Η πρώτη επίσκεψη Προκαθημένου του Αλεξανδρινού Θρόνου στη Νιγηρία

Πηγή: Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, Φεβ. 2001

Ο Μακαριώτατος Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.Πέτρος Ζ΄.

Δύο περιοδείες αγάπης πραγματοποιεί αυτό το μήνα η Α.Θ.Μ. ο Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ. Πέτρος Ζ'. Συγκεκριμένα ο Μακαριώτατος επισκέπτεται από τις 9 Φεβρουαρίου την Επισκοπή Νιγηρίας και ακολούθως στις 15 Φεβρουαρίου την Ιερά Μητρόπολη Καμερούν. Αξίζει να τονισθεί ότι για πρώτη φορά επισκέπτεται την Επισκοπή Νιγηρίας Προκαθήμενος της Αλεξανδρινής Εκκλησίας.

Ο Μακαριώτατος συνοδευόμενος από τους Μητροπολίτες Ζακύνθου κ. Χρυσόστομο και Ζιμπάμπουε κ. Μακάριο και τους Αρχιμανδρίτες Ιωακείμ Κοντοβά και Δημήτριο Ζαχαρέγκα έφτασε στην πόλη Λάγκος της Νιγηρίας το απόγευμα της Παρασκευής 9 Φεβρουαρίου.

Στο αεροδρόμιο τον Μακαριώτατο υποδέχθηκαν ο Επίσκοπος Νιγηρίας Αλέξανδρος, ο Κλήρος της Επισκοπής, ο Επιτετραμμένος της Ελλάδος κ. Κων/νος Γιοβάς, ο Πρέσβης της Αιγύπτου κ. Essam Maamour συνοδευόμενος από Διπλωματικούς Ακολούθους της Αιγύπτου, ο Πρέσβης της Κύπρου στην Ουνέσκο κ. Κων/νος Λεβέντης, η κ. Θεοδότη Μανδήλα, Επιχειρηματίας και μέλος της Επιτροπής Υποδοχής του Πατριάρχου, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Λάγκος κ. Γεώργιος Κυπριανού, ο Επίτιμος Ύπατος Αρμοστής της Κύπρου κ. Γαβριήλ Κωνσταντίνου, ο κ. Αντώνιος Χατζαντώνης Επίτιμος Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Λάγκος και ο κ. Στέφανος Κωνσταντινίδης, Επιχειρηματίας.

Το ίδιο βράδυ, ο κ. Στέφανος και η κ. Ράνια Κωνσταντινίδη παρέθεσαν δείπνο προς τιμήν του Πατριάρχη, στο οποίο παρεκάθησαν η συνοδεία του Μακαριωτάτου, ο Επίσκοπος Νιγηρίας Αλέξανδρος και Κοινοτικοί παράγοντες. Κατά τη διάρκεια του δείπνου, ο Μακαριώτατος είχε την ευκαιρία να συζητήσει με τους Κοινοτικούς παράγοντες θέματα που απασχολούν τον απόδημο Ελληνισμό αλλά και την Ορθόδοξη Ιεραποστολή.

Τον Μακαριώτατο και την συνοδεία του φιλοξενεί η οικογένεια Κων/νου και Μέμας Λεβέντη.

Το πρωί του Σαββάτου 10 Φεβρουαρίου πραγματοποιήθηκε η επίσημη υποδοχή του Μακαριωτάτου στον Καθεδρικό Ναό της Αναστάσεως και εψάλη Δοξολογία. Στην προσφώνησή του ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Νιγηρίας κ. Αλέξανδρος, καλωσόρισε τον Μακαριώτατο και εξέφρασε την χαρά και αγαλίαση γι' αυτήν την ευλογία, να επισκεφθεί δηλαδή την Νιγηρία για πρώτη φορά ο διάδοχος του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Μάρκου.

Στην αντιφώνησή του ο Πατριάρχης, μεταξύ άλλων, συνεχάρη και ευχαρίστησε τον Επίσκοπο Νιγηρίας για το πνευματικό και ιεραποστολικό έργο που επιτελεί στην περιοχή και εξέφρασε την ελπίδα σύντομα όλο και περισσότεροι άνθρωποι, όχι μόνο στη Νιγηρία και το Μπενίν, αλλά και στις άλλες χώρες της Επισκοπής να πλησιάσουν και να γίνουν μέλη της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Στην τελετή παρευρέθηκαν ο Πρέσβης της Ρωσίας, ο Επιτετραμμένος της Ελλάδος, παράγοντες της Ελληνικής Κοινότητας και πλήθος ιθαγενών Ορθοδόξων. Ακολούθησε δεξίωση στον αύλιο χώρο του Επισκοπείου.

Το μεσημέρι ο Μακαριώτατος παρεκάθησε σε γεύμα που παρέθεσε η Επισκοπή Νιγηρίας, για τον ιερό Κλήρο της Επισκοπής. Πριν και μετά το γεύμα ο Πατριάρχης είχε την ευκαιρία να συνομιλήσει με τους ιθαγενείς Κληρικούς καθώς και με τους μαθητές του Ορθοδόξου Σεμιναρίου 'Άγιος Μάρκος' της Επισκοπής Νιγηρίας. Το απόγευμα ο Μακαριώτατος χοροστάτησε στον Εσπερινό των Εγκαινίων που τελέσθηκε στον Ιερό Ναό της Αναστάσεως με βυζαντινή μεγαλοπρέπεια και την συμμετοχή της χορωδίας του Ορθοδόξου Σεμιναρίου. Ακολούθησε μεγάλη δεξίωση στην οικεία της οικογένειας Κων/νου και Μέμας Λεβέντη, όπου παρευρέθηκαν Κυβερνητικοί και Διπλωματικοί παράγοντες, αντιπροσωπείες των άλλων Χριστιανικών Δογμάτων, επιχειρηματίες και μέλη της Ελληνικής Κοινότητας.

Κατά την παραμονή του στη Νιγηρία ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας θα επισκεφθεί επίσης τα ιεραποστολικά κέντρα στις πόλεις Μπενίν, Ονίτσα, Όκα και Νάνκα.

