῆς ἀνθρωπίνης κοινωνίας, καί τήν πρόγευσιν τῆς νίκης τῆς ζωῆς κατά τοῦ θανάτου, τῆς ἀφθαρσίας κατά τῆς φθορᾶς, τῆς ἀγάπης κατά τοῦ μίσους.

6. Τό Μήνυμα τοῦτο τῆς ἑνότητος καί τῆς καταλλαγῆς φέρουσα ὡς παρακαταθήκην ἱεράν ἡ Ἐκκλησία διά τῶν αἰώνων, ὡς πρώτιστον καί μέγιστον μέλημα καί ἀγαθόν λογίζεται τήν ἑνότητα αὐτῆς, βαθύτατα θλιβομένη καί ὀδυνηρῶς αἱμάσσουσα, ὁσάκις δι’ οἱονδήποτε λόγον, καίτοι εἰς τήν φύσιν αὐτῆς παραμένει ἀδιαίρετος, σχίζεται ὁ ἄρραφος τοῦ Κυρίου χιτών καί ἀπειλεῖται ἤ διασπᾶται ἡ ἑαυτῆς ἑνότης. Διό καί ἀνατρέχοντες νοερῶς εἰς τήν διαρρεύσασαν δισχιλιετίαν ἐκφράζομεν τήν ὀδύνην ἡμῶν, διότι, ἐνῷ κατά τήν πρώτην μετά Χριστόν χιλιετίαν ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ ἐβίωνε τήν κοινήν καί ἀδιαίρετον παράδοσιν αὐτῆς, κατά τήν ἀκολουθήσασαν δευτέραν χιλιετίαν ὁ Χριστιανικός κόσμος διῃρέθη καί διεσπάσθη οἰκτρῶς ἐπί μεγίστῳ σκανδαλισμῷ τοῦ κόσμου ὅλου, καί ἐπί ἐξασθενήσει τοῦ μηνύματος τῆς ἀγάπης καί τῆς καταλλαγῆς, τό ὁποῖον ἐνεπιστεύθη εἰς ἡμᾶς ὁ Κύριος. Χωρίς νά ἀναζητῶμεν ἤ καταλογίζωμεν τήν στιγμήν ταύτην ἱστορικάς εὐθύνας διά τήν διαίρεσιν αὐτήν, καλοῦμεν ὅλους νά ἐργασθοῦν ἐν διαλόγῳ ἀληθείας καί ἀγάπης διά τήν ἑνότητα τῶν εἰς Χριστόν πιστευόντων, μή φειδόμενοι κόπων καί μόχθων, «ἀληθεύοντες ἐν ἀγάπῃ» (Ἐφεσ. 4,15) καί «μή τά ἑαυτῶν ἕκαστος σκοποῦντες, ἀλλά καί τά τῶν ἑτέρων» (Φιλιπ. 2,4). Μόνον διά τοῦ διαλόγου, τοῦ εἰλικρινοῦς καί ἀνυστεροβούλου, ἐπί τῇ βάσει τῆς κοινῆς καί ἀδιαιρέτου παραδόσεως τῆς πρώτης μετά Χριστόν χιλιετίας, θά οἰκοδομηθῇ ἡ περιπόθητος καί τόσον ἀναγκαία ἑνότης, καί θά καταστῇ πιστευτόν τό κήρυγμα τῆς ἀγάπης καί τῆς ἐν Χριστῷ καταλλαγῆς εἰς τόν σύγχρονον κόσμον. Ταῦτα ἐπιθυμοῦμεν νά ὑπογραμμίσωμεν καί ἐν ἀναφορᾷ πρός τήν ὅλην προσπάθειαν ἀποκαταστάσεως τῆς ἑνότητος τῶν χριστιανῶν διά τῆς λεγομένης «οἰκουμενικῆς κινήσεως», εἰς τήν ὁποίαν συμμετεῖχεν ἀπ’ ἀρχῆς καί ἡ Ὀρθόδοξος ἡμῶν Ἐκκλησία.

