Μόσχα, 10 & 15 Απριλίου 2001

Ο Μακαριώτατος Πατριάρχης Μόσχας και πασών των Ρωσιών κ. Αλέξιος Β΄ προεξήρχε της πανηγυρικής Αναστάσιμης Θείας Λειτουργίας που τελέστηκε στον μεγαλοπρεπή ναό του Σωτήρος στην Μόσχα. Στην Θεία Λειτουργία συμμετείχε πλήθος πιστών και ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν με την σύζυγό του. Ο Πατριάρχης κ. Αλέξιος αντήλλαξε ευχές και τον πασχάλιο ασπασμό με τον Ρώσο πρόεδρο, του οποίου αναγνώρισε τις μεγάλες προσπάθειες για την ανάπτυξη της σύγχρονης Ρωσίας.

Ένα σημαντικό θέμα, το οποίο απασχολεί την Ρωσική Εκκλησία είναι αυτό της επισκέψεως του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄. Ο Μακαριώτατος Πατριάρχης Μόσχας κ. Αλέξιος έδωσε συνέντευξη στο Καθολικό περιοδικό Famiglia Christiana, απαντώντας μεταξύ άλλων σε ερωτήσεις σχετικά με τις σχέσεις του Πατριαρχείου Μόσχας και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.

Όπως είπε ο κ. Αλέξιος, "οι σχέσεις αυτές μπορούν και πρέπει να βελτιωθούν. Ο σύγχρονος κόσμος χρειάζεται όσο ποτέ στο παρελθόν μια ενιαία μαρτυρία Χριστού. Έτσι, οι σχέσεις μεταξύ των Εκκλησιών, παρά τις διαφορές μεταξύ τους, θα πρέπει να συντελούν σε εποικοδομητικό και αδελφικό διάλογο και συνεργασία στο χριστιανικό έργο και όχι να χαρακτηρίζονται από ανταγωνισμό και φιλονικίες. Εύχομαι η Ρωσία και ολόκληρη η επικράτεια της Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Κρατών να αποτελεί πεδίο συνεργασίας, όπου κάθε θρησκευτικό δόγμα να μπορεί να καλύπτει τις ανάγκες του ποιμνίου, που παραδοσιακά τού ανήκει και όχι να προσπαθεί να προσηλυτίσει ανθρώπους που απομακρύνθηκαν βίαια από την πίστη των πατέρων τους από το αθεϊστικό καθεστώς."

Απαντώντας σε ερώτηση σχετική με την επίσκεψη που σχεδιάζει να πραγματοποιήσει ο Πάπας Ιωάννης Παύλος στην Ουκρανία, ο Πατριάρχης κ. Αλέξιος απάντησε τα εξής:

"Απ' ότι γνωρίζω, αυτή η επίσκεψη έχει κυρίως διακρατικό χαρακτήρα, εφόσον ο πάπας επιθυμεί να επισκεφθεί την Ουκρανία κατόπιν προσκλήσεως από τις κρατικές αρχές της χώρας. Όμως, ο θρησκευτικός και εκκλησιαστικός χαρακτήρας των ταξιδιών του αρχηγού του κράτους του Βατικανού, ο οποίος είναι επίσης η κεφαλή της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, είναι φυσικός και αναπόφευκτος. Σε αυτό το πνεύμα είναι απόλυτα δικαιολογημένη η υπάρχουσα πρακτική σύμφωνα με την οποία, στη διάρκεια σχεδιασμού της επισκέψεως του πάπα σε κάποια χώρα το Βατικανό έρχεται σε επαφή με την ηγεσία του κυρίαρχου δόγματος στη χώρα αυτή προκειμένου να λάβει συγκατάθεση για την επίσκεψη.

Το θέμα της επισκέψεως του πάπα στην Ουκρανία που προγραμματίζεται αυτό τον καιρό αποτελεί εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. Όπως μετέδωσαν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης η εκκλησιαστική ομάδα που προσκάλεσε τον πάπα είναι η επισκοπή της Ουκρανικής Ουνιτικής Εκκλησίας. Εν τω μεταξύ, η πλειονότητα των πιστών της Ουκρανίας είναι Ορθόδοξοι και υπάγονται στην Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία του Πατριαρχείου Μόσχας, την μόνη κανονική Ορθόδοξο Εκκλησία στην επικράτεια της χώρας αυτής.