Τα εγκαίνια του Καθεδρικού Ναού της Αναστάσεως
στην πόλη Λάγκος

Την Κυριακή 11 Φεβρουαρίου η Α.Θ.Μ. ο Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ. Πέτρος Ζ', ετέλεσε με εκκλησιαστική λαμπρότητα τα εγκαίνια του Καθεδρικού Ι. Ν. της Αναστάσεως του Κυρίου στην πόλη Λάγκος της Νιγηρίας.

Της τελετής των εγκαινίων και της Θείας Λειτουργίας προεξήρχε ο Μακαριώτατος συμπαραστατούμενος από τους Σεβ. Μητροπολίτες Ζακύνθου κ. Χρυσόστομο και Ζιμπάμπουε κ. Μακάριο και τον Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Νιγηρίας κ. Αλέξανδρο.

Της ιστορικής αυτής ευχαριστιακής συνάξεως, διότι είναι ο πρώτος Ιερός Ναός που εγκαινιάζεται στην Νιγηρία, μετείχαν ο Επιτετραμμένος της Ελλάδος κ. Κ. Γιοβάς, ο Πρέσβης της Κύπρου στην Ουνέσκο κ. Κ. Λεβέντης, διπλωματικοί παράγοντες της Ρωσίας, Βουλγαρίας, Γιουγκοσλαβίας και Σλοβακίας, Κοινοτικοί παράγοντες και πλήθος ιθαγενών Ορθοδόξων από την Νιγηρία και το Μπενίν.

Τον Θείο Λόγο, κήρυξε στα Αγγλικά ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Νιγηρίας, ο οποίος αναφέρθηκε στην Ευαγγελική περικοπή της ημέρας, κατόπιν ευχαρίστησε τον Μακαριώτατο για την μεγάλη ευλογία της παρουσίας του και τόνισε πόσο σημαντικό γεγονός είναι αυτή η πρώτη επίσκεψη του Αλεξανδρινού Προκαθημένου στην Νιγηρία, αλλά και το γεγονός ότι εγκαινιάζεται ο πρώτος Ορθόδοξος Ιερός Ναός στην Νιγηρία και ως δείγμα ευγνωμοσύνης προσέφερε στον Πατριάρχη χρυσοποίκιλτα αρχιερατικά άμφια.

Στην αντιφώνησή του ο Μακαριώτατος μεταξύ άλλων αναφέρθηκε στην μεγάλη σημασία της τελετής των Εγκαινίων και τόνισε την προσφορά των αειμνήστων κτητόρων του Ιερού Ναού, Αναστασίου και Χριστοδούλου Λεβέντη. Ακόμα ευχαρίστησε τους Ορθοδόξους όλων των εθνοτήτων και εξήρε την σπουδαιότητα του μεγάλου ιεραποστολικού έργου που επιτελείται από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας σε όλη την Αφρική. Ως ευλογία προσέφερε στον Ιερό Ναό την εικόνα του Αγίου Μάρκου, στον Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Νιγηρίας εγκόλπιο και στη συνέχεια απένειμε τα οφφίκια του Μεγάλου Άρχοντος Λογοθέτου στον κ. Κ. Λεβέντη, της Μεγάλης Αρχοντίσσης των Εκκλησιών στην κ. Θ. Α. Μανδύλα και του Μεγάλου Άρχοντος Δεπουτάτου στον κ. Γ. Κουμάνταρο για την μεγάλη τους προσφορά προς το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας. Ακολούθως, ο Μακαριώτατος παρακολούθησε την γιορτή που οργάνωσαν οι ιθαγενείς Ορθόδοξοι με παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια.

Το μεσημέρι ο Μακαριώτατος παρακάθησε σε γεύμα που προσέφερε η Ελληνική Κοινότητα Λάγκος. Τον Πατριάρχη προσεφώνησε ο Πρόεδρος της Κοινότητος κ. Γ. Κυπριανού, ο οποίος τόνισε την συμπαράσταση και συμβολή του Πατριαρχείου προς τους Έλληνες της Νιγηρίας και προσέφερε στον Μακαριώτατο ασημένιο σταυρό ευλογίας. Στην αντιφώνησή του ο Πατριάρχης μεταξύ άλλων συνεχάρη την Ελληνική Κοινότητα για την προσφορά της προς την νεοσύστατη Επισκοπή Νιγηρίας και ευχήθηκε σε όλα τα μέλη, οικογενειακή και επαγγελματική ευημερία και προσέφερε ως ευλογία προς την Κοινότητα την εικόνα του Αγίου Μάρκου, τίμησε δε με τον Σταυρό του Αγίου Μάρκου τον Πρόεδρο κ. Γ. Κυπριανού και τους κ.κ. Α. Χατζαντώνη, Γ. Λογοθέτη και Γ. Κωνσταντίνου για την προσφορά τους προς την Εκκλησία.

Το απόγευμα ο Πατριάρχης, παρακάθησε σε δεξίωση που παρέθεσε προς τιμήν του η Αρχόντισσα των Εκκλησιών κ. Θ.Α. Μανδύλα, όπου παρευρέθηκαν πολλές Διπλωματικές αντιπροσωπείες, Βουλευτές, η εκπρόσωπος του Κυβερνήτη του Λάγκος και εθιμικός βασιλιάς της Ονίτσα.

Περιοδεία στις επαρχιακές ενορίες της Επισκοπής Νιγηρίας

Το απόγευμα της Δευτέρας 12 Φεβρουαρίου η Α.Θ.Μ. ο Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ. Πέτρος Ζ' και η συνοδεία του μετά από πορεία επτά ωρών έφτασαν στην πόλη Ονίτσα.

Στην είσοδο της πόλης τον Μακαριώτατο που μεταξύ άλλων συνόδευαν και οι σπουδαστές του Θεολογικού Σεμιναρίου Νιγηρίας 'Αγιος Αντώνιος', υποδέχτηκαν ιθαγενείς κληρικοί και αντιπροσωπείες των ενοριών από τις περιοχές Ανάμπρα, Ίμο και Ρίβερ.