7. Τῆς ἑνότητος πάντων τῶν εἰς Χριστόν πιστευόντων κηδόμενοι, καί δι’ αὐτήν ἀγωνιῶντες καί ἀγωνιζόμενοι, οἱ τήν ἡγεσίαν τῆς Ἁγιωτάτης Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας ἐμπεπιστευμένοι οὐδόλως παραθεωροῦμεν τήν ἀνάγκην καί τό χρέος, ὅπως μεριμνῶμεν καί διά τήν διατήρησιν καί αὔξησιν τῆς ἑνότητος τῆς ἰδίας ἡμῶν Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Τήν ἑνότητα ταύτην παρελάβομεν ἐκ τῶν πατέρων ἡμῶν ὡς ἑνότητα ἐν τῇ αὐτῇ πίστει, τῇ κοινῇ λατρείᾳ, μάλιστα δέ ἐν τοῖς ἱεροῖς μυστηρίοις, καί κατ’ ἐξοχήν ἐν τῇ Θείᾳ Εὐχαριστίᾳ, ὡς καί ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῶν Ἁγίων, οἵτινες κατέλιπον ἡμῖν ὑπογραμμόν, ἵνα ἐν τοῖς ἴχνεσιν αὐτῶν περιπατήσωμεν. Εἶναι δέ τοῦτο ὄντως θαυμαστόν, ὅτι παρά τήν ποικιλίαν τῶν γλωσσῶν, τῶν γενῶν καί τῶν πολιτισμῶν, ἡ ἑνότης αὕτη διατρέχει σύνολον τό σῶμα τῆς Ὀρθοδοξίας, καθιστῶσα τάς κατά τόπους Ἁγίας Ὀρθοδόξους Ἐκκλησίας ἕν καί ἀδιαίρετον σῶμα, τήν Μίαν, Ἁγίαν, Καθολικήν καί Ἀποστολικήν Ἐκκλησίαν τοῦ Χριστοῦ. Ἀναγνωρίζομεν τοῦτο ταπεινῶς ὡς δωρεάν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, καί φυλάττομεν ταύτην ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ.

8. Τῆς τοιαύτης ἑνότητος φύλακες καί προστάται κατεστημένοι οἱ τήν διακονίαν τῆς ἐκκλησιαστικῆς διαποιμάνσεως ἀσκοῦντες βαρεῖαν αἰσθανόμεθα τήν εὐθύνην, ὁσάκις ἐμφανίζονται κίνδυνοι καί τάσεις διασπαστικαί ἐν τῷ ἁγίῳ σώματι τῆς Ὀρθοδοξίας. Καί ἄλλοτε εἰς προηγουμένας Συνάξεις ἡμῶν κατεδικάσαμεν ἐντόνως τά σχίσματα, ἅτινα λυμαίνονται τήν ἑνότητα τῆς Ἁγιωτάτης Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, καλοῦμεν δέ καί αὖθις πάντας τούς δι’ οἱονδήποτε λόγον ἀποσχισθέντας ἐκ τῆς κανονικῆς δομῆς τῆς Ἐκκλησίας, ὅπως ἐπανέλθουν εἰς αὐτήν. Κατά τήν παροῦσαν Σύναξιν ἡμῶν χρέος ἡγούμεθα νά ὑπομνήσωμεν εἰς ἑαυτούς καί ἀλλήλους, ὅτι ἐπ’ οὐδενί θά ἔδει τό ἐκ τῆς ἱστορίας κληροδοτηθέν ἡμῖν σύστημα τῶν Αὐτοκεφάλων Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν νά ἀποτελέσῃ ἀφορμήν ἤ βάσιν ἀναπτύξεως ἀνεξαρτησίας ἀσκουμένης εἰς βάρος τῆς ἑνότητος ἡμῶν. Ἄν καί πολλαί κατά τόπους Ἐκκλησίαι, δέν παύομεν νά ἀποτελῶμεν μίαν Ἐκκλησίαν.