Κατά περίεργο τρόπο, ο προκαθήμενος αυτής της Εκκλησίας, Μητροπολίτης Κιέβου και πάσης Ουκρανίας κ. Βλαδίμηρος δεν ειδοποιήθηκε καθ' οιονδήποτε τρόπο από το Βατικανό σχετικά με το προγραμματισμένο ταξίδι του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄. Επιπλέον, το Βατικανό απάντησε στο αίτημα να αναβάλει ο πάπας την επίσκεψή του στην Ουκρανία - που περιλαμβανόταν σε επιστολή, το κείμενο της οποίας ενέκρινε η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία - στις 22 Ιανουαρίου, εμμένοντας στο αρχικό σχέδιο της επίσκεψης.

Από την αρχή του προγραμματισμού αυτής της επισκέψεως η ηγεσία της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας δήλωσε ότι την θεωρεί ως βήμα για την βελτίωση των σχέσεων με την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία. Αν αυτός είναι ο πραγματικός στόχος του Βατικανού, πιστεύω ότι ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό, είναι να ληφθούν σοβαρά υπόψιν το αίτημα και τα επιχειρήματα του Μητροπολίτου κ. Βλαδιμήρου που περιλαμβάνονταν στην επιστολή.Από την αρχή του προγραμματισμού αυτής της επισκέψεως η ηγεσία της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας δήλωσε ότι την θεωρεί ως βήμα για την βελτίωση των σχέσεων με την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία. Αν αυτός είναι ο πραγματικός στόχος του Βατικανού, πιστεύω ότι ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό, είναι να ληφθούν σοβαρά υπόψιν το αίτημα και τα επιχειρήματα του Μητροπολίτου Βλαδίμηρου που περιλαμβάνονταν στην επιστολή".

Η εφημερίδα ρώτησε τον Πατριάρχη Αλέξιο σε τι είδους πολιτικές πιέσεις αναφέρθηκε πρόσφατα, οι οποίες σύμφωνα με τον ίδιο, ασκούνται στη Ρωσική Εκκλησία ούτως ώστε να γίνει περισσότερο δεκτική σε επίσκεψη του πάπα στη Ρωσία, και σε τι στοχεύουν αυτές οι πιέσεις.

Ο Πατριάρχης Μόσχας, απάντησε τα εξής: "Εάν κοιτάξετε πιο προσεκτικά το θέμα των επισκέψεων που έχει πραγματοποιήσει ο πάπας σε παραδοσιακά Ορθόδοξες χώρες, καθώς και αυτές που προγραμματίζονται, θα διαπιστώσετε ότι ουσιαστικά σε κάθε τέτοιο ταξίδι, είναι το κράτος που ασκεί πίεση στην ιεραρχία της μίας ή άλλης τοπικής Ορθοδόξου Εκκλησία προκειμένου να λάβει τη συγκατάθεσή της για την επίσκεψη. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις ο σκοπός των κυβερνητικών οργανισμών ήταν καθαρά πολιτικός, δηλαδή να αξιοποιηθεί η πρόσκληση προς τον πάπα για να καταδειχθεί το άνοιγμα προς την δύση. Οι πολιτικοί ηγέτες είναι βέβαια ελεύθεροι να κάνουν τις επιλογές τους, όμως αυτό δεν πρέπει να γίνεται μέσω παρεμβάσεων στις διεκκλησιαστικές σχέσεις είτε θυσιάζοντας τα συμφέροντα των τοπικών Ορθοδόξων Εκκλησιών για πολιτικούς λόγους.

Οι φωνές που καλούν την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία να διατίθεται περισσότερο ευνοϊκά σε επικείμενη επίσκεψη του πάπα, ακούγονται ακόμα και μέσα στη Ρωσία. Μολαταύτα ελπίζουμε η πολιτική ηγεσία της χώρας μας να δείξει σύνεση, όπως και στο παρελθόν, αφού αντιλαμβάνεται ότι οι διακρατικές σχέσεις με το Βατικανό συνδέονται αναπόσπαστα με τις διαθρησκειακές".