Το ίδιο βράδυ ο Μακαριώτατος είχε συνάντηση με τους ιερείς και τους προέδρους των ενοριών, και αφού τους συνεχάρη για το τεράστιο ιεραποστολικό έργο που επιτελείται στην περιοχή, τους προέτρεψε να εργάζονται με πίστη, αυτοθυσία και μεθοδικότητα για την εξάπλωση της Ορθοδοξίας. Τους συμβούλεψε να συνεχίσουν την άριστη συνεργασία με τον Επίσκοπό τους και τέλος προσέφερε οικονομική ενίσχυση για την κάθε ενορία, και χάρισε σταυρούς ευλογίας και ιερατικά εγχειρίδια που μόλις εκδόθηκαν στην τοπική διάλεκτο Ίμπο. Οι ιερείς με την σειρά τους ευχαρίστησαν τον Πατριάρχη για αυτήν την ιστορική επίσκεψη αλλά και την αποστολή Επισκόπου στην Νιγηρία και δήλωσαν ομόφωνα ότι θα προσπαθήσουν με την βοήθεια του Θεού και την ευχή του Πατριάρχου τους να μεταδώσουν το μήνυμα της αλήθειας της Ορθοδόξου Εκκλησίας σε ολόκληρη την ανατολική Νιγηρία.

Την επομένη, Τρίτη 13 Φεβρουαρίου, ο Μακαριώτατος μετέβη στην πόλη Νάνκα όπου βρίσκεται η πολυπληθέστερη ενορία της περιοχής. Στην είσοδο της πόλεως τον Αλεξανδρινό Προκαθήμενο ανέμεναν αντιπροσωπείες ιθαγενών νέων, γυναικών και μαθητών. Με τη συνοδεία μπάντας, χορεύοντας και τραγουδώντας αυτοσχέδιους ύμνους για τον Πατριάρχη, η πομπή έφτασε στον Ι. Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου όπου τον Μακαριώτατο ανέμεναν χιλιάδες πιστών, ο κλήρος, οι εθιμοτυπικοί βασιλείς της περιοχής και εκπρόσωποι των τοπικών αρχών. Ακολούθησε σύντομη Δοξολογία και στη συνέχεια ο Μακαριώτατος ευλόγησε και μίλησε στους παρευρισκομένους. Ακολούθησε πρόγραμμα παραδοσιακών χορών και η τελετή της υποδοχής έκλεισε με δώρα που πρόσφεραν στον Μακαριώτατο οι ιθαγενείς Ορθόδοξοι.

Σε σεμνή τελετή ο Πατριάρχης απένειμε τον Σταυρό του Αγίου Μάρκου στους προέδρους των ενοριών και στους μεγάλους δωρητάς για την προσφορά τους στην Ορθόδοξη Εκκλησία και πρόσφερε στην ενορία την εικόνα του Αγίου Μάρκου.

Κατόπιν ο Μακαριώτατος μετέβη στην πόλη Ούγκα, όπου χτίζεται με δαπάνες της Αρχιεπισκοπής Θυατείρων, ο Ιερός Ναός του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου. Κι εκεί ανέμεναν τον Προκαθήμενο της Αλεξανδρινής Εκκλησίας χιλιάδες ιθαγενών Ορθοδόξων με τον ιερέα τους π. Πέτρο Ουντέ.

Ο Μακαριώτατος ευλόγησε τους πιστούς και τους απηύθυνε μήνυμα ειρήνης και αγάπης. Στη συνέχεια παρακολούθησε πρόγραμμα παραδοσιακών χορών, δέχθηκε δώρα και παρέστη στο γεύμα που προετοίμασαν οι ιθαγενείς Ορθόδοξοι. Τέλος προσέφερε την εικόνα του Αγίου Μάρκου στην ενορία.

Είναι χαρακτηριστικό ότι παντού στην περιοχή έβλεπε κανείς αναρτημένες φωτογραφίες του Πατριάρχου, επιγραφές υποδοχής και όλοι οι ιθαγενείς φορούσαν μπλούζες, μαντήλες και φορέματα με την μορφή του Πατριάρχου.

Αργά το βράδυ και μετά από πολύωρη κοπιαστική πορεία ο Μακαριώτατος επέστρεψε στην πρωτεύουσα Λάγκος.

Την επομένη 14 Φεβρουαρίου, ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας επισκέφθηκε τον επιτετραμένο της Ελλάδος στην Νιγηρία κ. Κωνσταντίνο Γιοβά. Ο Μακαριώτατος ευχαρίστησε για την συνεργασία της Πρεσβείας με τους Επισκόπους Νιγηρίας και Γκάνας και προσέφερε ως ευλογία εικόνα του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Μάρκου.

Στη συνέχεια ο Πατριάρχης και η συνοδεία του στην οποία προστέθηκαν ο Πρέσβυς της Κύπρου στην Ουνέσκο κ. Κ. Λεβέντης και η επιχειρηματίας κ. Θ.Α. Μανδύλα επισκέφθηκαν τον Κυβερνήτη του Λάγκος κ. Bola Ahmed Tinubu. Τον Μακαριώτατο υποδέχθηκαν στο Κυβερνείο ο Υπουργός Μεταφορών κ. Abiola Johnson, o Yπουργός Υγείας κ. Lekay Piten και ο Υπουργός Οικισμού κ. Lanre Towry-Coker. Τον Κυβερνήτη συνόδευαν οι Υπουργοί Γεωργίας και Παιδείας. Ο Πατριάρχης στον σύντομο χαιρετισμό του ευχαρίστησε για την υποδοχή, η οποία αντανακλά στο ιστορικό Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής, και για την φιλοξενία που παρέχει η Νιγηρία στους Ορθοδόξους διαφόρων εθνοτήτων. Τόνισε την συνεργασία και ειρηνική συμβίωση που πρέπει να υπάρχει μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων και κάλεσε τον Κυβερνήτη να ενεργήσει ώστε να παραχωρηθεί κρατική έκταση στο Λάγκος για την δημιουργία Ιεραποστολικού Κέντρου. Ο Κυβερνήτης στην αντιφώνησή του καλωσόρισε τον Μακαριώτατο, τον συνεχάρη για το μήνυμα ειρήνης και συνυπάρξεως των θρησκειών και υποσχέθηκε την παραχώρηση έκτασης για την εγκατάσταση και ανάπτυξη της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Τέλος ο Μακαριώτατος με την συνοδεία του παρευρέθηκε στην δεξίωση που παρέθεσε προς τιμήν του ο Επιτετραμένος της Ελλάδος στην Νιγηρία κ. Κωνσταντίνος Γιοβάς. Η Α.Θ.Μ. προσέφερε εικόνα της Θεοτόκου στον κ. Γιοβά ως δείγμα ευχαριστίας για την θερμή φιλοξενία και την προστασία και βοήθεια που παρέχει στον Ελληνισμό και τους Νιγηριανούς Ορθοδόξους.

Η περιοδεία του Πατριάρχη Αλεξανδρείας στην Νιγηρία ολοκληρώθηκε την Τετάρτη και την Πέμπτη 15 Φεβρουαρίου ο Μακαριώτατος με τη συνοδεία του αναχώρησε αεροπορικώς για τετραήμερη ποιμαντική επίσκεψη στην Ιερά Μητρόπολη Καμερούν.

Από την συνέντευξη του Επισκόπου Νιγηρίας κ. Αλεξάνδρου στον Τηλεοπτικό Σταθμό της Ιεράς Μητροπόλεως Πατρών "ΛΥΧΝΟΣ" (19/7/2000)

Ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Νιγηρίας κ.Αλέξανδρος.

"Η Επισκοπή Νιγηρίας ιδρύθηκε το 1997 από την Αγία και Ιερά Σύνοδο του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, δι' ειδικού Πατριαρχικού και Συνοδικού Τόμου - δι' αποσπάσεως από την Μητρόπολη Καμερούν.

Η χώρα ανήκει στις αναπτυσσόμενες κοινωνίες. Πολλοί μιλούν για ένα γίγαντα που κοιμάται. Και δεν τους αδικώ όταν χρησιμοποιούν αυτή την έκφραση για τη Νιγηρία, γιατί δεν θα πρέπει να διαφεύγει της προσοχής μας ότι η Νιγηρία είναι πλούσια σε κοιτάσματα πετρελαίου. Είναι γνωστό ότι είναι μέλος του ΟΠΕΚ, ανήκει δηλαδή στις πετρελαιοπαραγωγικές χώρες.

Παρ' όλα αυτά υπάρχει μεγάλη φτώχεια, υπάρχει αναλφαβητισμός, το εκπαιδευτικό σύστημα χωλαίνει και υπάρχουν προβλήματα υγείας σε μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες.

Η Επισκοπή Νιγηρίας ιδρύθηκε δι' αποσπάσεως από την Μητρόπολη Καμερούν. Ο νυν Πατριάρχης Αλεξανδρείας κ. Πέτρος, ως Μητροπολίτης Καμερούν, κατάλαβε ότι ήταν αδύνατον να ποιμάνει κανείς όλη τη Δυτική Αφρική (Καμερούν - Γκάνα - Ακτή του Ελεφαντοστού). Τους πρώτους μήνες μετά την εκλογή του ως Πατριάρχου στον Αλεξανδρινό Θρόνο προέβη στην τριχοτόμηση της Μητροπόλεως Καμερούν. Στην Επισκοπή Γκάνας εξελέγη ο νυν Επίσκοπος κ. Παντελεήμων. Φτάνοντας στη Νιγηρία συνάντησα ενορίες αφρικανών ορθοδόξων.

Στο Λάγκος υπάρχει η ελληνική κοινότητα, η οποία αριθμεί περίπου 120 ανθρώπους. Από τη Νιγηρία ξεκίνησε ένας πολύ γνωστός, διεθνώς, Ελληνοκύπριος επιχειρηματίας, του οποίου τα παιδιά - η οικογένεια Λεβέντη - έχουν επεκτείνει το έργο του και βρίσκονται πολύ κοντά στην Εκκλησία. Αυτοί παραχώρησαν χώρο για τις εγκαταστάσεις της ελληνικής κοινότητας, τον ναό, το σχολείο και τώρα την επισκοπή με γραφεία και ξενώνα. Αυτοί έχτισαν και το ναό της Αναστάσεως.

Στις επαρχίες δεν υπήρχαν ναοί χτισμένοι, παρά μόνο ο ναός του Αγίου Πέτρου σε κάποιο χωριό, ο οποίος είναι χτισμένος αλλά ασοβάτιστος. Έχουν ξεκινήσει δύο πολύ μεγάλοι ναοί - ο ένας του Αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου - και με τη βοήθεια του Θεού προχωράμε στην ανέγερση και άλλων ναών. Όλα αυτά γίνονται με τη βοήθεια του Γραφείου Ιεραποστολής της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος αλλά και ορισμένων ανωνύμων και επωνύμων δωρητών. Σημαντική βέβαια είναι η προσωπική συνεισφορά των αφρικανών ορθοδόξων, οι οποίοι προσφέρουν κυρίως την εργασία τους".

Η επίσκεψη του κ. Πέτρου στο Καμερούν

Την Πέμπτη 15 Φεβρουαρίου αφίχθηκε αεροπορικώς από τη Νιγηρία στην πόλη Ντουάλα του Καμερούν, η Α.Θ.Μ. ο Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ. Πέτρος Ζ', συνοδευόμενος από τους Σεβ. Μητροπολίτες Ζακύνθου κ.Χρυσόστομο, Ζιμπάμπουε κ. Μακάριο και τους Αρχιμανδρίτες Ιωακείμ Κοντοβά και Δημήτριο Ζαχαρέγκα.

Στο αεροδρόμιο τον Μακαριώτατο υπεδέχθησαν ο Σεβ. Μητροπολίτης Καμερούν κ. Θεόδωρος, Έλληνες και ιθαγενείς κληρικοί της Μητροπόλεως, ο Κυβερνήτης της Ντουάλας κ. Εμπάν Οτόγκ Εμμανουέλ ως εκπρόσωπος του Προέδρου της Δημοκρατίας του Καμερούν, ο Νομάρχης της Ντουάλας κ. Μίνζα Λοράν, ο Δήμαρχος της Ντουάλας κ. Τόμπο Εγιούμ Τόμας, ο Πρέσβης της Ελλάδος κ. Ιωάννης Γεωργιάδης, ο Επίτιμος Πρόξενος της Ελλάδος στη Ντουάλα κ. Ιωάννης Καμπάνης, η Επίτιμος Υποπρόξενος της Ελλάδος στην Ντουάλα κ. Κωνσταντία Φωτίου, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Ντουάλας κ. Ανδρέας Χριστοδουλίδης, η Πρόεδρος της Ελληνικής κοινότητας Γιαουντέ κ. Χλόη Μπαλάνου και αντιπροσωπείες Ελλήνων και Καμερουνέζων Ορθοδόξων.

Το μεσημέρι ο Επίτιμος Πρόξενος της Ελλάδος στη Ντουάλα κ. Ιωάννης Καμπάνης παρέθεσε γεύμα προς τιμήν του Μακαριωτάτου, στην οικία του, στο οποίο παρακάθησαν, η συνοδεία του, ο Σεβ. Μητροπολίτης Καμερούν, ο Πρέσβης της Ελλάδος και άλλοι προσκεκλημένοι.

Το απόγευμα ο Πατριάρχης επισκέφθηκε τον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου, όπου ευλόγησε τους ιθαγενείς ιερείς και πιστούς της ενορίας και προσέφερε ως ευλογία την εικόνα της Θεοτόκου.

Κατόπιν ο Μακαριώτατος μετέβη στον Καθεδρικό ναό των Αγίων Κων/νου και Ελένης, όπου αφού ευλόγησε τους πιστούς, απένειμε το οφφίκιο του Οικονόμου στον Προϊστάμενο του Ιερού π. Παναγιώτη Σουπουρτζή, για την προσφορά του στην Μητρόπολη Καμερούν.

Ακολούθησε δείπνο στην αίθουσα της Ελληνικής Κοινότητας, στο οποίο παρεκάθησαν Ο Μακαριώτατος και η συνοδεία του, ο Σεβ. Μητροπολίτης Καμερούν, ο Πρέσβης της Ελλάδος, ο Κυβερνήτης, ο Νομάρχης και ο Δήμαρχος Ντουάλας και όλα τα μέλη της Ελληνικής Κοινότητας. Κατά την διάρκεια του δείπνου απηύθυναν χαιρετισμούς ο Πρόεδρος της Κοινότητας και ο Πρέσβης της Ελλάδος.

Στο χαιρετισμό του ο Μακαριώτατος ευχαρίστησε για τη θερμή υποδοχή, φιλοξενία και αγάπη και κάλεσε τους Έλληνες που ζουν και εργάζονται στην περιοχή να παραμείνουν σε δημιουργικότητα και να στηρίζουν το έργο της Εκκλησίας. Τέλος ο Πατριάρχης πρόσφερε στον Πρόεδρο της Κοινότητος και στον Κυβερνήτη την εικόνα της Θεοτόκου.

Την Παρασκευή 16 Φεβρουαρίου ο Πατριάρχης και η συνοδεία του μετέβησαν από την Ντουάλα οδικώς στην πρωτεύουσα του Καμερούν Γιαουντέ. Η αυτοκινητοπομπή συνοδευόταν από μεγάλη αστυνομική δύναμη της Προεδρικής Φρουράς.

Ο Μακαριώτατος μετέβη στον Καθεδρικό ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, όπου του επεφυλάχθη θερμή υποδοχή από τους Έλληνες και ιθαγενείς Ορθοδόξους, εψάλη δοξολογία, ευλόγησε τους πιστούς και μεταξύ άλλων εξέφρασε τη χαρά του, διότι για τρίτη φορά από την ανάληψη της Πατριαρχείας του, επισκέπτεται το Καμερούν και ως ευλογία προσέφερε την εικόνα της Θεοτόκου.

Στην αντιφώνησή του ο Σεβ. Μητροπολίτης Καμερούν κ. Θεόδωρος καλωσόρισε τον Μακαριώτατο στο σπίτι του, όπως χαρακτηριστικά είπε, και του προσέφερε εικόνα της Θεοτόκου, έργο Αφρικανού αγιογράφου. Στην υποδοχή παρευρέθηκαν, ο Πρέσβης της Ελλάδος, η Πρέσβης της Αιγύπτου κ. Abla Abdel Rahman και ο Επίτιμος Πρόξενος της Κύπρου κ. Αντωνιάδης Κωνσταντίνος.

Στη συνέχεια ο Πατριάρχης επισκέφθηκε το Θεολογικό Σεμινάριο "ΆΓΙΟΣ ΜΑΡΚΟΣ" της Ιεράς Μητροπόλεως Καμερούν, ευλόγησε τους ιεροσπουδαστές και με νουθεσίες και παραινέσεις τους προέτρεψε να ζουν την κατά Χριστόν ζωή, με υπακοή στον Επίσκοπο, μελέτη Αγίας Γραφής και προσευχή. Τέλος ο Μακαριώτατος προσέφερε οικονομική ενίσχυση στους ιθαγενείς κληρικούς των ενοριών.Ακολούθησε γεύμα προς τιμή του Μακαριωτάτου και της συνοδείας του, από τον Μητροπολίτη Καμερούν, στο Επισκοπείο.

Την χαρά της επισκέψεως του Μακαριωτάτου επεσκίασε, προς στιγμήν, ο αιφνίδιος θάνατος του Διακόνου Μορίς Μπουατιό. Ο Μακαριώτατος προέστη της νεκρωσίμου ακολουθίας και εξέφρασε τη λύπη και τη συμπάθειά του, προς την οικογένεια του εκλιπόντος.

Το βράδυ ο Πατριάρχης παρεκάθησε σε δείπνο που παρέθεσε προς τιμήν του ο Πρέσβης της Ελλάδος κ. Ιωάννης Γεωργιάδης, στην πρεσβευτική κατοικία. Ο Μακαριώτατος μεταξύ άλλων ευχαρίστησε τον κ. Πρέσβη για την άριστη συνεργασία με τον οικείο Μητροπολίτη και προσέφερε ως ευλογία την εικόνα του Αγίου Μάρκου. Παρέστησαν, επίσης, η συνοδεία του Πατριάρχη, η Πρέσβειρα της Αιγύπτου, ο Επίτιμος Πρόξενος της Κύπρου, η Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Γιαουντέ κ. Χλόη Μπαλάνου και κοινοτικοί παράγοντες.

Το Σάββατο 17 Φεβρουαρίου ο Πατριάρχης συνοδευόμενος από την τιμία συνοδεία του και τον Μητροπολίτη Καμερούν, επισκέφθηκε τον ημιτελή Ναό του Αγίου Τίτου στην περιοχή του Μπαλμαγιό. Έτυχε θερμής υποδοχής από τους ιθαγενείς Ορθοδόξους, τους ευλόγησε, επέβλεψε τις εργασίες, έδωσε οδηγίες και κατευθύνσεις για το έργο και πρόσφερε ως ευλογία για το Ναό την εικόνα του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Μάρκου.

Το μεσημέρι η Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητος κ. Χλόη Μπαλάνου παρέθεσε γεύμα προς τιμήν του Μακαριωτάτου, στο Ξενοδοχείο Hilton. Το απόγευμα επισκέφθηκε τον Πατριάρχη, στο Επισκοπείο, ο Υπουργός Επικρατείας κ. Koungou Edima Ferdinand, υπέβαλε τα σέβη του εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας του Καμερούν κ. PAUL BIYA, λόγω απουσίας από την έδρα του, ενδιαφέρθηκε για την πορεία του Πατριαρχείου και της Ιεράς Μητροπόλεως Καμερούν και προθυμοποιήθηκε να παράσχει την βοήθειά του σε κάθε δυσκολία.

Αργότερα ο Μακαριώτατος ευλόγησε τους γάμους του κ. Ερρίκου Μπαλάνου, γιου της Προέδρου της Ελληνικής Κοινότητας, μετά της κ. Εrika Adam, από τη Μαδαγασκάρη. Στο τέλος του Μυστηρίου ο Πατριάρχης ευχήθηκε στους νεονύμφους και προσέφερε ως ευλογία την εικόνα του Αγίου Αποστόλου Μάρκου. Στο Μυστήριο παραβρέθηκαν πολλοί Υπουργοί, όλες οι Διπλωματικές αντιπροσωπείες του Καμερούν και πλήθος κόσμου. Ακολούθησε ανοικτή δεξίωση στη μεγάλη αίθουσα της Ελληνικής Κοινότητας στην οποία ο Μακαριώτατος είχε την ευκαιρία να ευλογήσει και να συνομιλήσει με Υπουργούς, Διπλωμάτες, Επιχειρηματίες και Κοινοτικούς Παράγοντες.

Με Εκκλησιαστική λαμπρότητα και βυζαντινή μεγαλοπρέπεια η Α.Θ.Μ. ο Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας κ.κ. Πέτρος Ζ΄ την Κυριακή 18 Φεβρουαρίου προεξήρχε της τελετής των εγκαινίων και της Θ. Λειτουργίας στον Ιερό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης της πόλεως Μetit.

Της ευχαριστιακής αυτής συνάξεως συμμετείχαν οι Σεβ. Μητροπολίτες Ζακύνθου κ. Χρυσόστομος, Ζιμπάμπουε κ. Μακάριος, Καμερούν κ. Θεόδωρος, οι Αρχιμ. Ιωακείμ Κοντοβάς και Δημήτριος Ζαχαρέγκας καθώς και όλοι οι κληρικοί της Ιεράς Μητροπόλεως Καμερούν. Παρευρέθηκαν δε ο Πρέσβυς της Ελλάδος κ. Ι. Γεωργιάδης, ο Επίτιμος Πρόξενος της Κύπρου κ. Κ. Αντωνιάδης, η Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Γιαουντέ κ. Χ. Μπαλάνου, ο Νομάρχης και ο Δήμαρχος της περιοχής και πλήθος Ορθοδόξων πιστών διαφόρων εθνοτήτων.

Τον Θείο Λόγο κήρυξε ο Μακαριώτατος ο οποίος μεταξύ άλλων μετέφερε την ευλογία του Αγίου Αποστόλου Μάρκου, ιδρυτού της πρώτης Εκκλησίας στην Αφρική, εξέφρασε τον θαυμασμό του για τον κτήτορα του Ιερού Ναού κ. Γεώργιο Μπουρουτζόγλου, εκ Δράμας , διότι είναι ο δεύτερος που χτίζεται με δωρεά του στο Καμερούν, ευχήθηκε και ευλόγησε το μεγάλο ιεραποστολικό έργο που επιτελείται σε όλη την επικράτεια της Ι. Μ. Καμερούν και προσέφερε ως ευλογία την εικόνα του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Μάρκου.

Ακολούθησε γεύμα προς τιμήν του Πατριάρχη στην οικεία του Αρχηγού της φυλής Egonto, όπου παρεκάθησαν ο Πρέσβυς της Ελλάδος, ο Επίτιμος Πρόξενος της Κύπρου, ο Νομάρχης και ο Δήμαρχος της πόλεως Metit καθώς και πολλοί πιστοί. Ο Μακαριώτατος προσέφερε ως ευλογία και προστασία την εικόνα του Αγίου Μάρκου.

Στη συνέχεια ο Πατριάρχης μετέβη στην Νομαρχία Ounfo, όπου του έγινε επίσημη υποδοχή. Τον Μακαριώτατο προσεφώνησε ο Δήμαρχος της πόλεως, ο οποίος εξέφρασε εκ μέρους όλων των κατοίκων της περιοχής ευχαριστίες για την παρουσία Μακαριωτάτου στην περιοχή τους. Ο Πατριάρχης μεταξύ άλλων με μεγάλη συγκίνηση θυμήθηκε τα χρόνια της Επισκοπείας του στην περιοχή και στο ξεκίνημα της ιεραποστολικής προσπάθειας και προσέφερε ασημένιο δίσκο με το έμβλημα του Πατριαρχείου.

Ακολούθως ο Μακαριώτατος πραγματοποίησε ανταποδοτική επίσκεψη στον Υπουργό Επικρατείας κ. Koungou Edima Ferdinand, όπου του επεφυλάχθη θερμότατη υποδοχή, αντηλλάγησαν προσφωνήσεις και δώρα και παρετέθη δεξίωση.

Τέλος προς της αναχωρήσεως στην συνέντευξη τύπου που έδωσε εξέφρασε την ευαρέσκειά και τον θαυμασμό του για την πλήρη δημοκρατική διακυβέρνηση της χώρας, την πάταξη της εγκληματικότητας, την καθαριότητα τόσο της πρωτεύουσας όσο και της Ντουάλας, αλλά και την ευγνωμοσύνη του για την πλήρη προστασία και βοήθεια προς την Ι. Μ. Καμερούν και το ιεραποστολικό της έργο. Τέλος ευχήθηκε αγάπη, ειρήνη, πρόοδο και δημιουργικότητα στη χώρα.

Αργά το απόγευμα η Πρέσβειρα της Αιγύπτου κ. Abla Abd El Rahman παρέθεσε επίσημο δείπνο προς τιμήν του Μακαριωτάτου στο οποίο παρεκάθησαν εκτός της συνοδείας του ο Σεβ. Μητροπολίτης Καμερούν κ. Θεόδωρος, οι Πρέσβεις της Ελλάδος, της Ρωσίας και της Ρουμανίας και άλλοι Κυβερνητικοί και Κοινοτικοί παράγοντες.

Το βράδυ ο Πατριάρχης συνοδευόμενος και από τον οικείο Ποιμενάρχη αναχώρησε για την έδρα του στην Αλεξάνδρεια. Στο αεροδρόμιο τον Μακαριώτατο προέπεμψαν ο Πρέσβυς της Ελλάδος, η Πρέσβειρα της Αιγύπτου, ο Επίτιμος Πρόξενος της Κύπρου, η Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Γιαουντέ και Κοινοτικοί παράγοντες.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Πατριάρχης καθ' όλη τη διάρκεια της περιοδείας του στο Καμερούν συνοδευόταν από τους Υπεύθυνους του Πρωτοκόλλου της Προεδρίας της Δημοκρατίας και του Υπουργείου Εξωτερικών και την φρουρά ασφαλείας του Προέδρου της χώρας.

Από την ομιλία του Σεβ. Μητροπολίτου Καμερούν κ. Θεοδώρου στον Σύλλογο Ορθοδόξου Ιεραποστολής "Ο ΠΡΩΤΟΚΛΗΤΟΣ" (Πάτρα 27-11-2000)

Την ομιλία κάλυψε και μετέδωσε ο τηλεοπτικός σταθμός της Ι. Μητροπόλεως Πατρών .

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Καμερούν κ.Θεόδωρος.

"Η περιφέρεια η δική μου, η Μητρόπολή μου είναι προς τη Δυτική Αφρική, προς τον Ατλαντικό Ωκεανό. Πριν από τη δική μου εκλογή η Μητρόπολή μας είχε 26 κράτη. Τότε, σκέφτηκε ο Μακαριώτατος ότι για να μπορούν όλοι αυτοί οι άνθρωποι να διαποιμανθούν καλύτερα θα έπρεπε να χωριστεί, να τριχοτομηθεί η Ιερά Μητρόπολις. Έτσι δημιουργήθηκαν η Επισκοπή Γκάνας με 10 κράτη όπου εξελέγη ο Επίσκοπος Παντελεήμων και η Επισκοπή Νιγηρίας με τον Επίσκοπο Αλέξανδρο, λαμπροί και οι δύο κληρικοί που διαποιμαίνουν αυτές τις χώρες που τους ανέθεσε η Ιερά Σύνοδος.

Σε μένα έλαχε η Μητρόπολις να περιλαμβάνει τα κράτη του Καμερούν, του Τσαντ - είναι η τέταρτη χώρα σε έκταση σε ολόκληρη την Αφρική - της Κεντρικής Δημοκρατίας της Αφρικής με πρωτεύουσα το Παγκί, ακολουθεί η Γκαμπόν, η Γουινέα του Ισημερινού και τέλος τα νησιά του Αγίου Θωμά που είναι διεσπαρμένα στον Ατλαντικό. Όπως έλεγα και προηγουμένως η ταπεινή μου επαρχία είναι περίπου 18 φορές όσο η Ελλάδα !!

Για την ιστορία θέλω να σας πω, ότι οι πρώτοι που μετέφεραν τον Χριστιανισμό στην περιοχή αυτή ήταν Έλληνες που ήρθαν το 1925-1930 για να εργαστούν στις φυτείες του καφέ και του κακάο. Αυτοί έφεραν μαζί τους την πίστη των πατέρων τους. Αμέσως μετά την εγκατάστασή τους προσπάθησαν να χτίσουν εκκλησίες και σχολεία ελληνικά. Τα χρόνια περνούσαν, οι αφρικανοί αδελφοί μας δειλά στην αρχή, μετά με περισσότερο θάρρος πλησίασαν για να γνωρίσουν τι είναι αυτό που λέγεται Ορθοδοξία. Ένας Αρχιμανδρίτης, ο π. Νικόδημος που έγινε μετά Μητροπολίτης Κεντρώας Αφρικής - κατήγετο από την Κεφαλονιά - έχτισε δύο περικαλλείς ναούς : του Ευαγγελισμού στο Γιαουντέ την πρωτεύουσα του Καμερούν και μετά στη Ντουάλα, που είναι η δεύτερη πόλις του Καμερούν και μεγάλο λιμάνι, έχτισε τον Ιερό Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, αντίγραφο της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως.

Αυτή τη στιγμή με τη βοήθεια του Θεού έχουν μπει τα θεμέλια για οκτώ νέους ναούς στη Μητρόπολη Καμερούν. Πώς ξεκινά να χτιστεί μια εκκλησία; Περιμένουμε από τους ιερείς μας λόγω του ότι σε ολόκληρη την επαρχία μας ομιλούνται 230 διάλεκτοι. Όταν πηγαίνω σε κάποια εκκλησία για να κηρύξω τον θείο λόγο δίπλα στέκονται πέντε και έξι μεταφραστές, γιατί στο εκκλησίασμα μπορεί να είναι πιστοί από δέκα και δεκαπέντε φυλές. Δεν γνωρίζουν την γαλλική γλώσσα, και πρέπει να μάθουν το λόγο του Χριστού. Έτσι λοιπόν μεταφράζεται σε διάφορες γλώσσες το Ευαγγέλιο. Προσπαθούμε επίσης να γίνεται μάθημα κατηχήσεως στα παιδιά μας, που είναι λαϊκοί και προετοιμάζονται για κληρικοί. Αυτοί θα πάνε στα χωριά και τις φυλές που γνωρίζουν τα ήθη και τα έθιμα και θα προετοιμάσουν το έδαφος για την επίσκεψη του Επισκόπου. Εκεί μετά τη γνωριμία μας, θα μου δείξουν το χώρο που θα χτιστεί η εκκλησία. Αφού λοιπόν καθαρίσουμε ένα χώρο από τα τεράστια αφρικανικά δέντρα τότε θα φτιάξουμε τον τίμιο Σταυρό με δύο κορμούς δέντρων και θα τον τοποθετήσουμε στο χώρο που θα γίνει ο ναός και θα διαβάσουμε τον Αγιασμό. Προσπαθώ μόλις δημιουργηθεί μία ενορία να βρεθεί ιερέας που θα πηγαίνει να τους κάνει εκεί τη Θεία Λειτουργία, αλλά κυρίως να τους κατηχεί. Και όταν ο Θεός το επιτρέπει και βρίσκονται χρήματα τότε αρχίζουμε με πλίνθους να χτίζουμε την Εκκλησία μας, οι σκεπές είναι όλες από λαμαρίνα, λόγω του ότι έχουμε οκτώ μήνες το χρόνο συνεχείς βροχές- το Καμερούν είναι η πρώτη χώρα στον κόσμο σε βροχοπτώσεις - καταλαβαίνετε τί νερό έχουμε και τί πλημμύρες !!

Έχουμε δώσει μεγάλη σημασία στη λειτουργική ζωή. Σ' όλες τις εκκλησίες μας, πρωί και βράδυ γίνονται οι ακολουθίες: ο όρθρος, ο εσπερινός. Όταν έχουμε και αγρυπνίες - έχουμε φτιάξει και το πατροπαράδοτο αφρικάνικο τάλαντο - συμμετέχουν εκατοντάδες άνθρωποι και μου ζητούν όλοι μετά τη λειτουργία να τελέσω τον αγιασμό. Κρατούν όλες οι οικογένειες δοχεία και ζητούν να τους ρίξω αγιασμό στο πρόσωπο γιατί έχουν μεγάλο πρόβλημα με τις μαγείες. Μου κάνει δε εντύπωση ότι άνθρωποι απ' όλα τα δόγματα, λες και αισθάνονται την ευλογία της Ορθοδόξου Εκκλησίας και περιμένουν έξω από τις αυλές ώρες ολόκληρες για να τους αγγίξω στο μέτωπο, να τους πω μια ευχή από το ευχολόγιο της Εκκλησίας μας και το δώρο που μπορούμε να τους κάνουμε, ένα μικρό σταυρουδάκι ή το μεγαλύτερο δώρο ένα μικρό κομποσχοίνι. Τους πιστούς μας έχουμε διδάξει τι θα πει νοερά προσευχή και τους καμαρώνω στις αγρυπνίες που τους βλέπω με πόση πίστη συμμετέχουν στη θεία λατρεία.

Μια άλλη ευλογία για τη Μητρόπολή μας είναι ότι κοντά στο ναό του Αγίου Γεωργίου - τον πρώτο ναό που χτίστηκε από τον Μητροπολίτη Ειρηναίο - βοήθησε η Ορθόδοξη Εκκλησία της Φιλλανδίας και χτίσαμε το πρώτο μας νοσοκομείο, την φροντίδα του οποίου έχει ένας ιθαγενής ιατρός που είναι και διάκονος. Βέβαια εμείς δεν έχουμε τη δυνατότητα να έχουμε τα μεγάλα νοσοκομεία που διαθέτουν τα άλλα δόγματα. Τα ελληνορθόδοξα νοσοκομεία στην Αφρική είναι μάλλον ιατρικά κέντρα, στη λειτουργία των οποίων μας βοηθά κυρίως η οργάνωση "Γιατροί του Κόσμου". Ιδιαίτερα στο Βορρά υπάρχει μεγάλη παιδική θνησιμότητα και η μεγάλη μάστιγα είναι η ελονοσία.

Ένα άλλο πρόβλημα που πρέπει να καλύψει η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι τα μικρά σχολεία. Είναι μεγάλη ανάγκη να χτιστεί ένα μεγάλο σχολείο για τα εκατοντάδες παιδιά των ενοριών μας. Είναι μεγάλο πράγμα η Ορθόδοξη Εκκλησία να μπορέσει να χτίσει σχολεία για αυτά τα πλάσματα που είναι το μέλλον για την πατρίδα τους. Είναι γεγονός ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία υστερεί πολύ σ' αυτό τον τομέα έναντι των άλλων δογμάτων. Μην ξεχνάμε από την Καθολική Εκκλησία, μόνο στο Καμερούν έχουμε 22 Επισκόπους και περίπου 4000 μοναχούς και μοναχές. Και η μεγάλη μας δυσκολία, τόσο για μένα όσο και τους άλλους αδελφούς επισκόπους, είναι ότι δεν έχουμε ιεραποστόλους. Όταν υπάρχει ο Έλληνας ιερέας που θα έρθει εκεί, ακόμα και γλώσσα να μην γνωρίζει, και μόνο που θα τον βλέπουν να τους λέγει πρακτικά πράγματα, να τους βοηθά, γι' αυτούς θα είναι μεγάλο πράγμα. Έτσι ζητώ την προσευχή σας να στείλει ο Θεός εργάτες ιεραποστόλους να μας βοηθήσουν διότι είμαστε λίγα άτομα. Χρειάζονται άνθρωποι αφιερωμένοι, είτε μοναχοί, είτε μοναχές, είτε εθελοντές, που θα μένουν εκεί και θα βοηθούν το έργο της ιεραποστολής. Ελπίζω ότι ο Θεός δεν θα μας εγκαταλείψει, η Εκκλησία είναι δική Του, και πάντα ευλογεί το έργο μας αυτό το ταπεινό".