9. Ὅλως ἰδιαιτέρως ἡ ὑπόμνησις αὕτη καθίσταται ἐπιβεβλημένη, ὁσάκις ἡ αὐτοκεφαλία συνδέεται πρός τήν ἐθνικήν ταυτότητα καί ἰδιαιτερότητα τῶν λαῶν. Εἶναι εὔλογος καί εὐλογημένη παρά Θεοῦ ἡ ποικιλία τῶν ἐθνῶν καί τῶν πολιτισμῶν. Ταύτην ἁγιάζει καί ἐπευλογεῖ ἡ Ἁγία ἡμῶν Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία. Παρά ταῦτα ἡ Ἐκκλησία δέν δύναται ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῆς νά ἀποτελῇ φορέα διεκπεραιώσεως ἤ προωθήσεως πολιτικῶν ἤ ἐθνικιστικῶν ἤ φυλετικῶν σκοπιμοτήτων. Καιρίας σημασίας παραμένει πάντοτε ἡ καταδίκη ὑπό τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς αἱρέσεως τοῦ ἐθνοφυλετισμοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει κατά τό ἔτος 1872. Οἱαδήποτε διείσδυσις εἰς ἄλλην κανονικήν δικαιοδοσίαν διά τῆς ἐγκαθιδρύσεως ἐντός αὐτῆς ἐπισκοπῶν μή ὑπαγομένων εἰς τήν τοπικήν Ἐκκλησίαν καί τούς κανονικούς ποιμένας αὐτῆς θέτει εἰς κίνδυνον τήν ἐνότητα τῆς Ἐκκλησίας καί προσκρούει εἰς βασικάς ἀρχάς τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησιολογίας.

10. Ἐξ ἴσου ἀπαράδεκτος καί καταδικαστέα δέον νά θεωρηθῇ πᾶσα διάσπασις τῆς ἑνότητος τῆς Ἐκκλησίας ἐπί προφάσει τηρήσεως ἐθίμων καί παραδόσεων ἤ δῆθεν προασπίσεως τῆς γνησίας Ὀρθοδοξίας. Ὡς μαρτυρεῖ ἡ ὅλη ζωή τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας ἡ διαφορά περί τά ἔθιμα οὐδόλως ἐμποδίζει τήν εὐχαριστιακήν κοινωνίαν τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, ἐνῷ ἡ τήρησις τῆς γνησίας Ὀρθοδόξου Πίστεως διασφαλίζεται διά τοῦ Συνοδικοῦ συστήματος, τό ὁποῖον ἀνέκαθεν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ ἀπετέλει τόν ἔσχατον κριτήν περί θεμάτων πίστεως.

11. Ταύτας τάς σκέψεις ἡμῶν περί τῆς ἑνότητος τῆς Ἐκκλησίας κοινωνοῦμεν τοῖς ἀνά τόν κόσμον πιστεύουσιν εἰς Χριστόν, ἰδίᾳ τοῖς φέρουσι τό ὄνομα τοῦ Ὀρθοδόξου πιστοῦ, κατά τήν εὔσημον καί ἱστορικήν ταύτην εὐκαιρίαν, ἀκραδάντως φρονοῦντες ὅτι ἄνευ ἑνότητος ἐν τῇ πίστει, τῇ λατρείᾳ, τῇ ἁγιότητι τοῦ βίου, ἀλλά καί τῇ ἐπισκοπικῇ καί κανονικῇ δομῇ τῆς Ἐκκλησίας, ἡ μαρτυρία αὐτῆς ἐν τῷ συγχρόνῳ κόσμῳ οὐδόλως εἶναι ἐφικτή.

12. Ἡ ἑνότης αὕτη δέν ἀποτελεῖ πολυτέλειαν διά τήν Ἐκκλησίαν, ἀλλά συστατικόν στοιχεῖον τῆς ὑπάρξεως καί μαρτυρίας αὐτῆς ἐν τῷ κόσμῳ. Ἡ ἑνότης τῆς Ἐκκλησίας ἀφορᾷ ὄχι μόνον εἰς τήν Ἐκκλησίαν αὐτήν καθ’ ἑαυτήν, ἀλλά καί εἰς τήν ἑνότητα ὁλοκλήρου τῆς ἀνθρωπότητος καί τοῦ σύμπαντος κόσμου. Κατά τόν Ἅγιον Μάξιμον τόν Ὁμολογητήν, ἡ Ἐκκλησία εἰκονίζει καί ἐμπεριέχει ἐν σπέρματι ὁλόκληρον τήν δημιουργίαν, διότι εἶναι τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, «τοῦ τά πάντα ἐν πᾶσι πληρουμένου» (Ἐφεσ. 1,23). Μεριμνῶντες, συνεπῶς, καί ἀγωνιζόμενοι διά τήν ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, ἔχομεν κατά νοῦν τάς βαθυτέρας ἀναζητήσεις τῶν ἀνθρώπων διά τήν ὑπέρβασιν τῶν ποικίλων διαιρέσεων, ἀντιθέσεων, συγκρούσεων καί πολέμων, τήν δίψαν τῶν ἀνθρώπων δι’ εἰρήνην καί συνεργασίαν, καί τούς ὁραματισμούς των διά μίαν κοινωνίαν, εἰς τήν ὁποίαν ὅλοι θά ζοῦν ἐν ἁρμονίᾳ, «ἀνεχόμενοι ἀλλήλων ἐν ἀγάπη», κατά τήν προτροπήν τοῦ Ἀποστόλου (Ἐφεσ. 4,2). Ἡ ἑνότης τῆς Ἐκκλησίας προσφέρεται τοιουτοτρόπως ὡς ὀρθόν ὑπόδειγμα τῆς ἑνότητος τῶν ἀνθρώπων, ἑνότητος σεβομένης τήν ἰδιαιτερότητα τῶν προσώπων καί τῶν λαῶν, εἰς μίαν ἐποχήν ραγδαίας ἀναπτύξεως διαφόρων τάσεων καί μορφῶν «παγκοσμιοποιήσεως».

13. Ὅθεν, καλοῦμεν πάντας τούς εἰς Χριστόν πιστεύοντας, ὅπως ἐργάζωνται ἀόκνως ὑπέρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς τρωθείσης ἑνότητος τῶν χριστιανῶν, διαλεγόμενοι πρός ἀλλήλους ἐν ἀληθείᾳ καί ἀγάπῃ, τούς δέ ἀνήκοντας εἰς τήν Ἁγίαν Ὀρθόδοξον ἡμῶν Ἐκκλησίαν, ὅπως παραμένωσιν ἡνωμένοι περί τούς κανονικούς Ἐπισκόπους αὐτῶν, ἐνθυμοῦμενοι πάντοτε τούς θεοπνεύστους λόγους τοῦ Ἁγίου Ἰγνατίου τοῦ Θεοφόρου «ὅπου ὁ ἐπίσκοπος ἐκεῖ καί ἡ ἐκκλησία».

14. Διαβεβαιοῦντες καί αὖθις πάντας ὅτι ὡς ὑπεύθυνοι ποιμένες καί ἡγέται τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ ἀνυστάκτως μεριμνῶμεν διά τήν ἑνότητα αὐτῆς καί τήν ἐκπλήρωσιν τῆς ἐν τῷ κόσμῳ καί τῇ ἱστορίᾳ ἱερᾶς αὐτῆς ἀποστολῆς, ἐνωτιζόμενοι τήν ἀγωνίαν τοῦ ἀνθρώπου, τάς προσδοκίας, ἀλλά καί τούς φόβους του κατά τήν εἴσοδον ἡμῶν εἰς τήν τρίτην μετά Χριστόν χιλιετίαν, θέλομεν πράξει πᾶν τό ἐφ’ ἡμῖν, τακτικῶς συνερχόμενοι προσωπικῶς ἤ καί δι’ ἀντιπροσώπων ἡμῶν, ἵνα διασφαλίζοντες καί προωθοῦντες τήν πολύτιμον ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ καταστήσωμεν αἰσθητόν καί ψηλαφητόν εἰς ὅλον τόν κόσμον τό σωτήριον γεγονός, ὅτι ἐν Χριστῷ καί διά τῆς Ἐκκλησίας ὁ Θεός δέν εὐρίσκεται μακράν τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλά εἶναι πανταχοῦ καί πρός πάντας Ἐμμανουήλ, ὁ μεθ’ ἡμῶν Θεός.

15. Ἀσπαζόμενοι δέ πάντας τούς μακράν καί τούς ἐγγύς ἐν τῇ ἀγάπῃ τοῦ διά τήν σωτηρίαν τοῦ κόσμου σαρκωθέντος Κυρίου καί Θεοῦ ἡμῶν, εὐχόμεθα πᾶσι πλουσίαν τήν χάριν καί τό ἔλεος Αὐτοῦ.

Ἐν Φαναρίῳ, Χριστούγεννα 2000

Ὁ Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαῖος